WMO cảnh báo hiện tượng El Nino trở lại: Nguy cơ hạn hán, nắng nóng và thời tiết cực đoan gia tăng

WMO cảnh báo El Nino trở lại: Nguy cơ hạn hán, nắng nóng và thời tiết cực đoan gia tăng

Tổ chức Khí tượng Thế giới (WMO) thuộc Liên hợp quốc ngày 2/6 phát đi cảnh báo về khả năng hiện tượng El Nino sẽ sớm hình thành trở lại trong năm 2026, làm gia tăng nguy cơ xuất hiện các hiện tượng thời tiết cực đoan, nắng nóng kéo dài và lượng mưa bất thường tại nhiều khu vực trên thế giới.

Theo WMO, xác suất El Nino xuất hiện trong giai đoạn từ tháng 6 đến tháng 8 năm nay vào khoảng 80%. Đây được xem là tín hiệu đáng lo ngại trong bối cảnh nhiệt độ toàn cầu đang duy trì ở mức cao do tác động của biến đổi khí hậu.

Ông Wilfran Moufouma Okia, Trưởng bộ phận Dự báo khí hậu của WMO, cho biết El Nino là hiện tượng nóng lên bất thường của nhiệt độ bề mặt nước biển tại khu vực trung tâm và phía Đông Thái Bình Dương nhiệt đới. Mặc dù khởi phát ở một khu vực cụ thể, hiện tượng này có khả năng tác động đến các mô hình thời tiết trên phần lớn hành tinh.

Theo đánh giá của WMO, khi El Nino xuất hiện, nhiều khu vực như Tây Phi, vùng Sahel, Nam Phi, Australia và Đông Nam Á có nguy cơ đối mặt với tình trạng khô hạn nghiêm trọng hơn. Trong khi đó, một số khu vực khác như vùng xích đạo Thái Bình Dương và khu vực Đông Nam nước Mỹ có thể ghi nhận lượng mưa cao hơn bình thường.

Các chuyên gia khí hậu nhận định El Nino không hoạt động độc lập mà thường tương tác với nhiều hiện tượng khí tượng khác. Vì vậy, mức độ tác động có thể thay đổi theo từng khu vực và từng thời điểm. WMO hiện dự báo El Nino năm nay có khả năng đạt cường độ từ trung bình đến mạnh.

Tổ chức này cũng cho biết phần lớn các khu vực trên thế giới sẽ ghi nhận nền nhiệt cao hơn mức trung bình trong giai đoạn từ tháng 6 đến tháng 8. Điều này làm gia tăng nguy cơ xuất hiện các hiện tượng thiên tai cộng hưởng như nắng nóng cực đoan, cháy rừng, thiếu nước và suy giảm năng suất nông nghiệp.

Đáng chú ý, lượng mưa tại khu vực Sừng châu Phi mở rộng được dự báo thấp hơn trung bình trong mùa mưa từ tháng 6 đến tháng 9. Nam Á có thể chứng kiến mùa gió mùa yếu hơn thông thường, trong khi Trung Mỹ được dự báo trải qua mùa hè khô nóng hơn các năm trước.

WMO khuyến nghị các quốc gia chủ động sử dụng các dữ liệu dự báo khí hậu dài hạn để xây dựng kế hoạch ứng phó phù hợp với điều kiện thực tế. Với khả năng dự báo trước khoảng 6 tháng, các cơ quan quản lý có thể chuẩn bị các giải pháp giảm thiểu rủi ro trong các lĩnh vực dễ bị tổn thương như nông nghiệp, tài nguyên nước, năng lượng và y tế.

Tổng Thư ký Liên hợp quốc António Guterres nhấn mạnh El Nino cần được nhìn nhận như một cảnh báo khí hậu khẩn cấp. Theo ông, hiện tượng này có thể làm trầm trọng thêm tác động của quá trình nóng lên toàn cầu, khiến các rủi ro khí hậu trở nên rõ nét và lan rộng hơn.

Người đứng đầu Liên hợp quốc đồng thời kêu gọi các quốc gia đẩy nhanh quá trình chuyển đổi năng lượng, giảm phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch, tăng cường bảo vệ các nhóm dân cư dễ bị tổn thương và mở rộng hệ thống cảnh báo sớm nhằm nâng cao khả năng chống chịu trước các cú sốc khí hậu.

Những cảnh báo mới nhất của WMO cũng làm gia tăng lo ngại về an ninh lương thực và nguồn nước tại nhiều quốc gia phụ thuộc lớn vào lượng mưa theo mùa, đặc biệt là Ấn Độ. Theo dự báo của Cục Khí tượng Ấn Độ (IMD), lượng mưa gió mùa năm 2026 có thể chỉ đạt khoảng 90% mức trung bình nhiều năm.

Trong khi đó, Cơ quan Khí tượng và Hải dương học Quốc gia Mỹ (NOAA) đánh giá xác suất El Nino xuất hiện trong giai đoạn tháng 5-7 lên tới 82% và có thể tăng lên 96% vào cuối năm. Nhiều mô hình khí hậu cho thấy khoảng hai phần ba khả năng hiện tượng này sẽ phát triển thành El Nino mạnh hoặc rất mạnh.

Các chuyên gia cảnh báo, nếu El Nino làm suy yếu gió mùa Tây Nam tại Ấn Độ, sản xuất nông nghiệp của quốc gia hơn 1,4 tỷ dân này có thể chịu tác động đáng kể. Hiện hơn một nửa diện tích đất canh tác của Ấn Độ vẫn phụ thuộc trực tiếp vào nước mưa, trong khi trên 40% sản lượng lương thực quốc gia gắn với diễn biến của mùa gió mùa hằng năm.

Trong bối cảnh biến đổi khí hậu ngày càng diễn biến phức tạp, sự trở lại của El Nino được xem là phép thử lớn đối với năng lực thích ứng của các quốc gia, đặc biệt trong bảo đảm an ninh lương thực, quản lý nguồn nước và ứng phó với các hiện tượng thời tiết cực đoan ngày càng gia tăng.