Theo thông tin từ Sở Lao động - Thương binh và Xã hội (LĐTB&XH) tỉnh Quảng Trị, việc thực hiện Pháp lệnh Ưu đãi Người có công (NCC) với cách mạng và một số nghị định liên quan đã gặp phải nhiều khó khăn về thủ tục hành chính. Đặc biệt, Nghị định 131/2021/NĐCP của Chính phủ, quy định chi tiết và biện pháp thi hành Pháp lệnh Ưu đãi NCC với cách mạng, đã tạo ra một số vướng mắc liên quan đến việc giải quyết chế độ chính sách và quyền lợi của một số NCC với cách mạng trên địa bàn.
Tại Quảng Trị, không chỉ có lực lượng cán bộ thoát ly và dân quân du kích tham gia hoạt động kháng chiến, mà còn có những người dân đã đóng góp cho cách mạng. Những người này từng được Nhà nước tặng thưởng Huân chương và Huy chương kháng chiến.
Tuy nhiên, vẫn còn một số vấn đề cần được giải quyết. Một phần NCC giúp đỡ cách mạng đã phải đối mặt với phơi nhiễm chất độc hóa học trong vùng bị quân đội Mỹ rải. Hiện nay, họ mắc bệnh tật hoặc có con đẻ bị dị dạng, dị tật, nhưng lại không thuộc diện đối tượng để giải quyết chính sách liên quan đến phơi nhiễm chất độc hóa học.
Ngoài ra, một số NCC giúp đỡ cách mạng đã bị địch bắt tù đày, nhưng lại không nằm trong diện giải quyết chính sách cho người bị địch bắt tù đày. Điều này khiến họ thiệt thòi về quyền lợi. Vì vậy, cần bổ sung thêm chế độ trợ cấp ưu đãi đối với NCC với cách mạng bị nhiễm chất độc hóa học và NCC giúp đỡ cách mạng bị địch bắt tù đày vào Pháp lệnh Ưu đãi NCC với cách mạng. Việc giải quyết các vấn đề này sẽ giúp đảm bảo quyền lợi của những người đã có công với cách mạng và đóng góp tích cực cho xã hội.
Liên quan đến chế độ chính sách cho nhóm đối tượng phơi nhiễm chất độc hóa học, thực tế trong quá trình giải quyết chế độ người hoạt động kháng chiến bị nhiễm chất độc hóa học cho thấy, trước đây có một số trường hợp cán bộ, viên chức công tác tại các cơ quan, đơn vị huyện Vĩnh Linh nhưng trụ sở không đóng trên địa bàn 10 xã vùng Mỹ rải chất độc hóa học theo quy định tại Nghị định 131/2021/NĐ-CP (gồm Vĩnh Quang, Vĩnh Giang, Vĩnh Tân, Vĩnh Thành, Vĩnh Ô, Vĩnh Khê, Vĩnh Hà, Vĩnh Lâm, Vĩnh Thủy, Vĩnh Sơn). Mặc dù công việc của họ trước đây thường xuyên đi công tác tại 10 xã nêu trên và có bị nhiễm chất độc hóa học nhưng không thuộc địa bàn để xác lập hồ sơ người hoạt động kháng chiến bị nhiễm chất độc hóa học. Nhằm giải quyết tình trạng này, tỉnh Quảng Trị đã đề xuất bổ sung quy định mới. Theo đó, “Người hoạt động kháng chiến có trụ sở cơ quan, đơn vị không đóng trên địa bàn 10 xã vùng Mỹ đã rải chất độc hóa học thuộc địa danh huyện Vĩnh Linh, tỉnh Quảng Trị, nhưng thực tế có đến công tác trực tiếp tại các xã này, sẽ được xác lập hồ sơ hưởng chế độ người hoạt động kháng chiến bị nhiễm chất độc hóa học”. Điều này sẽ giúp đảm bảo quyền lợi của những người đã có công với cách mạng và đóng góp tích cực cho xã hội.
Xã Hướng Lập, nằm ở phía Bắc của huyện Hướng Hóa, từng là một trong những địa bàn trọng điểm trong kháng chiến chống Mỹ. Trước ngày 30/4/1975, xã Hướng Lập đã bị Mỹ sử dụng chất độc hóa học ở chiến trường. Tuy nhiên, sau khi đất nước thống nhất, xã Hướng Lập đã sáp nhập và trở thành một đơn vị hành chính của huyện Hướng Hóa. Điều này khiến những người từng hoạt động cách mạng ở địa phương này không được hưởng chính sách bị nhiễm chất độc hóa học.
Tỉnh Quảng Trị đã nhiều lần kiến nghị Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội nghiên cứu, trình cấp có thẩm quyền xem xét, bổ sung địa bàn xã Hướng Lập (thuộc Khu vực Vĩnh Linh trước ngày 30/4/1975) vào danh sách địa danh các xã thuộc huyện Vĩnh Linh bị Mỹ rải chất độc hóa học. Điều này sẽ tạo căn cứ và điều kiện giải quyết chế độ cho người hoạt động cách mạng bị nhiễm chất độc hóa học ở địa phương này.
Ngoài ra, việc lập hồ sơ đề nghị giải quyết chế độ thờ cúng liệt sĩ ở một số xã vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi trên địa bàn cũng gặp khó khăn. Thường xuyên, thân nhân và gia đình liệt sĩ chưa xác lập ủy quyền đúng theo quy định, hồ sơ liệt sĩ không đầy đủ, cần bổ sung, đính chính, dẫn đến việc mất thời gian trong giải quyết.
Một số gia đình còn gặp khó khăn về giấy tờ liên quan như bằng Tổ quốc ghi công, giấy chứng nhận gia đình liệt sĩ thân nhân không còn lưu giữ, thông tin trong hồ sơ NCC và giấy tờ về hộ tịch của nhiều đối tượng còn sai sót. Điều này ảnh hưởng đến thời gian thẩm định và xác minh thông tin liên quan.
Trên địa bàn tỉnh Quảng Trị, nhiều mộ liệt sĩ được an táng tại nghĩa trang gia đình (do gia đình quản lý). Hiện nay, có nhiều thân nhân liệt sĩ sinh sống ở các tỉnh phía Nam có nguyện vọng thăm viếng và giải quyết chế độ thăm viếng mộ.
Tuy nhiên, Nghị định 131 chỉ quy định về thủ tục thăm viếng mộ đối với các phần mộ liệt sĩ nằm trong nghĩa trang liệt sĩ, chưa có quy định về thăm viếng và giải quyết chế độ thăm viếng đối với mộ liệt sĩ an táng ngoài nghĩa trang liệt sĩ, ảnh hưởng đến quyền lợi của thân nhân liệt sĩ.
Thực tế không chỉ tại Quảng Trị mà cũng có rất nhiều địa phương gặp vướng mắc khi thực hiện các quy định mới về chính sách đối với NCC. Vì thế, trên cơ sở kiến nghị, đề xuất của các địa phương, bộ, ngành liên quan cần tiếp tục nghiên cứu, trình Chính phủ điều chỉnh một số quy định về chính sách đối với NCC; giải quyết chế độ, chính sách cho một số nhóm đối tượng NCC với cách mạng một cách kịp thời và phù hợp với tình hình thực tế của từng địa phương.
Lê Hoàn
