Bảo đảm thống nhất quy định, rõ trách nhiệm thực thi
Văn bản hợp nhất được xây dựng trên cơ sở tích hợp các thông tư trước đó, gồm Thông tư số 15/2015/TT-BKHCN, Thông tư số 08/2018/TT-BKHCN, Thông tư số 07/2024/TT-BKHCN và Thông tư số 06/2025/TT-BKHCN. Văn bản gồm 5 chương, 31 điều, quy định đầy đủ về đo lường, chất lượng trong kinh doanh xăng dầu và trình tự, thủ tục đăng ký cơ sở pha chế xăng dầu tại Việt Nam.
Phạm vi áp dụng bao gồm thương nhân kinh doanh xăng dầu, cơ quan quản lý nhà nước về đo lường và chất lượng cùng các tổ chức, cá nhân có liên quan.
Theo quy định được hợp nhất, xăng dầu do doanh nghiệp sản xuất, nhập khẩu hoặc pha chế phải đáp ứng quy chuẩn kỹ thuật quốc gia, được chứng nhận và công bố hợp quy trước khi lưu thông trên thị trường. Mỗi lô xăng dầu thành phẩm đều phải được kiểm tra chất lượng theo tiêu chuẩn đã công bố và chỉ được phép đưa ra thị trường khi đáp ứng yêu cầu kỹ thuật. Doanh nghiệp có trách nhiệm lưu giữ hồ sơ thử nghiệm, sẵn sàng cung cấp khi cơ quan quản lý yêu cầu.
Cách tiếp cận quản lý theo từng lô hàng giúp tăng khả năng truy xuất nguồn gốc, kịp thời phát hiện và xử lý sai phạm nếu phát sinh. Trách nhiệm được xác lập rõ ràng theo từng khâu trong chuỗi cung ứng, từ sản xuất, nhập khẩu, vận chuyển đến phân phối và bán lẻ.
 |
| Khung pháp lý về đo lường, chất lượng xăng dầu: Minh bạch từ khâu sản xuất đến bán lẻ |
Siết chặt phương tiện đo, phòng ngừa gian lận
Đối với phương tiện đo, đặc biệt là cột bơm xăng dầu, quy định yêu cầu phải được phê duyệt mẫu, kiểm định ban đầu và kiểm định định kỳ. Các bộ phận ảnh hưởng đến đặc tính đo lường phải được niêm phong theo đúng quy định.
Nếu thiết bị không đáp ứng yêu cầu kỹ thuật hoặc có dấu hiệu bị can thiệp làm sai lệch kết quả đo, tổ chức kiểm định phải dừng kiểm định và phối hợp với cơ quan chức năng xử lý. Quy định này tạo “hàng rào kỹ thuật” nhằm phòng ngừa gian lận trong đo lường, hạn chế tình trạng bơm thiếu so với lượng hiển thị.
Bên cạnh đó, thương nhân phân phối, tổng đại lý và cửa hàng bán lẻ phải công khai thông tin về loại xăng dầu kinh doanh, tiêu chuẩn áp dụng và nguồn gốc sản phẩm. Thông tin phải được niêm yết rõ ràng tại cửa hàng, tạo điều kiện để người tiêu dùng giám sát.
Trong hoạt động vận chuyển và giao nhận, xăng dầu phải được lấy mẫu, niêm phong bồn chứa và phương tiện vận chuyển, đồng thời lưu giữ đầy đủ hồ sơ. Các thương nhân phân phối và tổng đại lý có trách nhiệm xây dựng, duy trì hệ thống quản lý chất lượng theo tiêu chuẩn ISO 9001 hoặc ISO/TS 29001, bảo đảm kiểm soát quy trình và tính ổn định của sản phẩm.
Tăng minh bạch, bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng
Việc ban hành văn bản hợp nhất có ý nghĩa quan trọng trong việc hoàn thiện khung pháp lý về đo lường và chất lượng xăng dầu. Thay vì phải tra cứu nhiều văn bản rời rạc ban hành qua các thời kỳ, doanh nghiệp và cơ quan quản lý nay có thể tiếp cận một văn bản thống nhất, đầy đủ và cập nhật.
Quá trình hợp nhất không chỉ giúp rà soát, loại bỏ những nội dung không còn phù hợp mà còn bảo đảm tính đồng bộ giữa các quy định, tạo điều kiện thuận lợi cho thực thi. Yêu cầu kiểm soát nghiêm ngặt từ chất lượng từng lô hàng đến độ chính xác của từng phương tiện đo góp phần ngăn chặn gian lận thương mại, hạn chế tình trạng pha trộn hoặc sai lệch chất lượng.
Cơ chế yêu cầu doanh nghiệp lưu giữ hồ sơ chất lượng, báo cáo định kỳ và chịu sự thanh tra, kiểm tra của cơ quan chức năng tăng cường trách nhiệm giải trình, đồng thời tạo nền tảng cho việc ứng dụng công nghệ trong quản lý đo lường và chất lượng. Việc chuẩn hóa phương tiện đo, quản lý hồ sơ và theo dõi lịch sử kiểm định là tiền đề để triển khai các giải pháp quản lý điện tử, nâng cao hiệu quả giám sát thị trường.
Xăng dầu là mặt hàng chiến lược, tác động trực tiếp đến sản xuất, vận tải và đời sống người dân. Bảo đảm đo lường chính xác và chất lượng đúng quy chuẩn không chỉ là yêu cầu kỹ thuật mà còn là yếu tố then chốt để duy trì sự ổn định và minh bạch của thị trường. Việc hệ thống hóa các quy định theo hướng rõ ràng, dễ áp dụng cho thấy nỗ lực của cơ quan quản lý trong việc xây dựng môi trường kinh doanh lành mạnh, bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng và tăng cường kỷ cương thị trường.
