 |
| Lô gạo phát thải thấp đầu tiên trong đề án 1 triệu hecta gạo chất lượng cao, phát thải thấp xuất khẩu sang thị trường Nhật Bản. Ảnh TTO |
Thông tin này được công bố tại hội nghị sơ kết hai năm thực hiện đề án do Bộ Nông nghiệp và Môi trường tổ chức ngày 8/3 tại phường Vị Thanh, TP Cần Thơ. Theo Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Trần Thanh Nam, diện tích canh tác trong vùng chuyên canh lúa chất lượng cao, phát thải thấp đã đạt 354.839 ha, trong khi mục tiêu đặt ra là 180.000 ha, tương đương 197% kế hoạch. Tại các mô hình thí điểm áp dụng quy trình kỹ thuật do Bộ hướng dẫn, nhiều chỉ số sản xuất đã được cải thiện đáng kể như lượng giống gieo sạ giảm khoảng 45%, lượng phân bón giảm khoảng 30%, số lần sử dụng thuốc bảo vệ thực vật giảm từ 2–3 lần phun mỗi vụ, lượng nước tưới giảm khoảng 20% nhờ thực hiện rút nước 2–3 lần mỗi vụ.
Các thay đổi trong phương thức canh tác không chỉ giúp giảm chi phí đầu vào mà còn nâng cao hiệu quả sản xuất. Theo báo cáo, năng suất lúa tăng khoảng 12%, chi phí sản xuất giảm khoảng 40%, lợi nhuận trung bình tăng thêm khoảng 6 triệu đồng mỗi hecta mỗi vụ. Đồng thời, lượng phát thải khí nhà kính giảm khoảng 3–4 tấn CO₂/ha/vụ, góp phần hướng tới mục tiêu phát triển nông nghiệp xanh và bền vững. Bên cạnh đó, ngày càng có nhiều doanh nghiệp và hợp tác xã tham gia liên kết sản xuất, nâng cao chất lượng sản phẩm và xây dựng thương hiệu gạo Việt Nam trên thị trường quốc tế. Nhiều tổ chức quốc tế và đối tác phát triển cũng tham gia hỗ trợ chương trình thông qua các hoạt động chuyển giao kỹ thuật, hỗ trợ tín dụng và mở rộng thị trường tiêu thụ.
Phát biểu kết luận hội nghị, Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Trần Đức Thắng cho rằng đề án 1 triệu hecta lúa chất lượng cao, phát thải thấp là một chủ trương đúng đắn và cần tiếp tục triển khai mạnh mẽ trong thời gian tới. Dẫn lại nhận định của nguyên Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Cao Đức Phát, ông Thắng nhấn mạnh đây không chỉ là một chương trình phát triển sản xuất đơn thuần mà còn là bước đi quan trọng trong quá trình tái cơ cấu ngành lúa gạo vùng Đồng bằng sông Cửu Long, hướng tới nền nông nghiệp xanh, bền vững và gia tăng giá trị. Theo tính toán của Bộ, nếu chuyển sang mô hình sản xuất này, thu nhập của nông dân có thể tăng không dưới 20% so với phương thức canh tác truyền thống. Những kết quả bước đầu cũng góp phần thực hiện cam kết của Việt Nam tại Hội nghị COP26 về mục tiêu đưa phát thải ròng về 0 vào năm 2050, đồng thời thúc đẩy xây dựng thương hiệu gạo Việt Nam theo hướng “xanh – sạch – chất lượng – bền vững”.
Tuy nhiên, quá trình triển khai đề án vẫn còn một số khó khăn cần tiếp tục tháo gỡ. Một số địa phương còn lúng túng trong tổ chức thực hiện, hệ thống hạ tầng thủy lợi – đặc biệt là thủy lợi nội đồng – chưa đáp ứng đầy đủ yêu cầu sản xuất mới. Liên kết giữa doanh nghiệp, hợp tác xã và nông dân tại nhiều nơi vẫn chưa chặt chẽ, trong khi nhận thức của một bộ phận người dân về sản xuất lúa bền vững còn hạn chế. Bên cạnh đó, nguồn vốn đầu tư cho chương trình, nhất là các dự án vay từ Ngân hàng Thế giới (WB) và Quỹ Tài chính carbon chuyển đổi (TCAF), vẫn đang triển khai chậm.
Trong thời gian tới, Bộ trưởng Trần Đức Thắng đề nghị Ngân hàng Nhà nước tiếp tục chỉ đạo các tổ chức tín dụng bố trí nguồn vốn ưu đãi nhằm tạo điều kiện thuận lợi hơn cho doanh nghiệp, hợp tác xã và nông dân tiếp cận tín dụng phục vụ các mô hình sản xuất lúa chất lượng cao, phát thải thấp. Đồng thời, các địa phương cần chủ động xây dựng kế hoạch mở rộng diện tích áp dụng quy trình canh tác bền vững phù hợp với điều kiện sinh thái từng vùng, thúc đẩy liên kết doanh nghiệp – hợp tác xã – nông dân theo chuỗi giá trị và tăng cường tuyên truyền để nâng cao nhận thức của người dân về sản xuất lúa bền vững cũng như xử lý rơm rạ sau thu hoạch, qua đó nâng cao thu nhập cho chính người trồng lúa.
