Quảng Trị: Siết chặt quản lý tàu cá để gỡ “thẻ vàng” IUU

Trong bối cảnh cả nước đang khẩn trương triển khai các nhóm giải pháp nhằm gỡ bỏ cảnh báo “thẻ vàng” của Ủy ban châu Âu (EC), Quảng Trị – địa phương có dải bờ biển dài hơn 191km và đội tàu đánh bắt lớn – đang siết chặt công tác quản lý tàu cá, kiểm soát hoạt động khai thác hải sản, đồng thời đẩy mạnh tuyên truyền pháp luật cho ngư dân. Trọng tâm của quá trình này là bảo đảm mọi phương tiện ra khơi phải đáp ứng đầy đủ điều kiện pháp lý, tuân thủ quy định về giám sát hành trình và không xâm phạm vùng biển nước ngoài.

Tăng cường quản trị đội tàu và thực thi pháp luật trên biển

Hiện Quảng Trị có hơn 8.000 tàu cá, trong đó hơn 4.660 tàu có chiều dài từ 6m trở lên đã hoàn thành đăng ký theo quy định; công tác đăng kiểm toàn tỉnh đạt trên 95%. Để bảo đảm đồng bộ giữa quản lý nhà nước và hoạt động sản xuất của ngư dân, các ngành chức năng đã triển khai cơ chế kiểm soát 100% tàu ra vào cảng; yêu cầu chủ tàu lập nhật ký khai thác, báo cáo sản lượng và duy trì hệ thống giám sát hành trình (VMS).

Tại khu vực Cửa Tùng – nơi tập trung hơn 550 tàu của hai xã Vĩnh Hoàng và Cửa Tùng – lực lượng biên phòng đang phải đối mặt với nhiều khó khăn do đặc thù đội tàu nhỏ, chủ yếu đánh bắt gần bờ. Việc chấp hành pháp luật, nhất là về đăng kiểm và hồ sơ kỹ thuật, vẫn chưa đồng đều. Trung tá Trần Tuấn Dũng, Đồn trưởng Đồn Biên phòng Cửa Tùng, cho biết đơn vị đã xây dựng kế hoạch kiểm tra, hướng dẫn chủ tàu hoàn thiện thủ tục pháp lý, đồng thời tổ chức tuần tra, xử lý nghiêm các trường hợp cố tình vi phạm. Quan điểm được quán triệt là: “Kiên quyết không để tàu cá không đủ điều kiện pháp lý ra biển”.

Lực lượng chức năng tỉnh Quảng Trị tăng cường kiểm tra các phương tiện, tăng cường kiểm soát VMS và xử lý nghiêm vi phạm, hướng tới mục tiêu gỡ “thẻ vàng” IUU.

Theo Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường Nguyễn Hữu Vinh, ngành chuyên môn đang “dồn lực” xử lý các hồ sơ còn tồn, nhất là giấy đăng kiểm, giấy chứng nhận an toàn thực phẩm và điều kiện hành nghề. Cùng với đó là kiểm soát chặt VMS, tăng tần suất kiểm tra tại các cửa lạch, cảng cá chỉ định và phối hợp với địa phương để ngăn chặn tình trạng tàu cá thiếu điều kiện pháp lý hoạt động trên biển.

Đẩy mạnh tuyên truyền pháp luật, nâng cao ý thức tuân thủ IUU

Đối với các xã bãi ngang – nơi đội tàu nhỏ chiếm đa số – việc nâng cao nhận thức pháp luật được xem là bước căn bản để tiến tới xóa bỏ nguy cơ vi phạm IUU. Lực lượng biên phòng xác định công tác tuyên truyền phải đi trước một bước, hướng đến việc tạo thay đổi hành vi bền vững của ngư dân.

Trung tá Trần Tuấn Dũng cho biết mỗi cán bộ, chiến sĩ phải đóng vai trò “tuyên truyền viên”, nắm bắt tâm tư ngư dân, hướng dẫn thủ tục và giải thích rõ các quy định về ranh giới vùng biển, chế tài xử phạt, quy định về nhật ký khai thác và duy trì VMS. Tổ tự quản tàu thuyền được kích hoạt để hỗ trợ giám sát cộng đồng, kịp thời phát hiện các trường hợp có nguy cơ vi phạm IUU.

Tại vùng biển Cửa Việt – Nam Cửa Việt, lực lượng Bộ đội Biên phòng và Cảnh sát biển đã tổ chức nhiều đợt tuyên truyền lưu động tại cảng cá, phát tài liệu hướng dẫn thực thi Luật Thủy sản, Luật Biển Việt Nam và các văn bản liên quan đến quản lý hoạt động khai thác. Ngư dân được hướng dẫn quy trình báo cáo khi mất tín hiệu VMS, cam kết không xâm phạm vùng biển nước ngoài, đồng thời phối hợp với lực lượng chức năng trong giám sát, tố giác hành vi vi phạm.

Tuy nhiên, tỉnh vẫn đang đối mặt với một số hạn chế: một bộ phận tàu cá chưa đáp ứng đủ điều kiện hoạt động, quản lý VMS chưa đồng bộ và tiến độ chuyển đổi nghề còn chậm. Điều này đòi hỏi sự vào cuộc quyết liệt hơn của các cấp, ngành, đặc biệt trong bối cảnh Việt Nam đặt mục tiêu gỡ bỏ “thẻ vàng” trong thời gian sớm nhất.

Thiếu tá Nguyễn Quang Cường, Chính trị viên Hải đội 202, cho biết đơn vị tiếp tục tăng cường tuần tra, kết hợp tuyên truyền pháp luật và vận động ngư dân tuân thủ quy định quốc tế trong khai thác hải sản. “Chúng tôi xác định công tác tuyên truyền phải gắn với quản lý thực tiễn, đặc biệt trong việc nâng cao ý thức chống khai thác trái phép; ngư dân là chủ thể tham gia giám sát và phát hiện vi phạm”, ông nói.

Trong bối cảnh áp lực gỡ “thẻ vàng” ngày càng lớn, việc Quảng Trị triển khai đồng bộ các giải pháp pháp lý, kỹ thuật và truyền thông là yêu cầu cấp bách, góp phần bảo vệ nguồn lợi thủy sản và phát triển kinh tế biển bền vững.