Ông Nguyễn Hữu Thập: Đột phá AI và tháo gỡ "ma trận" pháp lý cho doanh nghiệp

Trong bối cảnh nền kinh tế bước vào giai đoạn chuyển đổi số mạnh mẽ, yêu cầu cải cách thể chế, đơn giản hóa thủ tục hành chính và nâng cao năng lực quản trị nhà nước đang trở nên cấp thiết hơn bao giờ hết. Từ góc nhìn của cộng đồng doanh nghiệp địa phương, ông Nguyễn Hữu Thập, Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp nhỏ và vừa tỉnh Tuyên Quang, đã đưa ra những kiến nghị đáng chú ý xoay quanh hai trụ cột then chốt: đẩy mạnh ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong bộ máy hành chính và tháo gỡ các quy định pháp lý mang tính “hồi tố” đang gây rủi ro cho doanh nghiệp.

Mở đầu, ông Thập bày tỏ sự lạc quan trước những điểm mới của Luật Đầu tư sửa đổi, đặc biệt là quy định cho phép các dự án đã có quyền sử dụng đất không phải thực hiện thủ tục chấp thuận chủ trương đầu tư, trừ các dự án trọng điểm quốc gia. Theo ông, đây là bước cắt giảm thủ tục mang tính đột phá, trực tiếp rút ngắn thời gian chuẩn bị dự án từ vài năm xuống chỉ còn vài tháng, giúp doanh nghiệp chủ động nắm bắt cơ hội thị trường, giảm chi phí vốn và hạn chế rủi ro chính sách.

Ông Nguyễn Hữu Thập, Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp nhỏ và vừa tỉnh Tuyên Quang (Ảnh: Phan Chính)

Trong thực tiễn, nhiều doanh nghiệp từng phải chờ đợi kéo dài chỉ để hoàn thành một thủ tục trung gian, khiến cơ hội kinh doanh bị bỏ lỡ, chi phí tài chính gia tăng và niềm tin vào môi trường đầu tư suy giảm. Việc gỡ bỏ “điểm nghẽn của điểm nghẽn” này được kỳ vọng sẽ tạo ra làn sóng đầu tư mới, đặc biệt trong lĩnh vực bất động sản, hạ tầng và sản xuất công nghiệp địa phương.

Tuy nhiên, bên cạnh tín hiệu tích cực từ luật, ông Thập cũng thẳng thắn chỉ ra những bất cập trong quá trình ban hành và thực thi các văn bản dưới luật, điển hình là một số quy định liên quan đến lĩnh vực khoáng sản. Việc áp dụng cơ chế “hồi tố” trong tính toán nghĩa vụ tài chính khiến nhiều doanh nghiệp bị truy thu các khoản đã quyết toán từ nhiều năm trước, làm phát sinh chi phí lớn và gây xáo trộn kế hoạch kinh doanh.

Theo ông, cách làm này không chỉ tạo áp lực tài chính mà còn làm xói mòn niềm tin của nhà đầu tư, bởi doanh nghiệp khó có thể dự báo rủi ro chính sách trong trung và dài hạn. Khi các quy định thay đổi và được áp dụng ngược trở lại, tính ổn định của môi trường pháp lý bị suy giảm, khiến doanh nghiệp dè dặt trong việc mở rộng đầu tư. Ông kiến nghị cần tăng cường vai trò giám sát của Quốc hội và các cơ quan chức năng, bảo đảm sự thống nhất giữa luật và văn bản dưới luật, hạn chế tối đa tình trạng “luật một đằng, nghị định một nẻo”.

Điểm nhấn đáng chú ý trong kiến nghị của ông Thập là vai trò của trí tuệ nhân tạo trong cải cách bộ máy hành chính. Ông ví việc làm việc không có AI giống như lao động thủ công, trong khi ứng dụng AI có thể tạo ra bước nhảy vọt về năng suất, độ chính xác và tốc độ xử lý. Tại Tuyên Quang, việc tổ chức các lớp tập huấn AI cho cán bộ cơ sở đã cho thấy hiệu quả rõ rệt: nhiều công việc vốn cần cả tuần xử lý nay chỉ mất vài phút, giảm đáng kể sai sót và áp lực nhân sự.

Từ thực tế này, ông đề xuất Nhà nước cần có chính sách khuyến khích mạnh mẽ hơn, thậm chí đầu tư ngân sách để trang bị các công cụ AI bản quyền cho cơ quan hành chính. Khi cán bộ được tiếp cận công nghệ hiện đại, chất lượng phục vụ người dân và doanh nghiệp sẽ được nâng lên rõ rệt, đồng thời góp phần hình thành nền hành chính số thực chất, không chỉ dừng ở mức số hóa hồ sơ.

Không dừng lại ở khâu xử lý thủ tục, ông Thập còn cho rằng AI có thể trở thành công cụ hữu hiệu trong việc kiểm soát chất lượng văn bản pháp luật. Với khả năng phân tích dữ liệu lớn, AI có thể nhanh chóng phát hiện sự mâu thuẫn, chồng chéo giữa các dự thảo nghị định với luật hiện hành, giúp hạn chế rủi ro ban hành quy định thiếu thống nhất. Đây là hướng tiếp cận mới, góp phần nâng cao tính minh bạch, giảm thiểu “ma trận” pháp lý mà doanh nghiệp thường xuyên gặp phải.

Từ góc nhìn doanh nghiệp, sự kết hợp giữa cải cách thể chế và ứng dụng công nghệ không chỉ giúp tiết kiệm thời gian, chi phí mà còn tạo dựng niềm tin vào môi trường đầu tư ổn định, có thể dự báo. Khi thủ tục được xử lý nhanh, quy định rõ ràng, rủi ro pháp lý giảm xuống, doanh nghiệp sẽ mạnh dạn mở rộng sản xuất, đổi mới công nghệ và tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị.

Những kiến nghị của ông Nguyễn Hữu Thập phản ánh tiếng nói chung của cộng đồng doanh nghiệp nhỏ và vừa: mong muốn một môi trường kinh doanh minh bạch, ổn định và thân thiện với đổi mới sáng tạo. Trong bối cảnh chuyển đổi số đang diễn ra mạnh mẽ, việc tận dụng AI như một công cụ nâng cấp quản trị nhà nước, đồng thời rà soát và loại bỏ các quy định gây cản trở phát triển, sẽ là chìa khóa để nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia và tạo động lực tăng trưởng bền vững cho nền kinh tế.