Muốn ngành gỗ lớn mạnh, doanh nghiệp phải thắng trên chính thị trường nội địa

Phải trở thành một trụ cột phát triển của toàn ngành

Trong nhiều năm, ngành gỗ Việt Nam chủ yếu tạo dấu ấn trên thị trường quốc tế. Tuy nhiên, khi quy mô tiêu dùng trong nước ngày càng mở rộng, nhiều chuyên gia cho rằng đã đến lúc thị trường nội địa không còn được xem là "phương án dự phòng" cho xuất khẩu, mà phải trở thành một trụ cột phát triển của toàn ngành.

Thị trường gỗ và nội thất trong nước được đánh giá còn nhiều dư địa phát triển nhưng chưa được khai thác tương xứng. Các chuyên gia cho rằng cần hoàn thiện "hạ tầng thị trường", xây dựng hệ sinh thái tiêu dùng minh bạch để đưa thị trường nội địa trở thành động lực tăng trưởng bền vững của ngành gỗ.

Đây là nội dung được các hiệp hội, chuyên gia và doanh nghiệp trao đổi tại hội thảo trực tuyến "Định vị thị trường nội địa - Động lực tăng trưởng của ngành gỗ Việt trong tương lai" diễn ra chiều 6/8.

Năm 2025, kim ngạch xuất khẩu gỗ và sản phẩm gỗ của Việt Nam đạt khoảng 17,3 tỷ USD, với hàng hóa hiện diện tại hơn 160 quốc gia và vùng lãnh thổ, trong đó có những thị trường có yêu cầu cao như Hoa Kỳ, Liên minh châu Âu (EU) và Nhật Bản.

Trong khi đó, quy mô tiêu dùng trong nước cũng đang tăng lên đáng kể.

Theo Tổng Thư ký Hiệp hội Gỗ và Lâm sản Việt Nam (Viforest) Ngô Sỹ Hoài, với mức chi tiêu bình quân khoảng 50 USD/người/năm, thị trường gỗ và nội thất trong nước hiện đạt khoảng 5 tỷ USD. Một số nghiên cứu cho thấy quy mô này có thể đạt gần 7 tỷ USD và vượt 7,3 tỷ USD vào năm 2030 nếu duy trì tốc độ tăng trưởng 7-9% mỗi năm.

Ngoài nhu cầu tiêu dùng của người dân, thị trường còn được thúc đẩy bởi mua sắm công xanh, chương trình phát triển nhà ở xã hội và nhu cầu về năng lượng sinh khối, những lĩnh vực được dự báo sẽ tăng nhanh trong giai đoạn tới.

Doanh nghiệp cần một thị trường minh bạch để đầu tư dài hạn

Theo Viforest, điều cản trở sự phát triển của thị trường nội địa hiện nay không phải sức mua mà là việc thiếu nền tảng quản lý đồng bộ.

Năm 2025, kim ngạch xuất khẩu gỗ và sản phẩm gỗ đạt khoảng 17,3 tỷ USD; sản phẩm đã có mặt tại hơn 160 quốc gia và vùng lãnh thổ, đáp ứng các tiêu chuẩn khắt khe của nhiều thị trường lớn như Hoa Kỳ, Liên minh châu Âu (EU) và Nhật Bản.

Hệ thống tiêu chuẩn kỹ thuật chưa hoàn thiện; dữ liệu về doanh nghiệp, sản phẩm và quy mô thị trường còn phân tán; hoạt động truy xuất nguồn gốc, chứng nhận chất lượng và công bố thông tin phát thải chưa thống nhất. Điều này khiến người tiêu dùng khó phân biệt sản phẩm hợp pháp, đồng thời làm giảm động lực đầu tư của doanh nghiệp.

Các chuyên gia đề xuất sớm hoàn thiện hệ thống tiêu chuẩn, cơ sở dữ liệu, cơ chế chứng nhận và truy xuất nguồn gốc, qua đó hình thành môi trường kinh doanh minh bạch và nâng cao sức cạnh tranh của doanh nghiệp Việt.

Đồng thời, mua sắm công xanh cần được phát huy vai trò dẫn dắt bằng việc ưu tiên sử dụng sản phẩm gỗ hợp pháp, phát thải thấp trong các công trình công, phù hợp với quy định pháp luật và các cam kết quốc tế của Việt Nam.

Không chỉ bán sản phẩm mà phải làm chủ chuỗi giá trị

Ở góc nhìn của doanh nghiệp, Chủ tịch Hội đồng quản trị Công ty cổ phần Gỗ An Cường Lê Đức Nghĩa cho rằng việc chinh phục người tiêu dùng trong nước không thể chỉ dựa vào năng lực sản xuất. Theo ông, doanh nghiệp cần theo đuổi chiến lược dài hạn, đầu tư đồng bộ cho thương hiệu, hệ thống phân phối, dịch vụ và chuyển đổi số, đồng thời sớm xây dựng bộ tiêu chuẩn chất lượng, hệ thống ghi nhãn sản phẩm và tăng cường liên kết với vùng nguyên liệu để nâng cao năng lực cạnh tranh.

Trong khi đó, Tổng Giám đốc Công ty cổ phần Woodsland Vũ Hải Bằng nhìn nhận giá trị gia tăng của thị trường nội địa còn nằm ở những khâu sau sản xuất như thiết kế, phân phối, lắp đặt và dịch vụ sau bán hàng. Theo ông, nếu doanh nghiệp Việt không chủ động phát triển các mắt xích này thì lợi thế sẽ thuộc về các doanh nghiệp nước ngoài.

Ông Vũ Hải Bằng cũng cho rằng cùng với việc hoàn thiện hệ thống tiêu chuẩn kỹ thuật và tăng cường kiểm soát thị trường, cần bảo đảm môi trường cạnh tranh bình đẳng, minh bạch trong thực thi chính sách thuế để doanh nghiệp yên tâm đầu tư lâu dài.

Các chuyên gia nhận định, mục tiêu của ngành gỗ không chỉ là đưa quy mô thị trường nội địa lên 7-8 tỷ USD vào năm 2030, mà quan trọng hơn là xây dựng hệ sinh thái tiêu dùng gỗ hợp pháp, minh bạch và có giá trị gia tăng cao, tạo thêm một trụ cột tăng trưởng bền vững cho doanh nghiệp trong bối cảnh thương mại toàn cầu còn nhiều biến động.