Thị trường ASEAN đổi “khẩu vị”: Doanh nghiệp thực phẩm Việt đứng trước bài toán kép

Những tín hiệu từ kết nối thương mại gần đây cho thấy xu hướng đáng chú ý: nhu cầu của thị trường ASEAN đang thay đổi theo hướng đa dạng và phân tầng rõ rệt, không còn tập trung đơn thuần vào nguồn cung hàng hóa như trước.

Dữ liệu ghi nhận hơn 3.192 lượt kết nối giao thương trong khuôn khổ HCMC FOODEX 2026 cho thấy mức độ quan tâm ngày càng lớn của các đối tác khu vực đối với thị trường Việt Nam. Sự tham gia của hàng trăm doanh nghiệp trong và ngoài nước, cùng hàng chục nhà mua hàng quốc tế, phản ánh sức hút của ngành thực phẩm Việt trong chuỗi cung ứng khu vực.

Lãnh đạo UBND TP. Hồ Chí Minh tham quan các gian hàng tại CMC FOODEX 2026

Nhu cầu phân hóa: Từ hàng hóa đến công nghệ

Điểm đáng chú ý là sự khác biệt rõ nét trong nhu cầu giữa các thị trường ASEAN.

Các doanh nghiệp đến từ Malaysia và Brunei vẫn duy trì nhu cầu lớn đối với nông sản và thực phẩm chế biến. Tuy nhiên, yêu cầu đã khắt khe hơn, tập trung vào sản phẩm có thương hiệu, chất lượng ổn định và khả năng phát triển theo mô hình nhãn hàng riêng.

Trong khi đó, nhóm doanh nghiệp từ Singapore lại thể hiện hướng tiếp cận khác biệt. Không chỉ tìm kiếm nguồn cung, các đối tác này ưu tiên hợp tác về công nghệ thực phẩm, ứng dụng trí tuệ nhân tạo và tối ưu chuỗi cung ứng. Thậm chí, các dự án hợp tác còn được hỗ trợ tài chính đáng kể từ phía Chính phủ Singapore, cho thấy chiến lược đầu tư dài hạn vào chuỗi giá trị.

Xu hướng này phản ánh sự chuyển dịch từ “mua – bán” sang “cùng phát triển”, nơi giá trị không chỉ nằm ở sản phẩm cuối cùng mà còn ở công nghệ, quy trình và thương hiệu.

Cùng với nhu cầu về sản phẩm và công nghệ, các tiêu chuẩn liên quan đến chuỗi cung ứng cũng đang trở thành yếu tố bắt buộc. Doanh nghiệp quốc tế ngày càng quan tâm đến hệ thống chế biến, đóng gói, bảo quản, cũng như khả năng truy xuất nguồn gốc và dán nhãn.

Điều này đặt ra yêu cầu nâng cấp toàn diện đối với doanh nghiệp thực phẩm Việt, từ khâu sản xuất đến hậu cần. Nếu không đáp ứng được các tiêu chuẩn mới, khả năng tham gia sâu vào chuỗi cung ứng khu vực sẽ bị hạn chế.

Từ xúc tiến sang “định vị” thị trường

Một thay đổi đáng chú ý khác là cách thức xúc tiến thương mại. Thay vì chỉ trưng bày sản phẩm, việc phân loại nhu cầu theo từng nhóm thị trường ngay từ đầu đang giúp doanh nghiệp tiếp cận đúng đối tác, nâng cao hiệu quả kết nối.

Cách tiếp cận này cho thấy hoạt động xúc tiến đang chuyển từ “giới thiệu những gì mình có” sang “cung cấp những gì thị trường cần” – một bước dịch chuyển mang tính chiến lược.

Sự phân hóa nhu cầu tại thị trường ASEAN mở ra hai hướng đi song song cho doanh nghiệp Việt: vừa đóng vai trò nhà cung ứng hàng hóa quy mô lớn, vừa tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị thông qua hợp tác công nghệ và phát triển sản phẩm.

Tuy nhiên, cơ hội luôn đi kèm áp lực cạnh tranh. Khi các tiêu chuẩn ngày càng cao và yêu cầu hợp tác ngày càng sâu, lợi thế chi phí thấp sẽ không còn đủ. Thay vào đó, năng lực đổi mới, khả năng đáp ứng tiêu chuẩn và tư duy thị trường sẽ quyết định vị thế của doanh nghiệp Việt trong sân chơi khu vực.

Trong bối cảnh đó, ASEAN không chỉ là thị trường tiêu thụ, mà đang trở thành “phòng thử” cho quá trình nâng cấp của ngành thực phẩm Việt Nam.