Luật Đầu tư, PPP cần sửa để tạo cú hích lớn cho cải cách kinh doanh

Hiệp hội Doanh nghiệp cựu chiến binh Việt Nam vừa có văn bản gửi Thủ tướng Chính phủ, đề xuất sửa đổi, bổ sung một số điều quan trọng của Luật Đầu tư và Luật Đầu tư theo phương thức đối tác công tư (PPP). Những kiến nghị này không chỉ thể hiện sự thấu hiểu thực tiễn hoạt động của doanh nghiệp mà còn hướng tới mục tiêu giảm bớt gánh nặng hành chính, khơi thông dòng vốn đầu tư, đúng với tinh thần của Nghị quyết 68-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển kinh tế tư nhân.

Một trong những vướng mắc lớn mà doanh nghiệp thường gặp phải là quy định về thẩm quyền chấp thuận chủ trương đầu tư đối với các dự án đồng thời thuộc thẩm quyền của từ hai UBND cấp tỉnh trở lên. Theo quy định hiện hành tại Khoản 3 Điều 31 Luật Đầu tư, việc này thường gây ra sự chồng chéo, kéo dài thời gian và thủ tục hành chính.

Luật Đầu tư, PPP cần sửa để tạo cú hích lớn cho cải cách kinh doanh.

Để giải quyết vấn đề này, Hiệp hội Doanh nghiệp cựu chiến binh Việt Nam đề xuất sửa đổi, cụ thể là giao quyền cho UBND cấp tỉnh nơi thành lập doanh nghiệp dự án được chấp thuận chủ trương đầu tư. Điều này được kỳ vọng sẽ giúp giảm bớt đáng kể thủ tục hành chính và tạo thuận lợi hơn cho doanh nghiệp, bởi lẽ việc có một đầu mối rõ ràng sẽ đơn giản hóa quá trình.

Vấn đề ký quỹ để bảo đảm thực hiện dự án đầu tư luôn là một gánh nặng tài chính không nhỏ đối với doanh nghiệp. Hiện nay, theo điểm d khoản Điều 43 Luật Đầu tư, nhà đầu tư phải ký quỹ hoặc có bảo lãnh ngân hàng, trừ trường hợp nhà đầu tư được Nhà nước giao đất, cho thuê đất để thực hiện dự án trên cơ sở nhận chuyển nhượng quyền sử dụng đất, tài sản gắn liền với đất của người sử dụng đất khác.

Hiệp hội Doanh nghiệp cựu chiến binh Việt Nam đề nghị sửa đổi quy định này theo hướng rõ ràng hơn: bao gồm cả trường hợp chuyển mục đích sử dụng đất khi nhà đầu tư nhận chuyển nhượng quyền sử dụng đất. Quy định “Nhà đầu tư được Nhà nước giao đất, cho thuê đất để thực hiện dự án đầu tư trên cơ sở nhận chuyển nhượng quyền sử dụng đất, tài sản gắn liền với đất của người sử dụng đất khác không phải ký quỹ” đã tồn tại từ Nghị định 118/2015/NĐ-CP hướng dẫn Luật Đầu tư 2014 và được kế thừa trong Luật Đầu tư 2020 cùng Nghị định 31/2021/NĐ-CP. Việc bãi bỏ yêu cầu ký quỹ khi chuyển mục đích sử dụng đất đối với các dự án này là hợp lý và phù hợp với thông lệ.

Đáng chú ý, Hiệp hội cũng kiến nghị rà soát và bãi bỏ Mục 51 của Công văn số 2541/CV-TCT ngày 18/4/2022 của Tổ công tác đặc biệt của Thủ tướng Chính phủ. Mục này yêu cầu nhà đầu tư phải thực hiện ký quỹ hoặc bảo lãnh của tổ chức tín dụng về nghĩa vụ ký quỹ khi chuyển mục đích sử dụng đất các dự án đầu tư trên cơ sở nhận chuyển nhượng. Theo Hiệp hội, quy định này có thể không phù hợp với Luật Đầu tư và các nghị định của Chính phủ.

Đối với Luật Đầu tư theo phương thức đối tác công tư (Luật PPP), Hiệp hội Doanh nghiệp cựu chiến binh Việt Nam cũng đưa ra những đề xuất quan trọng nhằm tháo gỡ vướng mắc trong việc chuyển nhượng vốn.

Cụ thể, luật hiện hành tại Khoản 2 Điều 54 quy định: “Nhà đầu tư có quyền chuyển nhượng cổ phần, phần vốn góp cho nhà đầu tư khác sau khi hoàn thành xây dựng công trình đối với dự án có cấu phần xây dựng hoặc sau khi chuyển sang giai đoạn vận hành đối với dự án không có cấu phần xây dựng”. Hiệp hội đề nghị sửa đổi thành: “Nhà đầu tư có quyền chuyển nhượng cổ phần, phần vốn góp cho nhà đầu tư khác nhưng phải bảo đảm tỷ lệ vốn chủ sở hữu tối thiểu của từng thành viên theo quy định tại khoản 1 Điều 42 của Luật này”. Sự thay đổi này sẽ tạo ra sự linh hoạt hơn cho nhà đầu tư, đồng thời vẫn đảm bảo được yếu tố vốn chủ sở hữu tối thiểu.

Đặc biệt, Hiệp hội kiến nghị bổ sung khoản mới vào Điều 54, quy định rõ: “Nhà đầu tư nước ngoài có quyền thay đổi cổ đông, chuyển nhượng cổ phần, phần vốn góp tại nước ngoài nhưng phải thông báo cho cơ quan ký kết hợp đồng dự án PPP và nộp thuế theo quy định pháp luật Việt Nam”. Việc chuyển nhượng cổ phần của nhà đầu tư nước ngoài ở quốc gia ngoài Việt Nam là phù hợp với thông lệ quốc tế, nhưng pháp luật Việt Nam hiện chưa có quy định cụ thể.

Những đề xuất này được đưa ra vào thời điểm Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Đấu thầu, Luật Đầu tư theo phương thức đối tác công tư, Luật Hải quan, Luật Thuế giá trị gia tăng, Luật Thuế xuất khẩu, thuế nhập khẩu, Luật Đầu tư, Luật Đầu tư công, Luật Quản lý, sử dụng tài sản công đang được trình ra Quốc hội.