HRC tăng 44,3%, ngành thép bước vào cuộc đua giữ lợi nhuận

Đằng sau đà tăng hai chữ số của ngành thép đang xuất hiện một cuộc phân hóa đáng chú ý. Sản lượng thép thô tăng 28%, thép thành phẩm tăng 15,4% và bán hàng tăng 15,6% trong 7 tháng đầu năm 2026, nhưng kết quả kinh doanh giữa các doanh nghiệp lại không đi cùng một nhịp.

Điều đó cho thấy khi sức cầu quay trở lại, lợi thế không còn đơn thuần thuộc về doanh nghiệp bán được nhiều thép nhất. Khả năng kiểm soát giá vốn, lựa chọn phân khúc và giữ biên lợi nhuận mới là bài toán quyết định.

Hiệp hội Thép Việt Nam cho biết, thép xây dựng và thép cán nóng (HRC) đang là những phân khúc hưởng lợi rõ nhất từ sự gia tăng nhu cầu. Tiêu thụ HRC tăng 44,3%, còn thép xây dựng đạt gần 9 triệu tấn, tăng 19,6% (Ảnh minh họa).

HRC trở thành điểm sáng nổi bật

Theo Hiệp hội Thép Việt Nam (VSA), 7 tháng đầu năm 2026, sản lượng thép thô đạt khoảng 17,92 triệu tấn, tăng 28% so với cùng kỳ.

Thép thành phẩm đạt khoảng 21,4 triệu tấn, tăng 15,4%, còn lượng bán hàng đạt 21,186 triệu tấn, tăng 15,6%.

Trong bức tranh chung đó, HRC nổi lên với tốc độ tăng trưởng đặc biệt cao. Tiêu thụ thép cán nóng tăng 44,3%, trong khi thép xây dựng đạt gần 9 triệu tấn, tăng 19,6%.

Hai nhóm sản phẩm này đang hưởng lợi từ sự phục hồi của hoạt động xây dựng, sản xuất công nghiệp và nhu cầu đầu tư trong nước.

Đặc biệt, HRC là đầu vào quan trọng của nhiều ngành sản xuất và chế biến thép. Sức tiêu thụ tăng mạnh vì thế tạo dư địa đáng kể cho những doanh nghiệp có năng lực sản xuất và hệ thống khách hàng phù hợp với phân khúc này.

Ở chiều ngược lại, tôn mạ và thép cán nguội ghi nhận sản xuất và bán hàng giảm. Sự trái chiều này cho thấy thị trường không phục hồi đồng đều mà đang hình thành những “điểm nóng” về nhu cầu.

Thị trường trong nước hấp thụ thêm sản lượng

Một đặc điểm khác của chu kỳ hiện tại là doanh nghiệp thép có thêm dư địa từ thị trường nội địa.

Trong 7 tháng, xuất khẩu thép thành phẩm ước đạt 6,69 triệu tấn, trong khi lượng nhập khẩu khoảng 9 triệu tấn.

Sự gia tăng của tiêu thụ nội địa có ý nghĩa đáng kể trong bối cảnh ngành thép thường xuyên chịu tác động từ giá nguyên liệu, nhu cầu thế giới và các biện pháp phòng vệ thương mại.

Khi nhu cầu trong nước tăng, doanh nghiệp có thể giảm bớt sự phụ thuộc vào thị trường bên ngoài. Tuy nhiên, mặt trái là cuộc cạnh tranh nội địa cũng trở nên quyết liệt hơn khi các nhà sản xuất cùng hướng vào những phân khúc đang có sức mua tốt.

Nói cách khác, có thêm thị trường không đồng nghĩa có thêm lợi nhuận nếu chi phí sản xuất và giá bán không được kiểm soát.

8,22 triệu tỷ đồng mở rộng dư địa tiêu thụ

Triển vọng nhu cầu thép trong thời gian tới tiếp tục gắn chặt với tiến độ đầu tư hạ tầng.

