Lo đứt nguồn cung tại Hormuz, giá dầu thô bứt phá

Bế tắc ngoại giao và rủi ro an ninh nguồn cung

Đà tăng của giá dầu khởi nguồn từ việc các kỳ vọng khơi thông tuyến hàng hải chiến lược qua eo biển Hormuz rơi vào bế tắc. Dù Iran cho biết các cuộc trao đổi với Oman về tuyến hàng hải mới đạt tiến triển, nhiều vấn đề kỹ thuật vẫn chưa được giải quyết. Tehran đồng thời đưa ra điều kiện cứng rắn, yêu cầu Mỹ bồi thường thiệt hại, dỡ bỏ các lệnh trừng phạt và chấm dứt đe dọa quân sự trước khi khôi phục vận tải. Đáp lại, Tổng thống Mỹ Donald Trump yêu cầu Iran bồi thường cho những tổn thất phát sinh trong các xung đột và vụ tấn công vừa qua.

Eo biển Hormuz và các hạ tầng năng lượng đối mặt nguy cơ đứt gãy nguồn cung

Đáng chú ý, ông Trump tuyên bố quân Mỹ đã hoàn tất rà quét thủy lôi trên toàn bộ eo biển Hormuz và hiện kiểm soát 100% tuyến đường biển này, đồng thời lưu ý lệnh phong tỏa chỉ nhắm vào các tàu di chuyển đến và đi từ Iran. Tuyên bố này được đưa ra trong bối cảnh Tehran khẳng định eo biển sẽ tiếp tục đóng cửa cho đến khi Washington chấp nhận các yêu cầu của họ. Sự thiếu vắng kênh đàm phán trực tiếp khiến khả năng vận tải qua Hormuz sớm bình thường hóa vẫn rất mong manh, đưa lo ngại thiếu hụt nguồn cung quay lại phủ bóng thị trường.

Sự bế tắc trên bàn ngoại giao nhanh chóng lan rộng thành những rủi ro an ninh thực tế trên toàn cầu. Tại Trung Đông, lực lượng Houthi tuyên bố dùng drone tấn công nhà máy lọc dầu Jazan của Saudi Aramco (công suất khoảng 400.000 thùng/ngày); dù đám cháy đã dập tắt và không có thương vong, kế hoạch tái khởi động cơ sở này buộc phải lùi đến ngày 30/8 sau hai vụ tấn công liên tiếp. Về tuyến vận tải, Tập đoàn ADNOC (UAE) cho biết 15 tàu của hãng đã bị tấn công khi đi qua khu vực Hormuz kể từ khi giao tranh bùng phát. Cùng lúc, tại Đông Âu, các cuộc tập kích của Ukraine vào nhà máy lọc dầu Taneco và tổ hợp hóa dầu ZapSibNeftekhim tại Nga tiếp tục làm gia tăng lo ngại đứt gãy cung ứng năng lượng.

Thêm vào đó, áp lực cung - cầu còn đến từ sự sụt giảm đệm dự trữ của Mỹ khi Kho Dự trữ Dầu mỏ Chiến lược (SPR) vừa giảm 6,1 triệu thùng trong tuần trước, xuống mức 298,7 triệu thùng - ngưỡng thấp nhất kể từ tháng 1/1983. Lượng dầu sẵn sàng sử dụng thu hẹp đáng kể, khiến khả năng can thiệp của Mỹ khi thị trường đối mặt với gián đoạn nguồn cung kéo dài trở nên rất hạn chế.

Sức ép phái sinh và triển vọng ngắn hạn

Ở chiều ngược lại, nỗ lực bổ sung nguồn cung từ Tổ chức các Nước Xuất khẩu Dầu mỏ (OPEC) chỉ hạ nhiệt thị trường ở mức độ vừa phải. Khảo sát của Reuters cho thấy sản lượng tháng 7 của 11 thành viên OPEC tăng khoảng 1,17 triệu thùng/ngày, đạt 19,85 triệu thùng/ngày nhờ Iraq và Kuwait khôi phục khai thác. Dù vậy, con số này vẫn thấp hơn nhiều so với hạn ngạch chung, chứng tỏ khả năng gia tăng thêm sản lượng thực tế của khối OPEC là tương đối hạn chế.

Theo dữ liệu từ Sở Giao dịch Hàng hóa Việt Nam (MXV), kết phiên giao dịch ngày 10/8, giá dầu Brent tăng 4,17 USD/thùng (tương đương 4,99%), lên mức 87,72 USD/thùng. Trong khi đó, giá dầu WTI tăng 3,95 USD/thùng (tương đương 5,05%), chốt tại 82,13 USD/thùng. Đây là biên độ tăng theo tỷ lệ phần trăm trong ngày lớn nhất của cả hai mặt hàng kể từ ngày 29/7.

Diễn biến trên thị trường kỳ hạn và quyền chọn cũng phản ánh rõ nét rủi ro cung ứng. Giá các hợp đồng giao gần tăng nhanh hơn kỳ hạn xa, khiến cấu trúc giá của Brent và WTI tiếp tục duy trì trạng thái backwardation với chênh lệch ngày càng nới rộng. Điều này phản ánh việc các doanh nghiệp thương mại sẵn sàng trả mức giá cao hơn để có dầu ngay lập tức. Trên thị trường quyền chọn, nhu cầu mua hợp đồng phòng vệ trước nguy cơ vận tải qua Hormuz tiếp tục bị gián đoạn cũng tăng vọt.

Đánh giá về xu hướng thị trường, ông Đỗ Xuân Quý - Phó Tổng Giám đốc kiêm Thành viên Đồng sáng lập Công ty Cổ phần Giao dịch Hàng hóa 3D (Thành viên Kinh doanh số 072 của MXV) - cho biế,t xét các yếu tố cơ bản trong phiên sáng ngày 11/8, thị trường dầu thô vẫn nghiêng về xu hướng tăng. Giá WTI duy trì quanh mốc 82,04 USD/thùng và Brent ở mức 87,88 USD/thùng.

Ông Đỗ Xuân Quý nhận định, rủi ro nguồn cung tại Trung Đông, đặc biệt là các biến số quanh eo biển Hormuz, tiếp tục tạo ra phần bù rủi ro cho giá dầu. Dù vậy, thị trường vẫn có thể xuất hiện những phiên biến động mạnh do triển vọng cầu toàn cầu và khả năng cải thiện nguồn cung vẫn đang tạo sức ép. Trong ngắn hạn, dầu thô vẫn nắm giữ lợi thế tăng điểm, nhưng vùng giá hiện tại khá nhạy cảm với các thông tin địa chính trị. Nếu rủi ro kéo dài, đà tăng sẽ duy trì; ngược lại, bất kỳ tín hiệu hạ nhiệt nào tại Trung Đông cũng có thể kích hoạt đợt điều chỉnh nhanh chóng.