Quảng Trị: Kiến tạo nền nông nghiệp xanh – tuần hoàn – công nghệ cao

Trong chiến lược phát triển giai đoạn 2025-2030, Quảng Trị đặt nông nghiệp xanh vào nhóm trụ cột then chốt, hướng tới mô hình sản xuất sinh thái – tuần hoàn dựa trên khoa học – công nghệ và sự tham gia chủ thể của người nông dân. Đây không chỉ là định hướng điều hành, mà thể hiện tầm nhìn dài hạn của tỉnh trong việc kiến tạo một nền nông nghiệp bền vững, giảm phát thải và thích ứng với biến đổi khí hậu trên vùng đất nhiều khắc nghiệt nhưng giàu tiềm năng.

Từ những mô hình hữu cơ quy mô hộ gia đình

Tại vùng Tiên Sơn (xã Nam Ba Đồn), mô hình nông nghiệp hữu cơ của anh Đoàn Thanh Lâm đang trở thành ví dụ sinh động về sản xuất xanh gắn với hiệu quả kinh tế thực chất. Hợp tác với Tập đoàn Quế Lâm trong ba năm, anh Lâm chuyển đổi toàn bộ quy trình chăn nuôi – trồng trọt sang phương thức hữu cơ khép kín. Khu chuồng nuôi xử lý bằng chế phẩm vi sinh, không sử dụng kháng sinh hay chất cấm; phụ phẩm từ trồng trọt được tận dụng làm thức ăn và ngược lại, phân chuồng được ủ sinh học để bón cho cây.

Cách tổ chức sản xuất bài bản giúp gia đình anh xuất chuồng khoảng 200 con lợn/năm, đạt lợi nhuận hơn 400 triệu đồng. Theo anh Lâm, phương thức chăn nuôi hữu cơ giúp kiểm soát dịch bệnh tốt hơn và tạo đầu ra ổn định, mỗi con lợn mang lại lợi nhuận từ 1,7 đến 2 triệu đồng.

Chủ tịch UBND xã Nam Ba Đồn, ông Nguyễn Văn Khánh, nhận định mô hình của anh Lâm là cơ sở quan trọng để địa phương định hướng hình thành vùng sản xuất sạch theo tiêu chuẩn hữu cơ, phù hợp với chủ trương nông nghiệp xanh mà tỉnh đang triển khai.

Một mô hình trồng cây ăn quả hữu cơ theo chuỗi giá trị Quế Lâm. Đến nay, doanh nghiệp đã hỗ trợ hơn 10 mô hình liên kết hữu cơ theo chuỗi giá trị; mang lại thu nhập bình quân cho nông dân 200-300 triệu đồng/năm

Thực tế, Nam Ba Đồn chỉ là một điểm nhấn trong bức tranh nông nghiệp xanh của Quảng Trị. Toàn tỉnh có khoảng 2.200 ha sản xuất theo tiêu chuẩn; hơn 619 ha đạt chứng nhận hữu cơ và gần 1.000 ha lúa canh tác theo hướng hữu cơ. Nhiều mô hình triển vọng đã được nhân rộng: rau quả VietGAP trong nhà màng, tre Lục Trúc lấy măng hữu cơ, nho hữu cơ, na Đài Loan hữu cơ và các vùng lúa hữu cơ ở Gio Linh. Đây là những mắt xích quan trọng tạo động lực chuyển đổi từ sản xuất truyền thống sang nông nghiệp bền vững.

Trong lĩnh vực chăn nuôi, Quảng Trị có 112 trang trại áp dụng quy trình hữu cơ và khoảng 270 trang trại ứng dụng công nghệ IoT trong giám sát môi trường, theo dõi đàn vật nuôi và quản lý chất thải, góp phần giảm phát thải khí nhà kính và hình thành chuỗi sản xuất tuần hoàn.

Liên kết chuỗi để nâng cao giá trị

Doanh nghiệp giữ vai trò nòng cốt trong xây dựng chuỗi giá trị nông nghiệp xanh. Tập đoàn Quế Lâm là đơn vị tiên phong hợp tác với nhiều địa phương của tỉnh, hình thành hơn 10 mô hình liên kết hữu cơ theo chuỗi khép kín. Nông dân được hỗ trợ kỹ thuật, cung cấp giống, chế phẩm sinh học, đồng thời được bao tiêu sản phẩm với thu nhập từ 200-300 triệu đồng/năm.

Ông Nguyễn Hồng Lam, Chủ tịch Hội Nông nghiệp tuần hoàn Việt Nam và Chủ tịch HĐQT Tập đoàn Quế Lâm, cho biết mục tiêu của doanh nghiệp là xây dựng triết lý sản xuất hài hòa với thiên nhiên, tạo vòng tuần hoàn tái tạo tài nguyên, góp phần thực hiện cam kết giảm phát thải ròng của Việt Nam.

Cùng với đó, Công ty CP Tổng Công ty Thương mại Quảng Trị đầu tư hơn 200 tỉ đồng để phát triển chuỗi hữu cơ khép kín từ phân bón – canh tác – chế biến – tiêu thụ, với hơn 150 ha lúa và nhiều loại cây công nghiệp, cây lương thực theo hướng hữu cơ. Doanh nghiệp đồng thời tập trung nâng cao nhận thức người dân và mở rộng thị trường tiêu thụ, xây dựng hệ sinh thái nông nghiệp sinh học đồng bộ.

Mô hình sản xuất lúa hữu cơ của Công ty Cổ phần Tổng Công ty Thương mại Quảng Trị.

Chiến lược dài hạn và hệ giải pháp đồng bộ

Ngành nông nghiệp Quảng Trị đang triển khai định hướng phát triển nông nghiệp xanh – tuần hoàn – công nghệ cao, trong đó đổi mới sáng tạo là động lực, chuyển đổi số là công cụ điều hành.

Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường Trần Quốc Tuấn cho biết tỉnh đang tăng cường ứng dụng IoT, AI, GIS trong quản lý sản xuất, truy xuất nguồn gốc và giám sát môi trường, đồng thời nâng cao nhận thức của cộng đồng về lợi ích của sản xuất xanh. Mục tiêu đến năm 2030, Quảng Trị phấn đấu hơn 70% sản phẩm chủ lực đạt tiêu chuẩn hữu cơ hoặc VietGAP.

Song song, tỉnh phát triển vùng nguyên liệu tập trung đối với lúa hữu cơ, hồ tiêu, cà phê, cây dược liệu và nuôi trồng thủy sản công nghệ cao; gắn sản xuất với chế biến sâu và mở rộng thị trường tiêu thụ. Hiện toàn tỉnh có hơn 370 sản phẩm OCOP với 3 sản phẩm hạng 5 sao, 62 sản phẩm 4 sao và hơn 300 sản phẩm 3 sao – nền tảng quan trọng để hình thành các chuỗi giá trị xanh.

Tỉnh cũng định hướng xây dựng nông thôn mới xanh – sạch – đẹp, kết hợp phát triển nông nghiệp xanh với du lịch cộng đồng và bảo tồn văn hóa bản địa, đưa kinh tế nông thôn trở thành trụ cột phát triển bền vững của tỉnh.