Kim cương tự nhiên mất dần sức hút khi đá nhân tạo chiếm lĩnh thị trường

Thị trường kim cương toàn cầu đang bước vào giai đoạn thay đổi sâu sắc khi kim cương nhân tạo ngày càng mở rộng thị phần, tạo áp lực chưa từng có lên ngành khai thác và kinh doanh kim cương tự nhiên. Điều từng được xem là xu hướng ngắn hạn sau đại dịch Covid-19 đang dần trở thành sự dịch chuyển mang tính cấu trúc của toàn ngành.

Kim cương tự nhiên là một loại đá rất cứng có 99.95% là Carbon, thường không màu, được hình thành dưới áp suất 5 gigapascal (GPa) và nhiệt độ đạt trên 1300 độ C ở độ sâu từ 100 đến 200 km ở dưới lòng đất. Kim cương tự nhiên là một loại đá quý rất đặc biệt.

Theo các chuyên gia được Business Insider dẫn lời, thị trường kim cương tự nhiên hiện không còn chỉ chịu tác động của chu kỳ kinh tế mà đang đối mặt với sự suy giảm nhu cầu kéo dài. Trong khi kim cương nhân tạo liên tục gia tăng sức cạnh tranh, kim cương tự nhiên chỉ còn giữ được lợi thế ở một số phân khúc cao cấp và hiếm.

Bức tranh của thị trường hiện được chia thành hai thái cực rõ rệt. Một bên là các loại kim cương phổ thông, kích thước nhỏ hoặc có nhiều khuyết điểm, liên tục giảm giá và sụt giảm doanh số. Ngược lại, những viên kim cương cỡ lớn, hiếm hoặc có đặc điểm khác biệt vẫn được giới có thu nhập cao săn tìm và giữ giá tốt hơn.

Diễn biến này phản ánh qua nhiều chỉ số thị trường. Diamond Standard Index – chỉ số theo dõi giá kim cương đạt chuẩn đầu tư – đã giảm khoảng 68% so với mức đỉnh năm 2011, xuống mức thấp nhất kể từ khi được thiết lập.

Trong khi đó, theo số liệu của De Beers, nhu cầu trang sức kim cương tự nhiên trên toàn cầu trong năm 2025 gần như đi ngang, chấm dứt ba năm liên tiếp suy giảm nhưng vẫn chưa cho thấy dấu hiệu phục hồi rõ nét.

Ở chiều ngược lại, Tenoris cho biết doanh số kim cương nhân tạo có trọng lượng từ 1,05 đến 1,09 carat tăng thêm 3% trong năm 2025, tiếp tục mở rộng thị phần trên thị trường trang sức.

Ông Dan Mano, Giám đốc điều hành Rapaport, nhận định thị trường kim cương đang phân hóa ngày càng mạnh, trong đó chỉ một số phân khúc có khả năng chống chịu tốt trước áp lực cạnh tranh từ kim cương nhân tạo.

Đáng chú ý, kim cương tự nhiên từ 2 carat trở lên đang trở thành điểm sáng hiếm hoi của thị trường. Theo Tenoris, doanh số nhóm kim cương từ 2,5 đến 2,74 carat tăng tới 19% trong năm 2025, trong khi phần lớn các loại kim cương dưới 2 carat đều ghi nhận mức sụt giảm.

Không chỉ những viên đá kích thước lớn, các dòng kim cương có màu sắc hoặc hình dáng đặc biệt cũng đang thu hút người mua. Kim cương nâu - trước đây vốn bị đánh giá thấp - đang được nhiều thương hiệu định vị lại với những tên gọi như "champagne", "cognac" hay "chocolate", góp phần tạo sức hút mới trên thị trường.

Theo Tenoris, doanh số kim cương nâu nặng khoảng nửa carat trong tháng 5 tăng khoảng 200% so với cùng kỳ năm trước.

Trong khi đó, chuyên gia Paul Zimnisky cho biết giá các viên kim cương có dáng oval hoặc marquise đã tăng khoảng 25% trong vài năm gần đây. Phần lớn đây là những viên đá có giá trên 10.000 USD, phản ánh xu hướng phục hồi không đồng đều của thị trường, khi phân khúc cao cấp tiếp tục tăng giá còn phân khúc phổ thông vẫn suy yếu.

Những viên kim cương nhân tạo có cùng công thức hóa học, cùng cấu trúc tinh thể, cùng thang độ cứng 10/10 trên thang Mohs như kim cương tự nhiên nhưng không cần tới hàng tỷ năm trong lòng đất để hình thành. Chúng chỉ mất bảy ngày trong lò ép công nghiệp, có giá trị kém xa so với kim cương tự nhiên.

Theo ông Edahn Golan, đối tác điều hành của Tenoris, kim cương nhân tạo đang tác động mạnh nhất đến phân khúc đại chúng, vốn là khu vực tạo ra doanh thu lớn nhất cho ngành kim cương.

Người tiêu dùng, đặc biệt là các cặp đôi mua nhẫn đính hôn và nhẫn cưới, ngày càng ưu tiên kim cương nhân tạo nhờ chất lượng gần tương đương, giá thấp hơn đáng kể và được quảng bá là thân thiện với môi trường.

Khảo sát của nền tảng lập kế hoạch đám cưới The Knot cho thấy 61% nhẫn đính hôn được mua trong năm 2025 sử dụng kim cương nhân tạo, tăng 239% so với năm 2020. Đồng thời, 85% người tham gia khảo sát cho biết tình hình kinh tế ảnh hưởng trực tiếp đến quyết định chi tiêu cho đám cưới.

Theo các chuyên gia, không chỉ chịu áp lực từ kim cương nhân tạo, ngành kim cương tự nhiên còn đối mặt với sự suy giảm nhu cầu tại các thị trường lớn. Tại Trung Quốc, thị trường hàng xa xỉ cá nhân giảm khoảng 5% trong năm 2025, trong khi tỷ lệ kết hôn tại nhiều quốc gia tiếp tục đi xuống, kéo theo nhu cầu mua nhẫn kim cương suy giảm.

Ông Paul Zimnisky cho rằng thách thức lớn nhất mà kim cương nhân tạo tạo ra là làm thay đổi nhận thức của người tiêu dùng về giá trị của kim cương. Khi những viên đá có vẻ ngoài gần như giống hệt được bán với giá chỉ bằng một phần nhỏ, giá trị cảm nhận của kim cương tự nhiên cũng bị ảnh hưởng đáng kể.

Dù vậy, một số chuyên gia vẫn cho rằng kim cương tự nhiên sẽ tiếp tục giữ vị trí riêng ở phân khúc cao cấp, khi người tiêu dùng có xu hướng tìm kiếm những sản phẩm thực sự hiếm, có nguồn gốc tự nhiên và mang giá trị sưu tầm lâu dài.