Quảng Trị: Đổi mới quản lý, phát huy giá trị Di sản Phong Nha – Kẻ Bàng

Năm 2025, Ban Quản lý Vườn Quốc gia Phong Nha – Kẻ Bàng (Quảng Trị) triển khai nhiệm vụ trong bối cảnh chịu tác động đồng thời của nhiều yếu tố bất lợi, từ khó khăn khách quan trong công tác quản lý, bảo vệ di sản đến yêu cầu sắp xếp, tinh gọn tổ chức bộ máy và điều chỉnh đơn vị hành chính theo mô hình chính quyền địa phương hai cấp. Tuy vậy, với tinh thần chủ động, quyết liệt, đơn vị đã triển khai đồng bộ các giải pháp, cơ bản hoàn thành các mục tiêu, nhiệm vụ được giao.

Nâng cao hiệu quả quản lý, bảo vệ rừng và di sản

Ban Quản lý VQG Phong Nha – Kẻ Bàng hiện được giao quản lý diện tích hơn 123.300 ha rừng, trải rộng trên địa bàn các xã Phong Nha, Thượng Trạch, Kim Phú, Kim Điền và Dân Hóa. Đây là khu vực có điều kiện kinh tế – xã hội còn nhiều khó khăn; đời sống người dân vùng đệm, đặc biệt là đồng bào dân tộc thiểu số, vẫn phụ thuộc nhất định vào tài nguyên rừng, trong khi nhận thức pháp luật của một bộ phận người dân còn hạn chế. Thực tế này đặt ra áp lực lớn đối với công tác quản lý, bảo vệ rừng và bảo tồn giá trị di sản.

Trước yêu cầu đó, Ban Quản lý đã xác định công tác tuyên truyền, vận động cộng đồng là giải pháp then chốt, với nòng cốt là Trung tâm Bảo vệ rừng và Di sản thế giới. Hoạt động tuyên truyền được triển khai thường xuyên, hướng đến nâng cao ý thức chấp hành pháp luật về lâm nghiệp, phòng cháy, chữa cháy rừng, bảo vệ đa dạng sinh học và gìn giữ giá trị nổi bật toàn cầu của Di sản thiên nhiên thế giới.

Lực lượng chức năng tuần tra bảo vệ rừng tại Vườn Quốc gia Phong Nha - Kẻ Bàng (Quảng Trị).

Giám đốc Trung tâm Bảo vệ rừng và Di sản thế giới Phạm Văn Tân cho biết, nhờ tăng cường phổ biến pháp luật gắn với vận động cộng đồng, nhận thức của người dân trong vùng lõi và vùng đệm VQG đã có chuyển biến tích cực. Số vụ vi phạm pháp luật lâm nghiệp giảm rõ rệt; người dân ngày càng chủ động phối hợp, hỗ trợ lực lượng chuyên trách trong phát hiện, ngăn chặn các hành vi xâm hại tài nguyên rừng.

Trong năm, Ban Quản lý đã tổ chức 346 đợt tuyên truyền pháp luật tại 286 thôn, bản với hơn 6.300 lượt người dân tham gia; triển khai 810 đợt tuần tra, trực chốt tại các khu vực trọng điểm và giáp ranh; thực hiện 33 đợt tuần tra, trực phòng cháy, chữa cháy rừng; phối hợp xử lý 4 vụ vi phạm hành chính trong lĩnh vực lâm nghiệp.

Định hướng thời gian tới, Ban Quản lý tiếp tục rà soát, hoàn thiện hệ thống mốc ranh giới VQG; đổi mới phương thức tuần tra theo hướng “bảo vệ rừng từ gốc”, tăng cường tuần tra dài ngày tại các khu vực có nguy cơ xâm hại cao; kết hợp linh hoạt giữa tuần tra thường xuyên và đột xuất nhằm ngăn chặn vi phạm ngay từ sớm, từ xa.

Phát huy giá trị di sản gắn với phát triển du lịch bền vững

Song song với nhiệm vụ quản lý, bảo vệ di sản, Ban Quản lý VQG Phong Nha – Kẻ Bàng xác định phát huy giá trị di sản thông qua du lịch sinh thái, dịch vụ là hướng đi quan trọng, góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế địa phương. Với vai trò là trung tâm du lịch của tỉnh, đơn vị từng bước đa dạng hóa sản phẩm du lịch thân thiện với môi trường, nâng cao chất lượng dịch vụ theo hướng chuyên nghiệp, bền vững.

Phó Chủ tịch UBND tỉnh Quảng Trị, ông Lê Văn Bảo nhấn mạnh: "Phong Nha – Kẻ Bàng là tài sản vô giá và động lực phát triển bền vững của tỉnh."

Trong năm 2025, Ban Quản lý đã triển khai hiệu quả Đề án du lịch sinh thái, nghỉ dưỡng, giải trí giai đoạn 2021–2030; đưa vào khai thác một số dự án du lịch mới; thực hiện cho thuê môi trường rừng tại các điểm phù hợp; đồng thời được UBND tỉnh chấp thuận chủ trương triển khai thêm nhiều dự án du lịch sinh thái trọng điểm. Công tác khảo sát, xây dựng sản phẩm du lịch mới tiếp tục được đẩy mạnh nhằm đa dạng hóa trải nghiệm cho du khách.

Cùng với đó, hạ tầng kỹ thuật và cơ sở vật chất tại các tuyến, điểm du lịch được đầu tư, nâng cấp; công tác bảo đảm an toàn, vệ sinh môi trường, an toàn thực phẩm, cứu hộ, cứu nạn được chú trọng. Việc phối hợp quản lý hoạt động du lịch với chính quyền địa phương, tuyên truyền pháp luật về giao thông đường thủy nội địa và phát triển các sản phẩm thủ công, đặc sản vùng đệm góp phần tạo sinh kế, nâng cao thu nhập cho người dân.

Năm qua, các tuyến, điểm du lịch trong VQG đã đón trên 893.000 lượt khách, trong đó khách quốc tế đạt gần 179.000 lượt; tổng doanh thu từ hoạt động du lịch, dịch vụ đạt hơn 314 tỉ đồng.

Tuy nhiên, theo Giám đốc Ban Quản lý VQG Phong Nha – Kẻ Bàng, ông Phạm Hồng Thái, hoạt động du lịch vẫn còn những hạn chế nhất định, như sản phẩm chưa thật sự đa dạng, thiếu dự án quy mô lớn tạo điểm nhấn; dịch vụ bổ trợ chưa đồng bộ; tính mùa vụ chưa được khắc phục triệt để; hiệu quả quảng bá chưa tương xứng với tiềm năng.

Phát biểu tại hội nghị triển khai nhiệm vụ năm 2026, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Quảng Trị Lê Văn Bảo nhấn mạnh: Yêu cầu các sở, ngành và địa phương tiếp tục phối hợp chặt chẽ với Ban Quản lý VQG; coi Phong Nha – Kẻ Bàng là tài sản vô giá và động lực phát triển bền vững của tỉnh; tập trung tháo gỡ khó khăn về cơ chế, chính sách, ưu tiên nguồn lực cho bảo tồn và phát triển du lịch, bảo đảm an ninh, an toàn cho di sản và du khách.