Nữ doanh nhân Thanh Hóa ứng cử đại biểu Quốc hội vì rừng và đồng bào dân tộc

Mô hình vường rừng Bản Thổ nhìn từ trên cao.

Hành trình “Bỏ phố về rừng” và những ngày đầu gian nan khởi nghiệp

Nữ doanh nhân Nguyễn Lê Ngọc Linh là ứng viên đại biểu Quốc hội chưa phải Đảng viên, người dân tộc Thổ, sinh năm 1990, quê xã Hóa Quỳ, tỉnhThanh Hóa, tốt nghiệp Đại học chuyên ngành Quan hệ công chúng. Sau 6 năm ra trường và sinh sống, làm việc ổn định tại Hà Nội. Năm 2019 cô quyết định thực hiện ước mơ và ý thích của mình, đó là “bỏ phố về rừng”, chia tay thủ đô trở về khởi nghiệp nơi quê nhà nhằm giúp người dân quê hương có thể sống tốt với nguồn lợi từ rừng. Từ đó trở nên gắn bó với rừng để cùng nhau tái sinh lại những cánh rừng tự nhiên của quê hương vốn đã xác xơ, nghèo kiệt hoặc biến thành đất trống, đồi trọc do sự khai thác quá mức của con người.

Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính thăm gian hàng HTX Bản Thổ tại Hà Nội

Trải qua những ngày đầu khởi nghiệp gian nan, vất vả giữa chốn rừng sâu heo hút do nguồn vốn hạn chế, kinh nghiệm chưa có, nhất là việc tìm nguồn nước và xây dựng, đưa mạng lưới điện về phục vụ cho sản xuất và sinh hoạt hàng ngày. Nhưng với tình yêu mãnh liệt dành cho rừng cùng nghị lực, sức trẻ và sự hỗ trợ của gia đình, người thân, Linh đã vừa làm vừa học hỏi, tham khảo kiến thức qua sách, báo, các chuyên gia, tham gia các khóa đào tạo, tập huấn, tự tích lũy kinh nghiệm … đồng thời nhất quán theo đuổi hướng canh tác, sản xuất thuận theo tự nhiên, bảo tồn và phát triển các loài cây bản địa, kết hợp trồng các loại cây dược liệu dưới tán rừng, tạo hệ sinh thái đa tầng, tăng độ ẩm, dinh dưỡng cho đất và tạo nguồn thu để duy trì sản xuất và nguồn thu tái đầu tư cho rừng.

Khách du lịch tham quan mô hình sản xuất tại HTX Bản Thổ

Sau 2 năm miệt mài làm việc với hàng loạt khó khăn, thách thức tưởng chừng không thể vượt qua. Mô hình Vườn rừng Bản Thổ, sản xuất theo hướng vừa tái tạo rừng, tái tạo các nguồn gen thực vật bản địa, vừa tạo sinh kế bền vững cho bà con, bằng việc ươm trồng, khai thác nguồn dược liệu dưới tán rừng và đưa công nghệ vào chế biến, tạo chuỗi giá trị tuần hoàn, nâng cao giá trị sản phẩm. Đặc biệt là liên kết, hợp tác sản xuất với người dân bản địa, từng bước hướng tới mô hình sản xuất khép kín quy mô lớn và hình thành sản phẩm du lịch mới mẻ, kết hợp ba yếu tố: du lịch – văn hóa, nông nghiệp.

Những “quả ngọt” đầu mùa

Sau hơn một năm xây dựng mô hình mẫu, đến cuối năm 2020, mô hình Vườn rừng Bản Thổ đã phủ xanh được 3 ha đất trống, đồi trọc và rừng tự nhiên nghèo kiệt với hơn 100 loài cây. Trong đó hầu hết là cây gỗ lớn bản địa như lim, lát, sến, trám, dẻ, sả sịa, dổi nếp. Các loài cây dược liệu như chùm ngây, thiên môn đông, gừng, tỏi, nghệ, cúc hoa, đậu biếc, bồ công anh, mắc khén … và các loại cây ăn quả có giá trị. Tất cả đều canh tác thuận theo tự nhiên, sử dụng các loại phân bón, chế phẩm sinh học được tự sản xuất, pha chế theo hướng hữu cơ, không gây ảnh hưởng đến sức khỏe con người và hệ sinh thái tự nhiên

Khách quốc tế tham quan sản phẩm của HTX Bản Thổ tại Hội chợ hàng tiêu dùng Việt Nam chất lượng cao

Sau những thành công bước đầu, tháng 12 năm 2020, Linh thành lập Hợp tác xã (HTX) Bản Thổ với 7 thành viên gồm các hộ người dân tộ thiểu số nghèo, cận nghèo. Sản xuất theo mô hình liên kết với bà con địa phương sinh sống tại các khu rừng phòng hộ, rừng tự nhiên, tổ chức khoanh nuôi, bảo vệ các loài cây bản địa và trồng các loại cây dược liệu, hương liệu, kết hợp nuôi ong mật dưới tán rừng. Sau một năm hoạt động, HTX xây dựng và đi vào vận hành xưởng chế biến, cho ra đời sản phẩm mật ong lên men. Nhờ áp dụng nghiêm ngặt các biện pháp kỹ thuật, nâng cao chất lượng, sản phẩm mật ong lên men đã đạt tiêu chuẩn vệ sinh an toàn thực phẩm, được công nhận sản phẩm Ocop 3 sao và ngày càng được người tiêu dùng đón nhận.

