"Đây là bước đầu tiên nhằm xóa bỏ Bộ Giáo dục. Chúng ta sẽ đóng cửa nó và đóng càng nhanh càng tốt. Nó chẳng có lợi gì cho chúng ta", Tổng thống Donald Trump nói tại Nhà Trắng hôm 20/3 khi ký sắc lệnh giải thể cơ quan này, cho biết trở ngại cuối cùng là cuộc bỏ phiếu tại quốc hội Mỹ.
Nhiều học sinh được mời đến Nhà Trắng, cùng tổng thống ký sắc lệnh hành pháp giả định. Sắc lệnh giải thể Bộ Giáo dục được ký một tuần sau quyết định sa thải một nửa nhân viên bộ, điều này nằm trong nỗ lực của chính quyền Trump nhằm cắt giảm quy mô chính phủ liên bang mà theo ông là quá cồng kềnh và kém hiệu quả.
Giáo dục từ lâu là điểm thu hút chính trị ở Mỹ. Sau khi nhậm chức, ông Trump có nhiều động thái nhằm cải cách giáo dục, như cắt giảm tài trợ cho các trường đại học. Nhà Trắng cũng đánh giá duy trì Bộ Giáo dục là lãng phí tiền bạc, viện dẫn điểm thi thấp, tỷ lệ biết chữ không cao và kỹ năng toán học yếu kém ở học sinh như bằng chứng cho thấy không đáng đầu tư hàng nghìn tỷ USD vào cơ quan này.
 |
| Nhiều học sinh được mời đến Nhà Trắng, cùng tổng thống ký sắc lệnh hành pháp giả định |
Bộ Giáo dục Mỹ được thành lập năm 1979 và không thể bị đóng cửa nếu quốc hội Mỹ không chấp thuận. Mặc dù đảng Cộng hòa kiểm soát cả lưỡng viện quốc hội, họ vẫn cần ủng hộ của đảng Dân chủ nhằm hội đủ 60 phiếu tại Thượng viện Mỹ để quyết định đóng cửa Bộ Giáo dục được thông qua.
Đây là động thái mới nhất của Tổng thống Trump nhằm định hình lại chính phủ Mỹ và cải tổ bộ máy liên bang.
Các quan chức trong chính quyền Tổng thống Trump thừa nhận họ không có đủ số phiếu cần thiết để giải thể bộ theo cách này. Thay vào đó, lệnh mà ông Trump ký chỉ thị cho Bộ trưởng Giáo dục Linda McMahon thực hiện "mọi bước cần thiết để tạo điều kiện đóng cửa Bộ Giáo dục và trả lại quyền giáo dục cho các tiểu bang".
Thư ký báo chí Nhà Trắng Karoline Leavitt cho biết lệnh này sẽ hướng đến mục tiêu "thu hẹp đáng kể Bộ Giáo dục", nhưng một số "chức năng quan trọng" như cho vay sinh viên và quản lý trợ cấp cho sinh viên vẫn nằm trong phạm vi của cơ quan này.
"Bộ Giáo dục sẽ nhỏ hơn nhiều so với hiện tại. Như bạn đã biết, lệnh hành pháp của Tổng thống đã chỉ đạo Bộ trưởng Linda McMahon thu hẹp đáng kể cơ quan này. Vì vậy, khi nói đến các khoản vay sinh viên, những khoản đó vẫn sẽ được Bộ Giáo dục quản lý. Trách nhiệm lớn lao trong việc giáo dục học sinh của đất nước chúng ta sẽ quay trở lại với các tiểu bang. Bất kỳ chức năng quan trọng nào của Bộ Giáo dục sẽ vẫn được duy trì", bà Leavitt nói.
Bộ Giáo dục hiện giám sát khoảng 100.000 trường công và 34.000 trường tư tại Mỹ, mặc dù hơn 85% nguồn tài trợ cho trường công đến từ chính quyền tiểu bang và địa phương. Bộ này cung cấp các khoản tài trợ liên bang cho các trường học và chương trình cần thiết, bao gồm tiền để trả lương cho giáo viên đối với trẻ em có nhu cầu đặc biệt, tài trợ cho các chương trình nghệ thuật và thay thế cơ sở hạ tầng lỗi thời.
Cơ quan này cũng giám sát khoản vay sinh viên trị giá 1.600 tỉ USD của hàng chục triệu người Mỹ không đủ khả năng chi trả học phí đại học.
Ông Trump từng đề xuất đóng cửa Bộ Giáo dục trong nhiệm kỳ đầu tiên, nhưng quốc hội không chấp thuận. Trong nhiệm kỳ này, kế hoạch đóng cửa Bộ Giáo dục của ông Trump cũng sẽ khó qua ải Thượng viện.
Động thái của ông Trump chắc chắn sẽ phải đối mặt với các rào cản pháp lý. Đại diện Hiệp hội Giáo viên Mỹ tuyên bố sẽ đưa vấn đề này ra tòa.
Trong khi đó, những người ủng hộ ý tưởng này cho rằng việc chính phủ liên bang kiểm soát giáo dục đã thất bại khi hơn 3.000 tỷ USD được chi cho giáo dục từ năm 1979 nhưng thành tích học sinh vẫn không cải thiện đáng kể.
