Rủi ro Trung Đông châm ngòi đà tăng, giá dầu Brent vượt 106 USD/thùng

Thị trường năng lượng thế giới vừa ghi nhận nhịp đảo chiều tăng vọt sau chuỗi ngày chịu áp lực điều chỉnh. Theo MXV, chốt phiên giao dịch ngày 24/9, giá dầu Brent bứt phá 3,41%, leo lên ngưỡng 106,6 USD/thùng. Cùng chiều, giá dầu WTI cũng cộng thêm 2,66%, chốt ở mức 94,6 USD/thùng.

Căng thẳng địa chính trị Mỹ - Iran leo thang đẩy giá dầu Brent vượt ngưỡng 106 USD/thùng

Nguyên nhân cốt lõi châm ngòi cho đợt tăng giá này xuất phát từ những tuyên bố cứng rắn mới nhất từ Iran, gây nguy cơ xung đột lan rộng ra ngoài phạm vi Vùng Vịnh. Cố vấn quân sự cấp cao của Lãnh tụ tối cao Iran, ông Yahya Rahim Safavi cảnh báo nếu Mỹ hoặc Israel tiếp tục các hành động quân sự, quốc gia này có thể mở rộng phản ứng chiến lược tới tận khu vực Ấn Độ Dương.

Lời đe dọa trên ngay lập tức phủ bóng đen lên hoạt động vận tải biển qua các "tọa độ vàng" như eo biển Hormuz, Biển Đỏ và Bab el-Mandeb. Thực tế cho thấy, lưu lượng dầu mỏ lưu thông qua eo biển Hormuz trong tháng 9 đã rơi xuống mức báo động, ước tính chỉ còn khoảng 6,5 triệu thùng/ngày - chênh lệch rất lớn so với quy mô khoảng 20 triệu thùng/ngày ở giai đoạn trước chiến sự.

Bên cạnh rủi ro chiến sự, bài toán nút thắt logistics tại Trung Đông đang đẩy chi phí thương mại lên mức kỷ lục. Bất chấp nỗ lực của Saudi Arabia trong việc khôi phục tuyến đường ống Đông-Tây dẫn ra cảng Yanbu sau sự cố tấn công, hệ thống này dự kiến phải mất từ 6 đến 8 tuần mới có thể vận hành trọn vẹn, chưa kể hoạt động rót dầu lên tàu tại cảng vẫn chưa thực sự thông suốt.

Để duy trì các hợp đồng giao nhận, Saudi Arabia buộc phải điều phối dầu ngược lại Vùng Vịnh và áp dụng phương thức chuyển tải tàu sang tàu ngoài khơi Oman. Quy trình phức tạp này không chỉ kéo dài thời gian di chuyển mà còn đẩy cước phí vận tải leo thang phi mã. Đơn cử, cước tàu siêu tải (VLCC) chở dầu từ Trung Đông về Trung Quốc hiện quy đổi đã chạm ngưỡng 30 USD/thùng. Trong khi đó, rủi ro bị lực lượng Houthi tập kích trên Biển Đỏ tiếp tục làm phí bảo hiểm hàng hải tăng vọt, vô hiệu hóa phần lớn năng lực thay thế của cảng Yanbu.

Bên cạnh yếu tố nguồn cung bất ổn, lực cầu từ các nhà máy lọc dầu cũng đóng vai trò bệ đỡ quan trọng cho đà tăng của dầu thô. Tại khu vực Vịnh Mexico, biên lợi nhuận lọc dầu diesel so với WTI đã vọt lên mức 103,19 USD/thùng trong bối cảnh tồn kho thành phẩm thế giới neo ở mức rất thấp. Lợi nhuận lọc dầu vượt trội tạo động lực lớn cho các nhà máy duy trì tối đa công suất, từ đó thúc đẩy sức mua trực tiếp đối với dầu thô đầu vào.

Tâm lý thận trọng của giới đầu tư còn thể hiện qua chỉ số đo lường mức độ biến động giá dầu thô CBOE (OVX), hiện đã tăng lên quanh 54 điểm. Điều này phản ánh thị trường đang phát đi tín hiệu sẵn sàng cho các kịch bản rung lắc với biên độ lớn hơn trong ngắn hạn.

Theo đánh giá từ MXV, xu hướng giá dầu trong thời gian tới sẽ chịu sự chi phối chặt chẽ từ mức độ căng thẳng trong cuộc đối đầu Mỹ - Iran, tiến độ khôi phục các tuyến đường ống chiến lược cũng như biến động của cước vận tải và phí bảo hiểm. Ở chiều ngược lại, trạng thái tồn kho thấp cùng biên lợi nhuận lọc dầu duy trì tích cực sẽ tiếp tục là trụ cột hỗ trợ vững chắc cho nhu cầu tiêu thụ thô trên toàn cầu.