Trung Quốc đề xuất mở rộng kiểm soát xuất khẩu công nghệ

Ngày 16/10, Trung Quốc cho biết có kế hoạch hạn chế hoặc cấm xuất khẩu 40 loại công nghệ, trong đó có công nghệ trí tuệ nhân tạo (AI), chip và năng lượng mặt trời. Động thái này diễn ra trong bối cảnh cạnh tranh công nghệ giữa Trung Quốc với các nước khác, trong đó có Mỹ, ngày càng gay gắt.

Bộ Thương mại và Bộ Khoa học và Công nghệ Trung Quốc phối hợp công bố dự thảo cập nhật danh mục công nghệ bị cấm hoặc hạn chế xuất khẩu. Trong tuyên bố về dự thảo, người phát ngôn Bộ Thương mại Trung Quốc cho rằng việc điều chỉnh danh mục là cần thiết nhằm bảo đảm an ninh quốc gia.

Trung Quốc đề xuất mở rộng kiểm soát xuất khẩu công nghệ

Đề xuất được đưa ra trong bối cảnh Trung Quốc và Mỹ đạt tiến triển trong đối thoại về an toàn và quản trị AI, đồng thời thiết lập cơ chế thông báo song phương về các sự cố AI có khả năng đe dọa an ninh quốc gia.

Theo Bộ Thương mại và Bộ Khoa học và Công nghệ Trung Quốc, danh mục công bố ngày 16/10 bao gồm 23 công nghệ AI, từ các mô hình AI lớn tiên tiến đến các tác nhân AI.

Những năm gần đây, các biện pháp hạn chế do Mỹ dẫn đầu đã ngăn cản việc xuất khẩu một số công nghệ tiên tiến sang Trung Quốc. Các biện pháp này khiến Trung Quốc không thể tiếp cận những loại chip AI hiện đại nhất thế giới và thiết bị tiên tiến phục vụ sản xuất các loại chip đó.

Theo dự thảo, Trung Quốc đề xuất cấm xuất khẩu công nghệ cốt lõi của các mô hình AI lớn được huấn luyện bằng dữ liệu nhạy cảm quốc gia. Đề xuất cấm xuất khẩu cũng áp dụng đối với các tác nhân AI được thiết kế để sử dụng trong những lĩnh vực đặc biệt nhạy cảm, như quốc phòng và hạ tầng thông tin trọng yếu.

Bộ Thương mại Trung Quốc nêu rõ các biện pháp này nhằm củng cố các giới hạn bảo đảm an ninh, ngăn chặn việc sử dụng AI sai mục đích hoặc lạm dụng công nghệ này, đồng thời bảo đảm AI vẫn nằm dưới sự kiểm soát của con người.

Trong khi đó, các mô hình AI có từ 2 nghìn tỷ tham số trở lên hoặc có năng lực hàng đầu thế giới có thể thuộc diện hạn chế xuất khẩu. Số lượng tham số là một thước đo quan trọng phản ánh năng lực học tập của mô hình AI.

Một số mô hình AI của Trung Quốc, như Kimi K3 của Moonshot và Qwen 3.8-Max của Alibaba, có số lượng tham số vượt ngưỡng 2 nghìn tỷ. Tuy nhiên, dự thảo công bố ngày 16/10 không nêu tên các mô hình cụ thể. Một số công nghệ thiết kế chip, trong đó có chip xử lý AI và chip nhớ, cũng được đề xuất đưa vào diện hạn chế xuất khẩu. Danh mục còn bao gồm 12 công nghệ liên quan đến năng lượng mặt trời, trong đó có công nghệ sản xuất polysilicon, nguyên liệu cốt lõi trong chuỗi cung ứng ngành năng lượng mặt trời. Ngoài ra, danh mục có 5 công nghệ y sinh, trong đó có công nghệ liên quan đến liệu pháp tế bào và gen.

Ông Lian Jye Su, chuyên gia phân tích chính tại tập đoàn nghiên cứu và tư vấn công nghệ Omdia, nhận định động thái của Trung Quốc có thể được xem là phản ứng trước các yêu cầu về chủ quyền của các nước phương Tây trong lĩnh vực AI, chế tạo robot, viễn thông và các công nghệ then chốt khác. Theo ông, động thái này nhằm kiểm soát tốt hơn việc tiếp cận công nghệ của Trung Quốc.

Tháng 6, do lo ngại về an ninh quốc gia, Bộ Thương mại Mỹ từng yêu cầu công ty Anthropic ngăn công dân nước ngoài sử dụng Fable 5 và Mythos 5, hai trong số các mô hình AI mạnh nhất của công ty. Những hạn chế này sau đó đã được dỡ bỏ.

Ông Gary Ng, chuyên gia kinh tế cấp cao tại ngân hàng Natixis của Pháp, nhận định AI ngày càng giữ vai trò chiến lược đối với cả Trung Quốc và Mỹ. Theo ông, thế giới đang ngày càng phân mảnh trong thương mại, đầu tư và khả năng tiếp cận công nghệ.