Làn sóng lừa đảo tiền điện tử nổi lên khi EU siết cấp phép

Các cơ quan quản lý tài chính châu Âu cảnh báo làn sóng lừa đảo mới đang nổi lên trong bối cảnh thị trường tiền điện tử tại EU xáo trộn vì quy định cấp phép mới. Theo đó, các đối tượng gian lận lợi dụng việc nhiều nhà cung cấp dịch vụ tiền điện tử buộc phải dừng hoạt động để giả mạo cả doanh nghiệp lẫn cơ quan giám sát, qua đó chiếm đoạt tài sản của khách hàng.

Làn sóng lừa đảo tiền điện tử nổi lên tại EU, trong bối cảnh các định chế quản lý của khối siết chặt cấp phép cho các sàn giao dịch của phương thức tài chính này.

Một số cơ quan giám sát tài chính hàng đầu của EU cho biết các vụ lừa đảo nhắm vào khách hàng của các sàn giao dịch tiền điện tử có xu hướng gia tăng sau thời hạn ngày 1/7, thời điểm các công ty trong lĩnh vực này phải có giấy phép hoạt động theo khung quản lý mới.

Theo quy định, những công ty không được cấp phép hiện bị coi là hoạt động bất hợp pháp và phải yêu cầu khách hàng rút tiền hoặc chuyển tài sản sang nhà cung cấp khác. Chính giai đoạn chuyển tiếp này được cho là tạo thêm khoảng trống để tội phạm mạng khai thác.

Ông Stéphane Pontoizeau, Giám đốc điều hành bộ phận giám sát các trung gian thị trường và hạ tầng thị trường tại Cơ quan Quản lý Thị trường Tài chính Pháp (AMF), nhận định đây là thời điểm đặc biệt thuận lợi đối với các đối tượng lừa đảo. Hàng trăm công ty tiền điện tử từng hoạt động tại EU theo giấy phép quốc gia đã phải ngừng kinh doanh, bán lại hoặc chuyển giao hoạt động trong khu vực do không được chấp thuận theo Quy định về Thị trường Tài sản Tiền điện tử (MiCA).

Theo danh sách được Cơ quan Chứng khoán và Thị trường châu Âu (ESMA) cập nhật cuối tháng 7, chỉ 323 công ty tiền điện tử được cấp phép. Trong khi đó, nhà cung cấp dữ liệu VASPnet ước tính hơn 1.700 công ty không có giấy phép sẽ phải chấm dứt hoạt động.

Một số tên tuổi lớn như Coinbase, Kraken và OKX đã nhận được giấy phép theo cơ chế mới của EU. Ngược lại, Binance, sàn giao dịch tiền điện tử lớn nhất thế giới, vẫn là cái tên nổi bật nhất chưa nằm trong diện được EU quản lý.

ESMA cho biết cơ quan này đã ghi nhận các hành vi gian lận liên quan đến việc lạm dụng logo và nhận diện của mình, trong đó có cả việc sử dụng tài liệu giả mạo để quảng bá các vụ lừa đảo.

Trên phạm vi toàn cầu, thiệt hại từ các vụ lừa đảo tiền điện tử và những mô hình gian lận như kế hoạch đầu tư giả mạo đã tăng lên 17 tỷ USD trong năm ngoái, so với mức 6 tỷ USD cách đó 5 năm, theo công ty phân tích blockchain Chainalysis. Công ty này cũng cho biết lừa đảo mạo danh là một trong những hình thức gian lận tiền điện tử tăng nhanh nhất.

Tại Pháp, AMF đã ghi nhận một số trường hợp đối tượng gian lận mạo danh cơ quan quản lý hoặc sàn giao dịch tiền điện tử nhằm thuyết phục khách hàng của các công ty không được cấp phép chuyển tài sản vào tài khoản giả. Theo ông Pontoizeau, những kẻ này thậm chí giả làm nhân viên AMF, hướng dẫn khách hàng chuyển tài sản sang một website giả mạo; vì vậy, cơ quan quản lý đã phát cảnh báo tới người tiêu dùng.

Cơ quan giám sát tài chính Hà Lan, Autoriteit Financiële Markten, cũng cho rằng tội phạm có thể tận dụng thời điểm nhà đầu tư và người tiêu dùng tìm kiếm nhà cung cấp được cấp phép thay thế sau khi chế độ mới có hiệu lực để thực hiện hành vi gian lận.

Ông Tom Keatinge, Giám đốc sáng lập Trung tâm Tài chính và An ninh thuộc Viện Nghiên cứu Quân sự Hoàng gia Anh (RUSI), đánh giá sự bất định về quy định thường là môi trường thuận lợi để các đối tượng lừa đảo khai thác. Những khách hàng đang hoang mang khi nhà cung cấp ví tiền điện tử tại EU đóng cửa có thể dễ bị dụ chuyển tiền sang các nền tảng giả mạo hơn.

Theo một luật sư trong ngành, một số quốc gia EU đã chứng kiến lượng lớn hồ sơ xin cấp phép được nộp vào phút chót. Tuy nhiên, vẫn còn phải theo dõi mức độ quyền hạn thực tế của các cơ quan quản lý quốc gia trong việc truy quét các vụ lừa đảo cũng như xử lý các công ty không có giấy phép. Tại Pháp, AMF chủ động tránh đặt ra thời hạn quá gấp đối với việc dừng hoạt động của các công ty chưa được cấp phép nhằm hạn chế nguy cơ tạo tâm lý khẩn cấp giả tạo cho khách hàng.

Ông Pontoizeau cho biết AMF muốn tránh tạo ra cảm giác cấp bách, bởi đây là hoàn cảnh dễ khiến khách hàng rơi vào bẫy lừa đảo. Cơ quan này khuyến nghị nhà đầu tư nên dành thời gian kiểm tra kỹ trước khi lựa chọn nhà cung cấp dịch vụ tài sản tiền điện tử.

AMF cũng sẽ thông báo cho cơ quan thực thi pháp luật khi phát hiện các hành vi mạo danh cơ quan quản lý hoặc các công ty tiền điện tử được cấp phép.

Cơ quan quản lý Hà Lan khuyến cáo nhà giao dịch tiền điện tử cần đặc biệt thận trọng trước mọi yêu cầu chuyển tiền từ bên thứ ba. Nhà đầu tư nên đối chiếu thông tin trên các kênh công khai như website và ứng dụng chính thức; trong trường hợp còn nghi ngờ, nên tránh thực hiện giao dịch chuyển tài sản.