Đầu năm 2022, HTX tiếp tục kết nạp thêm nhiều thành viên mới. Tăng cường liên kết với người dân trong vùng, mở rộng vùng trồng dược liệu lên 7 ha, hợp tác với các hộ nuôi ong tự nhiên dưới tán rừng già thuộc Vườn Quốc gia Bến En và rừng phòng hộ các xã lân cận, tăng sản lượng mật ong lên men cung cấp cho thị trường. Từ thành quả bước đầu trên, Bản Thổ xác định tập trung phát triển các sản phẩm mũi nhọn, mang lại doanh thu chính gồm mật ong lên men, các thảo dược kết hợp với sản phẩm mật ong lên men, tinh bột nghệ, nghệ thái lát khô, gừng thái lát khô, bột gừng khô, sả thái lát khô, tinh bột kháng từ chuối xanh … để đưa ra thị trường các mặt hàng đặc trưng, riêng biệt của bà con dân tộc thiểu số miền núi Thanh Hóa. Qua đó, từng bước nâng cao thu nhập cho các thành viên HTX và các hộ liên kết sản xuất.

Chương trình hành động gắn với phát triển rừng và thúc đẩy an sinh xã hội để “Không ai bị bỏ lại phía sau”

Là người sinh ra và lớn lên tại quê hương, hiểu rõ những khó khăn, vất vả thiệt thòi của người dân địa phương, nhất là chị em phụ nữ, người yếu thế. Ứng cử viên Đại biểu Quốc hội Nguyễn Lê Ngọc Linh, (Giám đốc HTX Bản Thổ, Ủy viên Hội Nông dân xã Hóa Quỳ, Ủy viên Mặt trận Tổ quốc Việt Nam xã Hóa Quỳ, Ủy viên Mặt trận Tổ quốc Việt Nam tỉnh Thanh Hóa; Ủy viên Ban chấp hành Hội Nông dân tỉnh Thanh Hóa) đã đề ra chương trình hành động thiết thực, gắn với bảo vệ và phát triển rừng và quyền lợi của người trồng rừng. Bao gồm các việc làm cụ thể như: Tích cực kiến nghị, giám sát về Luật, các chính sách giúp người dân phát triển nông nghiệp xanh – bền vững, phù hợp với khí hậu, địa hình và đất đai miền núi, giảm thiểu sử dụng thuốc bảo vệ thực vật có nguồn gốc từ hóa chất để phát huy tài nguyên bản địa, canh tác bền vững; thúc đẩy canh tác theo chuỗi giá trị, kết nối đầu ra để tăng giá trị sản phẩm; thúc đẩy các chính sách tạo điều kiện cho chế biến sâu sản phẩm.

Bảo vệ rừng nhưng phải để người dân sống được từ rừng: kiến nghị thực thi các chính sách tăng thêm lợi ích cho người tham gia tái sinh, bảo vệ rừng, bảo vệ nguồn gen thực vật bản địa; thúc đẩy hình thành các mô hình sinh kế gắn với rừng như trồng rừng dược liệu; kết hợp sản xuất với hình thành du lịch sinh thái.

Kiến nghị các cơ chế, chính sách ưu đãi cho đồng bào, phụ nữ dân tộc thiểu số như hỗ trợ đào tạo nghề, nâng cao năng lực – kỹ năng sử dụng công nghệ thông tin, tư vấn pháp lý, tạo điều kiện tiếp cận nguồn vốn vay ưu đãi, tham gia sâu hơn vào quá trình sản xuất, chế biến, kinh doanh nông sản; bảo tồn bản sắc văn hóa dân tộc gắn với sinh kế, như các giải pháp bảo tồn ngôn ngữ, phong tục, trí thức bản địa. Gắn văn hóa với du lịch cộng đồng, tạo sinh kế tại chỗ, biến văn hóa bản địa thành sản phẩm du lịch tạo nguồn thu và xóa bỏ hủ tục lạc hậu. Thông qua đó, thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội miền núi, giảm nghèo bền vững, từng bước nâng cao đời sống vật chất, tinh thần cho Nhân dân khu vực miền núi, vùng sâu.