Luật Kinh doanh bất động sản: Phân cấp cho địa phương, giảm thủ tục cho doanh nghiệp

Đẩy mạnh phân cấp, đơn giản hóa thủ tục hành chính và giảm chi phí tuân thủ cho doanh nghiệp là những định hướng nổi bật trong dự thảo Luật Kinh doanh bất động sản (sửa đổi) đang được Quốc hội xem xét. Nhiều đại biểu cho rằng việc hoàn thiện dự luật cần gắn với yêu cầu đồng bộ hệ thống pháp luật, tạo nền tảng cho thị trường bất động sản phát triển bền vững.

Quang cảnh Phiên họp (Ảnh: quochoi.vn).

Thường trực Ủy ban Kinh tế và Tài chính của Quốc hội vừa tổ chức phiên họp mở rộng thẩm tra sơ bộ dự án Luật Kinh doanh bất động sản (sửa đổi), chuẩn bị báo cáo trình Ủy ban Thường vụ Quốc hội xem xét tại Phiên họp thứ 4 trong tháng 7/2026.

Trình bày tờ trình, Thứ trưởng Bộ Xây dựng Nguyễn Văn Sinh cho biết việc sửa đổi Luật Kinh doanh bất động sản năm 2023 nhằm tiếp tục thể chế hóa chủ trương của Đảng và Nhà nước về hoàn thiện thể chế kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa, đồng thời tạo môi trường đầu tư minh bạch, an toàn, giảm chi phí tuân thủ và nâng cao hiệu lực quản lý nhà nước đối với thị trường bất động sản.

Theo cơ quan soạn thảo, dự thảo luật được xây dựng trên ba định hướng lớn gồm hoàn thiện thể chế để phát triển thị trường bất động sản an toàn, minh bạch; đẩy mạnh phân cấp, phân quyền gắn với cắt giảm điều kiện đầu tư kinh doanh và thủ tục hành chính; thúc đẩy chuyển đổi số, tăng cường công khai, minh bạch và xử lý các bất cập phát sinh trong quá trình thực thi pháp luật.

Một trong những điểm đáng chú ý là dự thảo được tinh gọn còn 10 chương, 62 điều, giảm khoảng 30% số điều so với Luật Kinh doanh bất động sản năm 2023. Việc cắt giảm này được kỳ vọng sẽ giảm gánh nặng thủ tục cho doanh nghiệp, đồng thời nâng cao hiệu quả tổ chức thực hiện.

Thứ trưởng Bộ Xây dựng Nguyễn Văn Sinh trình bày Tờ trình dự án Luật Kinh doanh bất động sản (sửa đổi).

Dự thảo cũng đề xuất phân cấp mạnh hơn trong quản lý nhà nước về bất động sản. Theo đó, thẩm quyền quyết định cho phép chuyển nhượng toàn bộ hoặc một phần dự án bất động sản sẽ được chuyển từ Thủ tướng Chính phủ về UBND cấp tỉnh. Giải pháp này được kỳ vọng sẽ rút ngắn thời gian xử lý hồ sơ, tăng tính chủ động của địa phương và cải thiện môi trường đầu tư.

Bên cạnh đó, dự luật bổ sung quy định đối với một số loại hình bất động sản mới như nhà ở có mục đích lưu trú, nhà ở thương mại hỗn hợp; hoàn thiện quy định về diện tích sàn xây dựng và chuẩn hóa các quy định liên quan đến kinh doanh quyền sử dụng đất đã có hạ tầng kỹ thuật, chuyển nhượng dự án theo hướng thống nhất với Luật Đất đai, Luật Đầu tư và các luật liên quan.

Để nâng cao hiệu quả quản lý, dự thảo quy định xây dựng hệ thống thông tin và cơ sở dữ liệu về nhà ở, thị trường bất động sản theo nguyên tắc "Đúng - Đủ - Sạch - Sống", tạo nền tảng phục vụ công tác quản lý, giám sát và dự báo thị trường.

Nhiều quy định về môi giới, tư vấn, quản lý bất động sản, sàn giao dịch và các loại hợp đồng kinh doanh bất động sản cũng được chuẩn hóa. Đồng thời, dự thảo bổ sung quy trình giao dịch điện tử và mã định danh đối với sản phẩm bất động sản nhằm đáp ứng yêu cầu chuyển đổi số.

Tại phiên họp, các đại biểu tập trung góp ý về quy định liên quan đến phân lô, bán nền, điều kiện kinh doanh, bảo lãnh ngân hàng, quyền của người nước ngoài cũng như tính thống nhất giữa các đạo luật điều chỉnh lĩnh vực bất động sản.

Chủ tịch Hiệp hội Bất động sản TP. Hồ Chí Minh Lê Hoàng Châu đề nghị mở rộng phạm vi điều chỉnh của luật đối với hoạt động kinh doanh đất nền có hạ tầng ngoài dự án vì đây là loại hình giao dịch diễn ra phổ biến nhưng chưa được điều chỉnh đầy đủ.

Đối với cá nhân kinh doanh bất động sản quy mô nhỏ, ông Lê Hoàng Châu kiến nghị bổ sung quy định bắt buộc đăng ký kinh doanh. Theo ông, dù không phải thành lập doanh nghiệp, hoạt động kinh doanh bất động sản vẫn là ngành nghề kinh doanh có điều kiện, vì vậy cần bảo đảm nghĩa vụ đăng ký, kê khai và nộp thuế theo quy định.

Nhiều ý kiến cũng đề nghị tiếp tục rà soát để bảo đảm sự thống nhất giữa Luật Kinh doanh bất động sản với Luật Đầu tư, Luật Đất đai và Luật Nhà ở, đồng thời tiếp tục cắt giảm các quy định không còn phù hợp nhằm tạo thuận lợi hơn cho người dân và doanh nghiệp.

Phát biểu kết luận phiên họp, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính Nguyễn Ngọc Bảo đề nghị cơ quan soạn thảo tiếp thu đầy đủ các ý kiến, tập trung xử lý các điểm nghẽn từ thực tiễn và bảo đảm các chính sách đề xuất có tính khả thi.

Ông cũng lưu ý cần đánh giá đầy đủ tác động và chi phí tuân thủ đối với người dân, doanh nghiệp; tránh phát sinh thêm gánh nặng quản lý khi chuyển từ cơ chế "tiền kiểm" sang "hậu kiểm" trong bối cảnh hệ thống dữ liệu và năng lực quản lý chưa đáp ứng đầy đủ yêu cầu.