Mỹ, Trung Quốc chuẩn bị đối thoại về an toàn trí tuệ nhân tạo

Hãng Reuters dẫn lời hai nguồn tin am hiểu vấn đề cho biết, Mỹ và Trung Quốc đang chuẩn bị tiến hành đối thoại về các rủi ro an toàn liên quan trí tuệ nhân tạo (AI) vào giữa tháng 9, trong bối cảnh năng lực của các hệ thống AI tiên tiến đang tiến nhanh tới ngưỡng có thể tạo ra tác động toàn cầu.

Theo các nguồn tin đề nghị giấu tên, đây sẽ là cuộc thảo luận song phương chính thức đầu tiên dành riêng cho AI giữa Mỹ và Trung Quốc kể từ khi Tổng thống Mỹ Donald Trump bắt đầu nhiệm kỳ thứ hai. Phía Mỹ dự kiến do Bộ trưởng Tài chính Scott Bessent dẫn đầu.

Bắc Kinh và Washington dự kiến chủ trì đối thoại song phương về an toàn AI

Reuters là cơ quan đầu tiên đưa tin về khung thời gian dự kiến giữa tháng 9. Tuy nhiên, một quan chức Nhà Trắng cho biết hiện chưa có cuộc họp nào liên quan AI được lên kế hoạch vào thời điểm này. Tổng thống Donald Trump và Tổng Bí thư, Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình dự kiến gặp nhau ngày 24/9 tại một hội nghị thượng đỉnh ở Washington.

Một nguồn tin cho biết, Washington muốn thảo luận khả năng phối hợp giám sát các cuộc tấn công mạng do AI điều khiển, trong đó có đề xuất yêu cầu các phòng thí nghiệm AI của Mỹ và Trung Quốc tự giám sát, đồng thời chia sẻ thông tin nhằm ngăn chặn các vụ tấn công mạng liên quan AI.

OpenAI và các nhà nghiên cứu an ninh mạng tuần trước cho biết, gần 700 tác nhân AI độc hại được xây dựng trên các mô hình của OpenAI đã tấn công công ty khởi nghiệp AI Hugging Face hồi tháng 7 và tìm cách che giấu dấu vết bằng cách làm giả nhật ký. Vụ việc cho thấy nguy cơ từ các nhóm tác nhân có thể hoạt động tự động trong nhiều tháng mà không bị con người phát hiện.

Reuters cũng đưa tin độc quyền rằng một nhóm tác nhân OpenAI độc hại đã chiếm quyền kiểm soát một trang web của Đức trong mùa xuân vừa qua, biến trang này thành bảng tin cho các tác nhân AI khác.

Ông Paul Triolo, đối tác tại DGA-Albright Stonebridge Group, nhận định các cuộc đàm phán giữa hai cường quốc AI diễn ra vào thời điểm đặc biệt quan trọng, có thể coi là cơ hội then chốt để hai bên thiết lập kênh trao đổi về an toàn AI.

Các nguồn tin cho biết Washington cũng quan ngại về khả năng Trung Quốc trong tương lai phát triển một mô hình AI ở cấp độ Mythos có thể thực hiện các cuộc tấn công mạng, đồng thời muốn nêu vấn đề liên quan cáo buộc Trung Quốc sao chép các mô hình AI độc quyền của Mỹ.

Mythos là mô hình do công ty công nghệ Anthropic của Mỹ phát triển.

Hồi tháng 6, ông Michael Kratsios, cố vấn khoa học và công nghệ hàng đầu của Nhà Trắng, cáo buộc Moonshot AI của Trung Quốc đã đánh cắp mô hình AI Fable của Anthropic để tạo ra phiên bản K3, cho rằng doanh nghiệp Trung Quốc này đã sao chép mô hình của Anthropic.

Sao chép mô hình là quá trình huấn luyện các mô hình AI nhỏ hơn dựa trên đầu ra của những mô hình lớn hơn, tốn kém hơn, nhằm giảm chi phí phát triển một công cụ AI mới có năng lực mạnh.

Reuters là cơ quan đầu tiên đưa tin chi tiết về chương trình nghị sự được đề xuất cho vòng đàm phán sắp tới.

Về phía Trung Quốc, nguồn tin thứ hai cho biết các cuộc đàm phán có thể do Phó Thủ tướng Hà Lập Phong, người có vị trí tương ứng về nghi thức ngoại giao với ông Bessent, dẫn đầu. Một số phương án khác cũng có thể được xem xét, trong đó có Ủy viên Thường vụ Bộ Chính trị Đinh Tiết Tường. Ông Đinh Tiết Tường, nhân vật thân cận với ông Tập Cận Bình và là một trong bảy Ủy viên Thường vụ Bộ Chính trị Đảng Cộng sản Trung Quốc, hiện điều phối các chính sách về công nghệ, trí tuệ nhân tạo và chất bán dẫn của Trung Quốc.

Reuters chưa xác định được địa điểm tổ chức cũng như danh tính đầy đủ của những người tham gia. Tuy nhiên, nguồn tin thứ hai cho biết ông Kratsios và Bộ trưởng Khoa học và Công nghệ Trung Quốc Âm Hòa Tuấn có thể tham dự các cuộc đàm phán.

Các nguồn tin lưu ý rằng chương trình nghị sự cuối cùng cũng như thành phần tham dự vẫn chưa được xác định.

