Michael Otto: Con trai người bán catalog 28 đôi giày xây dựng nên đế chế thương mại điện tử 16 tỷ euro

Michael Otto sinh ngày 12 tháng 4 năm 1943 tại Chełmno, Ba Lan, là con trai của Werner Otto. Sau khi tốt nghiệp tiến sĩ tại Đại học Hamburg và Đại học Munich, ông gia nhập công ty gia đình và dành nhiều năm học hỏi từ bên trong trước khi leo lên vị trí cao nhất. Năm 1981, ở tuổi 38, ông trở thành Chủ tịch Hội đồng điều hành kiêm CEO của Otto Group, và giữ vị trí đó trong suốt 26 năm cho đến năm 2007.

Michael Otto, Chủ tịch kiêm cựu CEO Otto Group, là người đưa doanh nghiệp bán hàng qua catalog của gia đình chuyển mình thành một trong những tập đoàn thương mại điện tử và bán lẻ lớn nhất châu Âu.

Đây là giai đoạn dài nhất và quan trọng nhất trong lịch sử của tập đoàn, khi Michael Otto đưa ra những quyết định chiến lược định hình lại không chỉ công ty của gia đình mà cả ngành bán lẻ châu Âu.

Quyết định táo bạo nhất và cũng là thứ tạo ra khác biệt cạnh tranh lớn nhất của Michael Otto so với phần lớn đồng nghiệp bán lẻ châu Âu thập niên 1990 là ông nhìn thấy Internet sớm hơn và quyết đoán hơn hầu hết mọi người trong ngành. Trong khi các nhà bán lẻ truyền thống châu Âu vẫn còn đang hoài nghi về khả năng thương mại của Internet, Otto Group đã xây dựng hạ tầng thương mại điện tử từ giữa thập niên 1990, biến nền tảng đặt hàng qua catalog vốn đã rất mạnh thành công nghệ số hóa toàn bộ quy trình từ đặt hàng, thanh toán, xử lý đến giao hàng.

Khi Amazon bắt đầu mở rộng sang châu Âu vào cuối những năm 1990, Otto Group đã có sẵn hạ tầng logistics và công nghệ thương mại điện tử để đứng vững, trong khi nhiều nhà bán lẻ truyền thống khác hoàn toàn không chuẩn bị.

Dưới tay Michael Otto, tập đoàn mở rộng từ bán lẻ catalog thuần túy sang một conglomerate đa ngành với hơn 40 công ty con hoạt động tại nhiều quốc gia. Danh mục hiện tại của Otto Group phản ánh tầm nhìn đa dạng hóa rất có chủ đích. Crate and Barrel, thương hiệu đồ gia dụng và nội thất cao cấp của Mỹ, là thương vụ mua lại táo bạo nhất phản ánh tham vọng vươn sang thị trường Mỹ.

Bonprix, thương hiệu thời trang trực tuyến, hiện hoạt động tại hơn 30 quốc gia với mô hình direct to consumer hoàn toàn số hóa. About You, nền tảng thời trang thương mại điện tử thế hệ mới nhắm đến Gen Z và Millennials châu Âu, đã niêm yết trên sàn Frankfurt năm 2021 và trở thành một trong những câu chuyện tăng trưởng ấn tượng nhất trong ngành thương mại điện tử châu Âu.

Trụ sở Otto Group tại Hamburg, trung tâm điều hành một trong những tập đoàn bán lẻ và thương mại điện tử lớn nhất châu Âu, do gia đình Otto kiểm soát qua nhiều thế hệ.

Trong năm tài chính 2024 đến 2025, Otto Group ghi nhận doanh thu 14,9 tỷ euro với lực lượng lao động khoảng 41.000 người, không còn là công ty catalog giày của Werner Otto nữa mà đã trở thành một trong những tập đoàn thương mại điện tử và bán lẻ lớn nhất lục địa già.

Một điểm rất ít được đề cập về Michael Otto là cấu trúc sở hữu đặc biệt mà ông đã thiết kế để bảo vệ doanh nghiệp gia đình trong dài hạn. Thay vì để Otto Group tồn tại đơn thuần như một doanh nghiệp gia đình thông thường, Michael Otto đã chuyển phần lớn quyền sở hữu của mình sang Quỹ Michael Otto Foundation, một tổ chức từ thiện tập trung vào bảo vệ thiên nhiên và phát triển bền vững.

