Luật Đầu tư ở Việt Nam đã nhiều lần được sửa đổi để phù hợp với bối cảnh phát triển kinh tế và yêu cầu cải cách môi trường kinh doanh từng thời kỳ. Luật Đầu tư 2025, số 143/2025/QH15 được ban hành ngày 11/12/2025 và có hiệu lực thi hành từ ngày 01/03/2026, gồm 7 chương và 52 Điều, thay thế Luật Đầu tư 2020.
Tạp chí Doanh nghiệp và Hội nhập giới thiệu tới độc giả những ngành, nghề nào được ưu đãi đầu tư và ngành, nghề bị cấm đầu tư kinh doanh theo Luật Đầu tư 2025.
Những ngành, nghề được ưu đãi đầu tư
Ưu đãi đầu tư là ưu đãi mà Nhà nước dành cho nhà đầu tư khi họ đầu tư vào lĩnh vực, địa bàn được khuyến khích nhằm tạo sự chuyển dịch cơ cấu kinh tế phù hợp với chiến lược phát triển kinh tế - xã hội của đất nước.
 |
| Khoản 2 Điều 14 Luật Đầu tư 2025 quy định các hình thức ưu đãi đầu tư (Ảnh minh hoạ) |
Căn cứ theo khoản 1 Điều 14 Luật Đầu tư 2025, có hiệu lực kể từ ngày 01/03/2026 thì có quy định về 03 nhóm đối tượng được hưởng ưu đãi đầu tư, cụ thể bao gồm: Dự án đầu tư thuộc ngành, nghề ưu đãi đầu tư quy định tại Điều 15 Luật Đầu tư 2025; Dự án đầu tư tại địa bàn ưu đãi đầu tư quy định tại Điều 15 Luật Đầu tư 2025 và Dự án đầu tư có quy mô vốn lớn, dự án đầu tư sử dụng nhiều lao động hoặc dự án đầu tư trọng điểm, quan trọng quốc gia phù hợp với định hướng phát triển kinh tế - xã hội trong từng thời kỳ theo quy định của Chính phủ.
Theo khoản 1 Điều 15 Luật Đầu tư 2025, số 143/2025/QH15, ngành, nghề ưu đãi đầu tư là các ngành, nghề được ưu tiên thu hút đầu tư để thực hiện các mục tiêu sau đây:
Phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, công nghiệp công nghệ số và công nghiệp bán dẫn; Phát triển kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn, kinh tế chia sẻ, kinh tế số, phát triển các mô hình kinh tế mới;
Phát triển cụm liên kết ngành, chuỗi giá trị, thu hút đầu tư quản trị hiện đại, có giá trị gia tăng cao, có tác động lan toả, kết nối chuỗi sản xuất và cung ứng toàn cầu; Phát triển năng lượng tái tạo, năng lượng mới, năng lượng sạch; bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia;
Phát triển nông nghiệp, lâm nghiệp; bảo vệ môi trường, tài nguyên thiên nhiên, kinh tế biển; Xây dựng và phát triển kết cấu hạ tầng; Phát triển sự nghiệp giáo dục, đào tạo, y tế, thể dục, thể thao thành tích cao và văn hóa dân tộc; Phát triển công nghiệp hóa chất trọng điểm, cơ khí trọng điểm và công nghiệp hỗ trợ; phát triển công nghiệp dược; Thực hiện các mục tiêu khác theo quy định của Chính phủ.
Khoản 2 Điều 14 Luật Đầu tư 2025 quy định các hình thức ưu đãi đầu tư từ 01/03/2026 bao gồm:
Ưu đãi thuế thu nhập doanh nghiệp, bao gồm áp dụng mức thuế suất thuế thu nhập doanh nghiệp thấp hơn mức thuế suất thông thường có thời hạn hoặc toàn bộ thời gian thực hiện dự án đầu tư; miễn thuế, giảm thuế và các ưu đãi khác theo quy định của pháp luật về thuế thu nhập doanh nghiệp;
Miễn thuế nhập khẩu đối với hàng hóa nhập khẩu để tạo tài sản cố định; nguyên liệu, vật tư, linh kiện nhập khẩu để sản xuất theo quy định của pháp luật về thuế xuất khẩu, thuế nhập khẩu;
Miễn, giảm tiền sử dụng đất, tiền thuê đất, thuế sử dụng đất; Khấu hao nhanh, tăng mức chi phí được trừ khi tính thu nhập chịu thuế; Hình thức ưu đãi đầu tư khác theo quy định của Chính phủ.
Ngành, nghề cấm đầu tư kinh doanh theo Luật Đầu tư 2025
Theo khoản 1 Luật Đầu tư 2025, số 143/2025/QH15, cấm các hoạt động đầu tư kinh doanh sau đây: Kinh doanh các chất ma túy quy định tại Phụ lục I ban hành kèm theo Luật này; Kinh doanh các loại hóa chất, khoáng vật quy định tại Phụ lục II ban hành kèm theo Luật này;
Kinh doanh mẫu vật các loài thực vật, động vật hoang dã có nguồn gốc khai thác từ tự nhiên quy định tại Phụ lục I của Công ước về buôn bán quốc tế các loài thực vật, động vật hoang dã nguy cấp; mẫu vật các loài thực vật rừng, động vật rừng, thủy sản nguy cấp, quý, hiếm Nhóm I có nguồn gốc khai thác từ tự nhiên quy định tại Phụ lục III ban hành kèm theo Luật này;
Kinh doanh mại dâm; Mua, bán người, mô, xác, bộ phận cơ thể người, bào thai người; Hoạt động kinh doanh liên quan đến sinh sản vô tính trên người;
Kinh doanh pháo nổ; Kinh doanh dịch vụ đòi nợ; Kinh doanh mua bán bảo vật quốc gia; Kinh doanh xuất khẩu di vật, cổ vật; Kinh doanh thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng.
Khoản 3 và khoản 4 Điều 16 Nghị định 122/2021/NĐ-CP quy định mức xử phạt vi phạm về điều kiện đầu tư kinh doanh tại Việt Nam, cụ thể như sau: Phạt tiền từ 200.000.000 đồng đến 300.000.000 đồng đối với hành vi thực hiện hoạt động đầu tư kinh doanh trong các ngành, nghề cấm đầu tư kinh doanh theo quy định của pháp luật.
Biện pháp khắc phục hậu quả: Buộc chấm dứt hoạt động đầu tư kinh doanh và nộp lại số lợi bất hợp pháp có được do đầu tư kinh doanh ngành, nghề cấm đầu tư kinh doanh đối với hành vi vi phạm quy định tại khoản 3 Điều này.