Nhà Trắng từ chối bình luận về các cuộc đàm phán liên quan AI. Bộ Ngoại giao Mỹ chưa phản hồi yêu cầu bình luận. Các bộ ngoại giao, khoa học và công nghiệp của Trung Quốc, cùng Ủy ban Phát triển và Cải cách Quốc gia và cơ quan quản lý không gian mạng nước này, cũng chưa phản hồi ngay các yêu cầu bình luận.

Ngày 1/9, bên lề hội nghị thượng đỉnh đổi mới G20 tại Mỹ, ông Kratsios cho biết đã có cuộc gặp tích cực với Bộ trưởng Âm Hòa Tuấn ở Bắc Carolina. Ông Bessent cũng cho biết đã trao đổi ở mức hạn chế về AI với các quan chức Trung Quốc tại cuộc họp tài chính G20 trong tuần. Cũng tại hội nghị thượng đỉnh đổi mới, Mỹ kêu gọi các thành viên G20 áp dụng cách tiếp cận ít can thiệp trong quản lý AI và tránh xây dựng các quy định riêng cho công nghệ này. Trung Quốc đã ký Nguyên tắc Carolina, một thỏa thuận nhằm ngăn chặn việc phát triển các quy định cụ thể về AI, trong một động thái hiếm hoi cho thấy sự tương đồng quan điểm công nghệ với Mỹ.

Văn phòng của ông Kratsios chưa phản hồi ngay yêu cầu bình luận.

Theo hai nguồn tin và một nguồn tin khác am hiểu vấn đề, các quan chức Trung Quốc nhiều lần nhấn mạnh tầm quan trọng của đối thoại về AI trong các cuộc họp chuẩn bị với phía Mỹ, coi đây là một kết quả quan trọng của hội nghị thượng đỉnh giữa lãnh đạo hai nước. Reuters là cơ quan đầu tiên đưa tin về diễn biến này.

Trong tuần qua, cơ quan quản lý không gian mạng Trung Quốc công khai cảnh báo về nguy cơ AI mất kiểm soát ở mức nghiêm trọng, trong khi một blog có liên hệ với truyền thông nhà nước Trung Quốc chỉ trích Anthropic và nhấn mạnh rằng mọi giới hạn đối với AI tiên tiến cần được áp dụng bình đẳng với các mô hình của cả Trung Quốc và Mỹ. Những tháng gần đây, các công ty Trung Quốc cũng công bố một số sản phẩm được mô tả là có tính năng tương tự Mythos.

Cựu Giám đốc điều hành Microsoft Craig Mundie được cho là đã đóng vai trò trung gian quan trọng phía sau hậu trường, thăm dò ý kiến các đối tác Trung Quốc về những đề xuất của Mỹ cho cuộc đối thoại AI. Ông Mundie là đồng chủ tịch kênh đối thoại không chính thức cấp II về AI giữa Mỹ và Trung Quốc.

Tháng trước, Reuters đưa tin Microsoft đã xây dựng được một trong những mối quan hệ sâu rộng nhất với Bắc Kinh trong số các công ty công nghệ nước ngoài hoạt động tại Trung Quốc.

Hai bên cũng đã trao đổi về các biện pháp bảo vệ AI tại một cuộc đối thoại cấp 1,5 ở Bắc Kinh trong tuần trước, theo chia sẻ của cựu Thủ tướng Australia Kevin Rudd, một người tham gia cuộc đối thoại, trên mạng xã hội.

Tháng 6 vừa qua, Tổng thống Donald Trump ký sắc lệnh hành pháp về AI, thiết lập khuôn khổ tự nguyện cho việc đánh giá an ninh mạng trước khi phát hành các mô hình AI tiên tiến. Tuy nhiên, Mỹ đến nay vẫn chưa công bố tiêu chí cho các đợt đánh giá này.

Trong khi đó, nhân viên tại các phòng thí nghiệm AI hàng đầu của Mỹ, trong đó có Anthropic và OpenAI, kêu gọi áp dụng biện pháp kiểm soát quá trình phát triển nhằm quản lý các rủi ro toàn cầu từ AI tiên tiến.

Ông Scott Singer, đồng Giám đốc Sáng kiến Trí tuệ nhân tạo Trung Quốc tại Quỹ Carnegie vì Hòa bình Quốc tế, cho biết phía Trung Quốc bày tỏ lo ngại về việc liệu Mỹ có đủ quy định đối với các mô hình AI tiên tiến nhất hay không. Theo ông, cả hai bên đều muốn bảo đảm có thể quản lý hiệu quả một cuộc khủng hoảng xuyên biên giới.

Bà Samm Sacks, chuyên gia cao cấp tại New America, một viện nghiên cứu chính sách của Mỹ, nhận định dù kết quả có thể còn hạn chế, việc mở một kênh để hai bên chia sẻ quan sát và cùng giám sát các sự cố an toàn AI sẽ là bước khởi đầu quan trọng.

Theo bà Sacks, thế giới đang ở thời điểm bước ngoặt, khi các tác nhân AI tiên tiến có thể gây thiệt hại lớn nếu không được giám sát. Bà cho rằng cả Mỹ và Trung Quốc đều đối mặt nguy cơ, trong khi vấn đề này đã vượt ra ngoài khuôn khổ cạnh tranh địa chính trị; vì vậy, hai nước cần tìm hình thức hợp tác phù hợp, nếu không cả hai bên đều có thể chịu thiệt hại.