Kế hoạch đầu tư công trung hạn giai đoạn 2026-2030 có tổng nguồn vốn khoảng 8,22 triệu tỷ đồng, trong đó một tỷ trọng lớn dành cho phát triển hạ tầng.

Đường giao thông, cầu, công trình xây dựng, nhà ở và các dự án công nghiệp đều sử dụng lượng thép đáng kể. Vì vậy, nếu tiến độ giải ngân được đẩy nhanh, sức cầu đối với thép xây dựng và các sản phẩm phục vụ công nghiệp có thể tiếp tục được củng cố.

Bất động sản và xây dựng dân dụng cũng là một biến số quan trọng. Các chương trình phát triển nhà ở xã hội cùng việc tháo gỡ pháp lý cho những dự án tồn đọng có thể tạo thêm nhu cầu thép xây dựng trong trung hạn.

Nhưng chính quy mô nhu cầu ngày càng lớn cũng đặt ra một câu hỏi khác: doanh nghiệp nào đủ sức hưởng lợi nhiều nhất?

Hòa Phát cho thấy lợi thế của quy mô

Kết quả kinh doanh của các doanh nghiệp lớn đang cho thấy sự phân hóa khá rõ.

Hòa Phát (HPG) ghi nhận doanh thu 6 tháng đầu năm 2026 đạt 108.870 tỷ đồng, tăng 47%, trong khi lợi nhuận sau thuế đạt 15.480 tỷ đồng, tăng 103%.

Sản lượng thép thô và tiêu thụ của doanh nghiệp đều tăng mạnh. Trong đó, HRC tiếp tục là một động lực quan trọng.

Diễn biến này cho thấy khi thị trường tăng trưởng, doanh nghiệp có quy mô lớn và khả năng khai thác những phân khúc đang mở rộng có thể chuyển mức tăng sản lượng thành mức tăng lợi nhuận đáng kể hơn.

Trong khi đó, Thép Nam Kim (NKG) ghi nhận lợi nhuận phục hồi dù doanh thu giảm. Hoa Sen (HSG) cũng cải thiện đáng kể kết quả kinh doanh sau giai đoạn chịu sức ép từ chi phí tài chính và lãi vay.

Với VNSteel (TVN), lợi nhuận tăng nhưng đóng góp đáng kể đến từ các công ty liên doanh, liên kết.

Sự khác biệt giữa các trường hợp này cho thấy một điều: tăng trưởng doanh thu không phải thước đo duy nhất của sức khỏe doanh nghiệp thép.

Cuộc đua chuyển sang giá thành

Khi sản lượng toàn ngành tăng, công suất không còn là lợi thế duy nhất. Doanh nghiệp phải giải bài toán khó hơn về giá thành, nguyên liệu, giá bán và dòng tiền.

Một nhà máy có thể bán nhiều thép hơn nhưng vẫn chịu sức ép nếu chi phí đầu vào tăng nhanh hơn giá bán. Ngược lại, doanh nghiệp có quy mô, công nghệ, thị phần và khả năng kiểm soát nguyên liệu tốt sẽ có nhiều dư địa hơn để bảo vệ biên lợi nhuận.

Đây cũng là lý do triển vọng tích cực của ngành thép không nên được hiểu đơn giản là tất cả doanh nghiệp đều bước vào một chu kỳ tăng trưởng giống nhau.

Nhu cầu đang tăng, nhưng lợi ích kinh tế sẽ phân hóa theo năng lực sản xuất và cấu trúc sản phẩm.

Nếu đầu tư công, xây dựng và sản xuất công nghiệp tiếp tục tăng tốc, thị trường thép còn dư địa duy trì sản lượng cao. Tuy nhiên, sau giai đoạn ưu tiên mở rộng công suất, cuộc chơi đang chuyển sang một cấp độ khác.

Doanh nghiệp thắng không nhất thiết là doanh nghiệp bán được nhiều thép nhất, mà là doanh nghiệp biến được sức cầu thành lợi nhuận và dòng tiền tốt nhất.