Lợi suất trái phiếu Mỹ chạm 5%, thị trường toàn cầu đối mặt “ngưỡng cảnh báo”

Trong phiên giao dịch ngày 14/9, lợi suất trái phiếu kho bạc Mỹ kỳ hạn 10 năm có thời điểm tăng 0,04 điểm phần trăm lên 5,01%, mức cao nhất kể từ năm 2023, trước khi lùi về 4,98%. Lợi suất trái phiếu diễn biến ngược chiều với giá.

Lợi suất trái phiếu Mỹ chạm 5%, thị trường toàn cầu đối mặt “ngưỡng cảnh báo”

Lợi suất kỳ hạn 10 năm là tham chiếu định giá cho hàng nghìn tỷ USD tài sản trên toàn cầu. Việc chỉ số này vượt 5% trong bối cảnh thị trường trái phiếu chịu sức ép từ cú sốc liên quan đến chiến sự Iran đã đưa chi phí vay dài hạn vào vùng nhạy cảm. Ngoại trừ thời điểm ngắn ngủi chạm 5% trong năm 2023, lợi suất kỳ hạn này chưa duy trì trên ngưỡng nói trên kể từ trước cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu. Ông Jack Ablin, Giám đốc chiến lược đầu tư tại Cresset Wealth Advisors, đánh giá mức lợi suất hiện tại đang phát đi tín hiệu cảnh báo và cần được theo dõi sát.

Theo ông Ablin, đà tăng của lợi suất có thể kéo lãi suất thế chấp — vốn đã lên gần 6,8% trong những tuần gần đây — tiếp tục đi lên, đồng thời khiến chi phí vốn của doanh nghiệp trở nên đắt đỏ hơn và gia tăng sức ép lên kinh tế Mỹ.

Đà tăng của lợi suất trái phiếu kho bạc Mỹ và trái phiếu toàn cầu từ đầu năm được thúc đẩy bởi áp lực lạm phát liên quan đến cuộc chiến của Tổng thống Donald Trump tại Iran, nợ công gia tăng và làn sóng phát hành trái phiếu của các tập đoàn công nghệ nhằm tài trợ cho cuộc đua trí tuệ nhân tạo (AI).

Cú rung lắc mới nhất của thị trường trái phiếu xuất hiện khi giá dầu Brent có lúc tăng 5% trong ngày 14/9, lên 109,80 USD/thùng, sau khi Saudi Arabia đóng một đường ống dẫn dầu quan trọng. Giá dầu sau đó thu hẹp mức tăng, chốt tại 105,68 USD/thùng, cao hơn 1% so với phiên trước.

Thị trường cổ phiếu cũng chịu áp lực sau khi các doanh nghiệp AI lớn kêu gọi làm chậm quá trình phát triển của công nghệ này. Chỉ số Nasdaq 100 thiên về công nghệ đóng cửa giảm 0,8%, sau khi có thời điểm mất 1,7% trong phiên sáng, nối tiếp đà suy yếu trên diện rộng tại các thị trường châu Âu và châu Á.

Ông Scott Chronert, chiến lược gia cổ phiếu Mỹ tại Citi, coi mốc 5% là ngưỡng cảnh báo và dự báo thị trường chứng khoán có thể xuất hiện những xáo trộn nhất định.

Lợi suất trái phiếu tăng khiến chi phí vay của doanh nghiệp và hộ gia đình cao hơn, gây sức ép lớn hơn lên các khu vực có mức đòn bẩy tài chính cao. Đồng thời, mức sinh lời hấp dẫn hơn của trái phiếu cũng làm suy giảm sức hấp dẫn tương đối của cổ phiếu.

Một bộ phận nhà đầu tư lo ngại mặt bằng lợi suất cao có thể làm gián đoạn làn sóng huy động vốn cho AI, đồng thời thử thách tính bền vững của khối nợ công Mỹ đã lên tới 40 nghìn tỷ USD.

Ông Mike Bell, Giám đốc chiến lược thị trường tại RBC BlueBay Asset Management, nhận định đợt bán tháo trái phiếu có thể trầm trọng hơn nếu giá dầu tiếp tục tăng và cho rằng còn quá sớm để xác định đỉnh lợi suất. Diễn biến này xuất hiện trước cuộc họp quan trọng của Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) ngày 16/9. Thị trường tương lai đang đặt xác suất Fed tăng lãi suất 0,25 điểm phần trăm trong tuần này ở mức 91%, qua đó đánh dấu lần nâng lãi suất đầu tiên sau ba năm nhằm kiềm chế áp lực lạm phát.

Một quyết định tăng lãi suất có thể vấp phải chỉ trích từ Tổng thống Trump, người nhiều lần kêu gọi Fed nới lỏng chính sách tiền tệ. Tuy nhiên, giới đầu tư cảnh báo việc trì hoãn hành động có thể khiến lợi suất tiếp tục tăng mạnh khi lo ngại lạm phát leo thang. Ông Brij Khurana, quản lý danh mục đầu tư tại Wellington Management, cho rằng nếu Fed không nâng lãi suất ở thời điểm hiện tại, cơ quan này có nguy cơ mất kiểm soát đối với phần cuối của đường cong lợi suất, tức nhóm kỳ hạn dài.

Việc lợi suất kỳ hạn 10 năm vọt lên 5% cũng được xem là bước lùi đối với Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent. Trong những tuần gần đây, Bộ Tài chính đã tìm cách hạ lợi suất, trong đó có hoạt động mua lại trái phiếu, song biện pháp này vấp phải nhiều ý kiến hoài nghi từ giới đầu tư.

Ông Ajay Rajadhyaksha, Chủ tịch nghiên cứu toàn cầu tại Barclays, cho rằng việc mở rộng đáng kể quy mô mua lại trái phiếu của Bộ Tài chính chưa phát huy hiệu quả. Theo ông, căn nguyên không nằm ở thanh khoản mà ở tình trạng Mỹ phát hành quá nhiều nợ trong một thời gian kéo dài.

Ông Guy Miller, chiến lược gia thị trường trưởng tại Zurich Insurance, cho biết nhà đầu tư trái phiếu đang yêu cầu mức bù rủi ro cao hơn khi cho Chính phủ Mỹ vay, trong bối cảnh bất ổn gia tăng và chính sách của Bộ Tài chính bị đánh giá là thiếu nhất quán, mang tính ứng phó. Áp lực từ trái phiếu kho bạc Mỹ nhanh chóng lan ra toàn cầu: lợi suất trái phiếu chính phủ Anh kỳ hạn 10 năm có lúc tăng 0,09 điểm phần trăm lên 5,44%, cao nhất kể từ năm 2007, trước khi lùi về 5,37%.

Ông Chris Turner, Giám đốc thị trường toàn cầu tại ING, nhận định mặt bằng lợi suất cao đang tạo thêm trở ngại cho người đi vay trên toàn thế giới. Theo ông, khi chi phí vốn bắt đầu phản ánh rõ hơn trong dự báo kinh doanh và báo cáo lợi nhuận, áp lực lên thị trường chứng khoán có thể lan rộng.