Bắc Ninh: Khi dữ liệu điều tra trở thành hạ tầng cho điều hành kinh tế

Tổng điều tra kinh tế là cuộc điều tra thống kê quốc gia được thực hiện định kỳ năm năm một lần. Tại Bắc Ninh, công việc được triển khai qua hai giai đoạn, từ ngày 5/1 đến 30/4/2026. Hơn 3.100 địa bàn với khoảng 203.400 cơ sở được rà soát. Khoảng 1.600 người tham gia công tác điều tra, thu thập và xử lý thông tin.

Quang cảnh hội nghị (Ảnh: Cổng TTĐT)

Kết quả sơ bộ cho thấy, tính đến ngày 1/1/2026, Bắc Ninh có gần 40.000 doanh nghiệp, gần gấp đôi so với năm 2021. Trong đó, hơn 25.000 doanh nghiệp đang hoạt động, đưa Bắc Ninh đứng thứ ba vùng Đồng bằng sông Hồng về số doanh nghiệp, chiếm hơn 9% toàn vùng.

Khu vực kinh tế tư nhân có hơn 36.000 doanh nghiệp, tăng 95%; khối doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài đạt gần 3.300 doanh nghiệp, tăng 78%.

Lao động làm việc trong khu vực doanh nghiệp lần đầu vượt một triệu người. Riêng khối FDI sử dụng khoảng 681.200 lao động; ngành công nghiệp – xây dựng chiếm 83,79% tổng số lao động doanh nghiệp.

Đây là những dữ liệu quan trọng để tỉnh nhìn rõ quy mô, cơ cấu và mức độ tập trung của hoạt động sản xuất, kinh doanh. Chúng cũng cho thấy những nhu cầu ngày càng lớn về giao thông, nhà ở công nhân, giáo dục, y tế và dịch vụ đô thị.

Phó Chủ tịch UBND tỉnh Bắc Ninh Ngô Tân Phượng trao tặng Bằng khen của Chủ tịch UBND tỉnh cho các tập thể, cá nhân.

Một điểm đáng chú ý là hoạt động kinh tế của Bắc Ninh đang tập trung ở mức rất cao. Khu vực thành thị chiếm 53% số cơ sở và 63% tổng lao động toàn tỉnh. Có 54 xã, phường đang có khu, cụm công nghiệp hoạt động, tập trung 88,9% số doanh nghiệp và 96,2% lao động doanh nghiệp.

Nếu được tổ chức thành cơ sở dữ liệu dùng chung, các con số này có thể giúp cơ quan quản lý xác định nơi nào đang chịu áp lực hạ tầng, khu vực nào thiếu dịch vụ xã hội và địa bàn nào cần điều chỉnh quy hoạch.

Ngành giao thông có thể sử dụng dữ liệu lao động để dự báo nhu cầu đi lại. Ngành xây dựng có thêm căn cứ lập kế hoạch nhà ở xã hội. Ngành giáo dục, y tế có thể tính toán nhu cầu trường học, bệnh viện theo biến động dân cư cơ học. Các cơ quan xúc tiến đầu tư cũng nhìn rõ hơn chuỗi cung ứng, khả năng liên kết giữa doanh nghiệp trong nước với khu vực FDI.

Như vậy, tổng điều tra không nên được xem là một kho dữ liệu riêng của ngành Thống kê. Đây phải là nguồn thông tin đầu vào cho nhiều lĩnh vực quản lý.

Nhờ ứng dụng công nghệ trong quá trình thu thập và xử lý thông tin, Bắc Ninh hoàn thành công bố kết quả sơ bộ sớm bảy tháng so với kế hoạch của Trung ương. Tiến độ này giúp rút ngắn khoảng cách giữa thời điểm phát sinh dữ liệu và thời điểm dữ liệu được sử dụng. Tuy nhiên, công bố sớm mới là bước đầu. Nền kinh tế thay đổi từng ngày, trong khi tổng điều tra chỉ được thực hiện năm năm một lần.

Muốn dữ liệu tiếp tục giữ giá trị, Bắc Ninh cần xây dựng cơ chế cập nhật thường xuyên; thống nhất mã định danh; xử lý dữ liệu trùng lặp và kết nối thông tin giữa thống kê, thuế, đăng ký kinh doanh, đất đai, lao động cùng các ngành liên quan.

Dữ liệu dùng chung cũng cần được phân quyền rõ ràng. Cơ quan quản lý được khai thác đến mức nào, doanh nghiệp được tiếp cận phần nào và thông tin nào phải bảo vệ theo quy định cần được xác định ngay từ khi thiết kế hệ thống.

Phó Chủ tịch UBND tỉnh Bắc Ninh Ngô Tân Phượng phát biểu tại hội nghị công bố kết quả sơ bộ

Phát biểu tại hội nghị công bố kết quả sơ bộ, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Bắc Ninh Ngô Tân Phượng yêu cầu ngành Thống kê hoàn thiện kết quả chính thức, xây dựng cơ sở dữ liệu dùng chung và nâng cao năng lực phân tích của đội ngũ cán bộ.

Các sở, ngành và địa phương được yêu cầu sử dụng kết quả điều tra làm căn cứ lập quy hoạch, kế hoạch phát triển kinh tế – xã hội; kết nối, chia sẻ dữ liệu liên ngành và chuyển tư duy từ “thu thập dữ liệu” sang “khai thác dữ liệu để tạo ra giá trị phát triển”.

Đích đến của chuyển đổi số không phải là có thêm một kho dữ liệu lớn hay công bố kết quả sớm hơn kế hoạch. Giá trị thật nằm ở chỗ mọi quyết định về quy hoạch, đầu tư và phân bổ nguồn lực đều dựa trên cùng một nguồn thông tin chính xác.

Khi một dữ liệu làm thay đổi một quyết định, dữ liệu ấy mới thực sự bước ra khỏi báo cáo và đi vào đời sống kinh tế.