Hơn 2,7 tỷ USD vốn từ ngành bán dẫn: Bắc Ninh tìm đường đi sâu vào chuỗi giá trị

Bắc Ninh hiện đã thu hút 33 dự án trong lĩnh vực bán dẫn, vật liệu bán dẫn và sản xuất thiết bị, linh kiện phụ trợ, với tổng vốn đăng ký hơn 2,7 tỷ USD. Trong đó có những dự án quy mô lớn như Amkor Technology với tổng vốn đầu tư 1,6 tỷ USD, Hana Micron Vina 669 triệu USD.

Những con số cho thấy bán dẫn đang dần trở thành một mắt xích đáng chú ý trong cơ cấu công nghiệp của tỉnh. Nhưng khi dòng vốn và nhà máy cùng xuất hiện, một câu hỏi khác cũng cần được đặt ra: nguồn nhân lực nào sẽ vận hành hệ sinh thái ấy?

Bắc Ninh đã thu hút 33 dự án bán dẫn và phụ trợ với tổng vốn hơn 2,7 tỷ USD. Phía sau dòng vốn lớn là yêu cầu chuẩn bị nguồn nhân lực công nghệ cao.

Một tín hiệu đáng chú ý xuất hiện ngay trong những ngày đầu tháng 8. Giải Robocon Bắc Ninh mở rộng 2026 – Cúp Foxconn vừa diễn ra với sự tham gia của sinh viên các trường đại học, cao đẳng, cơ sở giáo dục nghề nghiệp. Theo Báo Bắc Ninh, việc mở rộng quy mô cuộc thi hướng tới tạo sân chơi sáng tạo kỹ thuật chuyên nghiệp, đồng thời tăng kết nối giữa nhà trường và doanh nghiệp.

Nếu chỉ nhìn Robocon như một cuộc thi, giá trị sẽ dừng ở giải thưởng. Nhưng đặt cạnh 33 dự án bán dẫn và phụ trợ bán dẫn, những sân chơi công nghệ như vậy còn gợi mở một vấn đề lớn hơn: đào tạo phải tiến gần hơn đến nhu cầu thực tế của nhà máy.

Bắc Ninh cần nhiều tầng nhân lực khác nhau. Không chỉ kỹ sư trình độ cao mà còn là đội ngũ kỹ thuật viên, nhân lực vận hành thiết bị, tự động hóa, kiểm thử, đóng gói và những vị trí hỗ trợ sản xuất công nghệ cao. Điều đó cũng có nghĩa bài toán nhân lực bán dẫn không thể chỉ giao cho trường đại học.

Bắc Ninh đã có bước đi về chính sách. HĐND tỉnh ban hành Nghị quyết số 11/2026/NQ-HĐND về chính sách thu hút, hỗ trợ đào tạo, phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao giai đoạn 2026–2030; UBND tỉnh sau đó yêu cầu các cơ quan, đơn vị xây dựng kế hoạch triển khai. Đây là nền tảng quan trọng, nhưng thước đo cuối cùng vẫn nằm ở thị trường lao động.

Doanh nghiệp cần kỹ năng gì? Các trường đang đào tạo những gì? Khoảng cách giữa hai phía còn bao xa? Và bao nhiêu lao động địa phương có thể bước vào những nhà máy công nghệ cao thay vì doanh nghiệp phải tìm nhân lực từ nơi khác?

Bắc Ninh cũng đang hướng tới mục tiêu trở thành trung tâm sản xuất, đóng gói và kiểm thử sản phẩm chip bán dẫn. Những giải pháp cho mục tiêu này đã được cơ quan chuyên môn và các bên liên quan thảo luận cuối tháng 7.

Bởi vậy, cuộc cạnh tranh tiếp theo của Bắc Ninh có thể không chỉ nằm ở mặt bằng, hạ tầng hay ưu đãi đầu tư. Thu hút được 2,7 tỷ USD cho thấy sức hấp dẫn của một địa bàn công nghiệp. Nhưng nếu cùng với dòng vốn ấy hình thành được đội ngũ kỹ sư, kỹ thuật viên và lao động công nghệ cao ngay tại địa phương, giá trị Bắc Ninh nhận lại sẽ không chỉ là thêm những nhà máy. Quan trọng hơn, đó có thể là quá trình chuyển từ nơi tiếp nhận vốn đầu tư sang nơi tích lũy tri thức, kỹ năng và năng lực công nghệ.