Cấu trúc này, tương tự những gì Robert Bosch Foundation đã làm với di sản của Robert Bosch hay Quỹ Hans Wilsdorf Foundation đang làm với Rolex, có nghĩa là Otto Group về cơ bản không có chủ sở hữu cá nhân duy nhất mà được kiểm soát bởi một quỹ từ thiện, bảo vệ doanh nghiệp khỏi áp lực thâu tóm thù địch, khỏi tranh chấp thừa kế và khỏi áp lực chia cổ tức ngắn hạn.

Đây là quyết định phản ánh tư duy thế hệ của Michael Otto, người không chỉ nghĩ về việc doanh nghiệp sẽ hoạt động tốt trong nhiệm kỳ của mình mà còn nghĩ về việc doanh nghiệp sẽ tồn tại và phát triển như thế nào sau khi ông không còn điều hành nữa.

Cam kết bền vững của Michael Otto cũng là thứ đi trước thời đại của cộng đồng doanh nghiệp châu Âu theo một cách rất đáng chú ý. Từ những năm 1990, ông đã đặt các tiêu chuẩn môi trường vào chuỗi cung ứng của Otto Group, yêu cầu nhà cung cấp tuân thủ các điều kiện lao động và môi trường nghiêm ngặt hơn nhiều so với quy định pháp luật bắt buộc thời điểm đó.

Ông cũng thành lập Michael Otto Foundation for Environmental Protection, một trong những quỹ bảo tồn thiên nhiên tư nhân lớn nhất Đức, tài trợ cho các dự án từ bảo vệ đất ngập nước ở vùng Elbe đến nghiên cứu khí hậu tại các tổ chức học thuật hàng đầu. Những cam kết này không phải PR ngắn hạn mà là triết lý doanh nghiệp được duy trì nhất quán qua nhiều thập kỷ, và trong bối cảnh ESG trở thành tiêu chuẩn bắt buộc của thị trường tài chính toàn cầu từ những năm 2020, Otto Group đã có sẵn nền tảng bền vững mà nhiều đối thủ đang phải vội vã xây dựng.

Bonprix là thương hiệu thời trang trực tuyến thuộc Otto Group, hiện phục vụ khách hàng tại hơn 30 quốc gia với mô hình bán hàng trực tiếp (direct-to-consumer).

Tháng 3 năm 2026, gia đình Otto hoàn tất kế hoạch chuyển giao thế hệ khi con trai Benjamin Otto chính thức trở thành Chủ tịch Hội đồng Trustees của Michael Otto Foundation, đảm bảo quyền kiểm soát chiến lược gia đình được duy trì vào thế hệ thứ ba. Đây là một bước chuyển giao được chuẩn bị kỹ lưỡng trong nhiều năm, không gây ra bất kỳ xáo trộn nào trong hoạt động của tập đoàn và phản ánh văn hóa quản trị kế thừa rất chuyên nghiệp mà Michael Otto đã xây dựng. Con trai Benjamin chọn làm Managing Partner thay vì CEO, để lại ghế điều hành hàng ngày cho đội ngũ chuyên nghiệp bên ngoài gia đình, một mô hình quản trị phân tách quyền sở hữu với quyền điều hành ngày càng được nhiều doanh nghiệp gia đình thế hệ thứ ba và thứ tư tại châu Âu áp dụng.

Năm 2026, tài sản của Michael Otto ước tính 9,07 tỷ USD theo Forbes, xếp thứ 338 toàn cầu và thứ 19 tại Đức, một con số phản ánh giá trị của cổ phần ông nắm giữ trong một tập đoàn tư nhân không niêm yết, khó định giá chính xác nhưng có doanh thu và lợi nhuận rất thực chất. Toàn bộ gia đình Otto, bao gồm cả em cùng cha khác mẹ Alexander Otto với tài sản 12,1 tỷ USD từ chuỗi trung tâm thương mại ECE Group, và Katharina Otto-Bernstein với hoạt động sản xuất phim nghệ thuật tại Mỹ, cộng lại tạo thành một trong những đế chế gia đình đa ngành lớn nhất nước Đức.

Câu chuyện của Michael Otto mang đến bài học rất rõ ràng và cũng rất thực tế cho các doanh nhân Việt Nam đang điều hành doanh nghiệp bán lẻ và thương mại điện tử, đó là sức mạnh của việc thay đổi mô hình kinh doanh trước khi thị trường buộc bạn phải thay đổi, và sức mạnh của cấu trúc sở hữu dài hạn được thiết kế có chủ đích để bảo vệ doanh nghiệp khỏi những áp lực ngắn hạn không tránh khỏi trong bất kỳ ngành kinh doanh nào.