Quế Lào Cai: Khi giá trị một lô hàng bắt đầu từ dữ liệu vùng nguyên liệu

Quế đang là một trong những ngành hàng quan trọng của vùng cao Lào Cai, tạo sinh kế cho hàng chục nghìn hộ dân. Theo ông Trần Văn Kiên, Chủ tịch Hiệp hội Quế hồi tỉnh Lào Cai, 6 tháng đầu năm 2026, toàn tỉnh Lào Cai đạt sản lượng khoảng 1.429 tấn quế vỏ và 642 tấn tinh dầu quế; các sản phẩm xuất khẩu từ quế của tỉnh chiếm khoảng 70–80% của cả nước.

Những con số ấy cho thấy vị trí đáng kể của Lào Cai trong ngành quế. Nhưng lợi thế về vùng trồng và sản lượng chưa tự động chuyển thành lợi thế trên thị trường.

Hội nghị tháo gỡ khó khăn cho ngành Quế Lào Cai

Điểm nghẽn nằm phía sau cây quế. Theo phản ánh được nêu trong tài liệu, doanh nghiệp đang gặp khó khăn trong xác nhận nguồn gốc lâm sản, trong khi yêu cầu chứng minh xuất xứ theo các hiệp định thương mại tự do ngày càng chặt chẽ. Sản xuất tại nhiều nơi còn nhỏ lẻ, phân tán; có hộ trồng ngoài vùng quy hoạch sinh thái hoặc chưa được cấp mã số vùng trồng. Diện tích được chứng nhận hữu cơ còn thấp, nhật ký sản xuất điện tử chưa triển khai đồng bộ khiến dữ liệu vùng nguyên liệu thiếu và chưa liên thông.

Đây mới là bài toán đáng chú ý. Một lô quế có thể bảo đảm chất lượng, nhưng nếu hành trình từ vùng trồng đến nhà máy không được ghi nhận bằng một hệ thống dữ liệu đủ tin cậy, doanh nghiệp sẽ khó chứng minh những gì thị trường yêu cầu.

Hiệp hội Quế hồi tỉnh Lào Cai tổ chức hội nghị tại xã Mậu A tháng 5/2026

Vấn đề vì thế không nằm ở việc có mã QR hay không. Mã QR chỉ là cánh cửa để người mua truy cập thông tin. Giá trị thật nằm phía sau mã đó: dữ liệu vùng nguyên liệu có chính xác không, nhật ký sản xuất có được cập nhật không, hồ sơ khai thác và vận chuyển có đầy đủ không, thông tin giữa người trồng, hợp tác xã, doanh nghiệp chế biến và đơn vị xuất khẩu có nối được với nhau hay không.

Thực tế, một số doanh nghiệp đã xây dựng hệ thống truy xuất riêng nhưng các hệ thống còn độc lập, chưa thống nhất và phần lớn phục vụ quản trị nội bộ. Với chuỗi quế có nhiều chủ thể tham gia, chỉ một mắt xích thiếu hồ sơ hoặc dữ liệu điện tử cũng có thể gây trở ngại cho toàn chuỗi.

Ông Trần Văn Kiên, Chủ tịch Hiệp hội Quế hồi tỉnh Lào Cai chia sẻ về chuẩn hóa dữ liệu truy xuất ngay từ vùng nguyên liệu

Tháng 5/2026, Hiệp hội Quế hồi tỉnh Lào Cai tổ chức hội nghị tại xã Mậu A với sự tham gia của các cơ quan chuyên môn cùng gần 100 doanh nghiệp, hợp tác xã và cơ sở sản xuất, kinh doanh. Những vấn đề được đưa ra khá cụ thể: nguồn gốc lâm sản, hồ sơ khai thác và vận chuyển, quy tắc xuất xứ theo FTA, cấp C/O, yêu cầu của thị trường Trung Quốc, hóa đơn và chứng từ thanh toán.

Điều đó cho thấy truy xuất nguồn gốc không còn là câu chuyện riêng của một phần mềm hay một chiếc tem trên bao bì. Nó đi xuyên từ người trồng đến doanh nghiệp xuất khẩu.

Những đồi quế và người dân thu hoạch quế vỏ ở Lào Cai

Theo định hướng, Lào Cai đặt mục tiêu đến năm 2030, 100% diện tích và sản phẩm quế được số hóa, định danh và truy xuất nguồn gốc. Việc cấp mã số vùng trồng, xây dựng nhật ký điện tử và quản lý dữ liệu vùng nguyên liệu là những nội dung được đặt ra trong quá trình này.

Nếu dữ liệu bắt đầu được hình thành ngay từ nơi cây quế được trồng, doanh nghiệp sẽ có thêm cơ sở để chứng minh nguồn gốc khi thu mua, chế biến và xuất khẩu. Người trồng cũng không còn đứng ngoài hệ thống truy xuất mà trở thành mắt xích đầu tiên tạo nên dữ liệu cho sản phẩm.

Các sản phẩm chế biến từ Quế được xuất khẩu sang các quốc gia và vùng lãnh thổ trên thế giới

Các sản phẩm chế biến từ Quế được trưng bày tại các hội thi, chợ quê, hội chợ thương mại

Ông Trần Văn Kiên cho rằng điều quan trọng hiện nay là nhanh chóng chuẩn hóa dữ liệu truy xuất ngay từ vùng nguyên liệu; nếu không xây dựng được hệ thống minh bạch, sản phẩm quế sẽ khó nâng cao giá trị khi các thị trường nhập khẩu liên tục nâng yêu cầu về xuất xứ và phát triển bền vững. Đây cũng là ranh giới giữa bán một nguyên liệu và xây dựng một ngành hàng có khả năng chứng minh giá trị.

Lào Cai đã có cây quế và một vùng sản xuất đáng kể. Phần việc tiếp theo là làm cho hành trình của sản phẩm trở nên minh bạch hơn, từ vùng nguyên liệu tới thị trường. Khi mỗi lô hàng có thể trả lời rõ ràng câu hỏi “được trồng ở đâu, sản xuất thế nào và đi qua những đâu”, truy xuất nguồn gốc mới thực sự trở thành một phần của năng lực cạnh tranh, thay vì chỉ là chiếc tem được dán lên sản phẩm.