Ngân hàng ép khách vay mua bảo hiểm đối mặt án phạt lên tới nửa tỷ đồng

Ngân hàng Nhà nước Việt Nam vừa công bố nội dung phản hồi chính thức trên Cổng thông tin điện tử Chính phủ liên quan đến tình trạng các tổ chức tín dụng gây sức ép, buộc khách hàng muốn được giải ngân phải mua kèm bảo hiểm. Cơ quan này khẳng định đã tiếp thu kiến nghị của người dân, doanh nghiệp và sẽ rà soát toàn bộ các hợp đồng hợp tác giữa hệ thống ngân hàng với các doanh nghiệp bảo hiểm để đưa vào Kế hoạch thanh tra năm 2027, hoặc tiến hành kiểm tra đột xuất ngay khi có đầy đủ căn cứ.

Giải ngân là hoạt động ngân hàng hay công ty tài chính thực hiện chi tiền cho bên đi vay theo hợp đồng vay vốn giữa hai bên đã được xét duyệt. Việc giải ngân vay vốn có thể thực hiện một lần hoặc chia thành nhiều lần tùy theo hợp đồng vay. Sồ tiền vay vốn được giải ngân online qua tài khoản ngân hàng hoặc nhận trực tiếp tiền mặt tại quầy giao dịch ngân hàng.

Theo phản ánh, nhiều nhà băng đã áp dụng các hình thức gián tiếp nhằm tạo áp lực cho người vay như: gợi ý giảm lãi suất, ưu tiên giải ngân nhanh hoặc tư vấn theo hướng việc mua bảo hiểm là điều kiện thuận lợi để hồ sơ được phê duyệt. Đây thực chất là hành vi thiết lập điều kiện mua bán kèm kiểu "bia kèm lạc" nhằm mục đích hưởng hoa hồng, gây bức xúc và làm ảnh hưởng đến quyền lợi hợp pháp của người tiêu dùng.

Để xử lý dứt điểm thực trạng này, khuôn khổ pháp lý hiện hành đã quy định rõ những hàng rào chế tài rất nghiêm khắc:

Luật Các tổ chức tín dụng 2024 nghiêm cấm tuyệt đối việc tổ chức tín dụng và nhân viên gắn sản phẩm bảo hiểm không bắt buộc với việc cung ứng các dịch vụ ngân hàng dưới mọi hình thức.

Thông tư số 67/2023/TT-BTC của Bộ Tài chính quy định các tổ chức tín dụng không được phép tư vấn, chào bán sản phẩm bảo hiểm liên kết đầu tư cho khách hàng trong thời hạn 60 ngày trước và 60 ngày sau ngày giải ngân toàn bộ khoản vay.

Đặc biệt, chế tài tài chính mạnh tay nhất được quy định cụ thể tại Điểm d khoản 7 Điều 7 Nghị định số 340/2025/NĐ-CP của Chính phủ về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực tiền tệ và ngân hàng. Theo đó, hành vi vi phạm quy định về gắn việc bán sản phẩm bảo hiểm không bắt buộc với cung ứng dịch vụ ngân hàng sẽ bị phạt tiền từ 400 triệu đồng đến 500 triệu đồng. Đi kèm với đó là biện pháp khắc phục hậu quả nghiêm khắc: buộc tổ chức tín dụng phải thực hiện các biện pháp chấm dứt hợp đồng bảo hiểm và chịu toàn bộ chi phí, thiệt hại phát sinh nếu khách hàng có đề nghị hủy bỏ.

Mặc dù có nhiều ý kiến đề xuất cấm hoàn toàn các ngân hàng bán bảo hiểm cho khách vay dưới mọi hình thức (kể cả giới thiệu nhận hoa hồng), Ngân hàng Nhà nước cho biết kiến nghị này chưa đủ cơ sở thực hiện. Việc cấm đoán toàn diện có thể ảnh hưởng đến hoạt động phân phối bảo hiểm hợp pháp, hạn chế quyền tiếp cận sản phẩm của những khách hàng có nhu cầu chính đáng và tác động đến quyền tự do kinh doanh của doanh nghiệp.

Nhà chức trách đồng thời đưa ra khuyến cáo, khi có đủ tài liệu chứng minh sai phạm của các tổ chức tín dụng, người dân, đại diện doanh nghiệp cần chủ động cung cấp thông tin đến Ngân hàng Nhà nước hoặc Cục Quản lý giám sát bảo hiểm (Bộ Tài chính) để được xem xét, xử lý theo đúng thẩm quyền.