Tại Hội nghị trực tuyến về tháo gỡ khó khăn, thúc đẩy sản xuất, tiêu thụ xi măng, sắt thép và vật liệu xây dựng (VLXD), ông Đinh Quang Huy, Chủ tịch Hiệp hội Gốm sứ xây dựng Việt Nam, đã báo cáo về tình trạng hiện tại của ngành và đưa ra các kiến nghị nhằm "cứu" ngành khỏi khó khăn.
Theo ông Huy, tổng công suất thiết kế của ngành gạch ốp lát hiện là 839 triệu m² và sứ vệ sinh là 26 triệu sản phẩm, xếp đầu ASEAN và đứng thứ 4 thế giới. Trước khi COVID-19 bùng phát, doanh thu toàn ngành đạt 4 tỷ USD/năm. Tuy nhiên, từ năm 2022 đến nay, sản lượng sản xuất thực tế chỉ đạt 55-60% công suất thiết kế. Năm 2023, tổng giá trị xuất khẩu đạt 511,5 triệu USD, trong đó gạch ốp lát chiếm 231,4 triệu USD và sứ vệ sinh chiếm 164 triệu USD. Quý I năm 2024, xuất khẩu đạt 110,5 triệu USD. Trong 6 tháng đầu năm 2024, sản lượng tiêu thụ gạch ốp lát đạt 188 triệu m² và sứ vệ sinh đạt 5,5 triệu sản phẩm.
Nguyên nhân của tình trạng này, theo ông Huy, bao gồm sự khan hiếm nguồn nguyên liệu như đất sét và cao lanh, giá nguyên nhiên liệu tăng cao, và thị trường bất động sản ngưng trệ. Giá than cục đã tăng từ 3,75 triệu đồng/tấn lên 7 triệu đồng/tấn, hiện còn 6 triệu đồng/tấn. Than cám tăng từ 2 triệu lên 4 triệu đồng/tấn, khí mỏ từ 8,8 USD/triệu MMBtu tăng lên 14,7 USD/triệu MMBtu. Thị trường bất động sản từ sau đại dịch đến nay gặp nhiều vướng mắc về thủ tục pháp lý, khiến các dự án phải nằm chờ dài ngày, làm ảnh hưởng đến nhiều ngành nghề và khiến lao động không có việc làm.
Để giải quyết những khó khăn này, Hiệp hội Gốm sứ xây dựng Việt Nam kiến nghị Thủ tướng Chính phủ quy hoạch các vùng nguyên liệu và xét cấp các mỏ gắn với các nhà sản xuất để nâng cao chất lượng nguyên liệu.
Hiệp hội Gốm sứ xây dựng kiến nghị trong lĩnh vực gạch ốp lát, chỉ cho phép đầu tư thay thế các dây chuyền sản xuất đã lạc hậu, không cấp phép cho đầu tư mới. 
Theo Hiệp hội, Chính phủ cũng nên tạo dựng ngân quỹ để quảng bá thương hiệu sản phẩm gốm sứ xây dựng Việt Nam và thúc đẩy hoạt động xuất khẩu bằng cách hỗ trợ doanh nghiệp tham gia các hội chợ và triển lãm quốc tế.
Hiệp hội Gốm sứ xây dựng cũng đề nghị lập hàng rào kỹ thuật đối với gạch nhập khẩu, yêu cầu quy trình cấp chứng chỉ và kiểm tra đầu nguồn các sản phẩm gạch nhập khẩu vào Việt Nam, tương tự như quy trình các nước Thái Lan, Malaysia, Indonesia thực hiện với sản phẩm gạch ốp lát của Việt Nam.
Ngoài ra, Hiệp hội Gốm sứ xây dựng và các doanh nghiệp đang tiến hành khởi kiện điều tra chống bán phá giá đối với gạch ốp lát nhập khẩu từ Ấn Độ, nhằm bảo vệ thị trường trong nước. Hiệp hội Gốm sứ xây dựng kiến nghị Chính phủ và Bộ Công Thương ủng hộ vụ kiện này.
Linh Anh
