Giải ngân vốn đầu tư công: Đẩy mạnh hiệu quả sử dụng nguồn lực

Phó Thủ tướng Chính phủ Hồ Đức Phớc vừa chủ trì cuộc họp giữa Tổ công tác số 4 và Tổ công tác số 7 nhằm kiểm tra và đôn đốc các bộ ngành, địa phương trong việc giải ngân vốn đầu tư công năm 2024. Cuộc họp tập trung vào việc tháo gỡ các vướng mắc, khó khăn trong tiến độ giải ngân để đảm bảo hiệu quả sử dụng nguồn vốn, qua đó thúc đẩy phát triển kinh tế trong bối cảnh còn nhiều thách thức.

Theo báo cáo từ Bộ Kế hoạch và Đầu tư (KHĐT), tỷ lệ giải ngân vốn đầu tư công trong 10 tháng đầu năm 2024 đạt 58,9%, cao hơn mức bình quân chung của cả nước. Tuy nhiên, tình hình giải ngân vốn vẫn còn không đồng đều giữa các bộ ngành và địa phương. Cụ thể, có 8 địa phương có tỷ lệ giải ngân cao hơn mức trung bình của cả nước, trong khi 5 bộ ngành và 3 địa phương lại giải ngân thấp hơn mức bình quân.

Phó Thủ tướng Hồ Đức Phớc: Việc đẩy mạnh giải ngân đầu tư công nhằm mục đích sử dụng nguồn lực hiệu quả nhất, để đáp ứng nhu cầu phát triển nền kinh tế đất nước phồn vinh, thịnh vượng (Ảnh VGP).

Pháp lý và thủ tục còn chậm trễ

Một trong những nguyên nhân chính gây chậm tiến độ giải ngân là các vướng mắc về pháp lý và thủ tục hành chính. Bộ KHĐT chỉ ra rằng, các quy định liên quan đến đấu thầu, chuyển đổi đất đai, thủ tục giải phóng mặt bằng và đánh giá tác động môi trường đang làm ảnh hưởng nghiêm trọng đến tiến độ của nhiều dự án. Điều này đặc biệt đáng chú ý trong các dự án xây dựng cơ sở hạ tầng và các dự án quy mô lớn ở các địa phương.

Bên cạnh đó, một số khó khăn liên quan đến thời tiết như mưa bão, sạt lở cũng ảnh hưởng không nhỏ đến công tác thi công, khiến cho các dự án không thể hoàn thành đúng thời gian dự kiến. Những yếu tố này đẩy mạnh yêu cầu cải cách quy trình giải ngân, giúp công tác triển khai dự án diễn ra nhanh chóng và hiệu quả hơn.

Phó Thủ tướng Hồ Đức Phớc đặc biệt nhấn mạnh tầm quan trọng của các tỉnh miền núi, yêu cầu các địa phương này cần tính toán lại khả năng thu ngân sách, đặc biệt từ nguồn đất đai. Việc thiếu vốn là một trong những yếu tố chính dẫn đến việc thi công dở dang các dự án tại một số địa phương. Để giải quyết vấn đề này, các địa phương cần có giải pháp mạnh mẽ, khẩn trương báo cáo cấp có thẩm quyền để kịp thời xử lý các vướng mắc về vốn.

Mô hình phân cấp, phân quyền và những cải cách cần thiết

Trong cuộc họp, Phó Thủ tướng Hồ Đức Phớc cũng đề cập đến việc cần đẩy mạnh phân cấp và phân quyền trong quản lý đầu tư công. Chính phủ đã trình Quốc hội xem xét sửa đổi 4 luật liên quan đến đầu tư công, với mục tiêu giảm thiểu thủ tục hành chính và tạo điều kiện thuận lợi cho các địa phương tự quyết định và triển khai các dự án đầu tư công.

Theo đó, việc phân cấp sẽ giúp các địa phương có thể chủ động trong việc điều chỉnh dự án này sang dự án khác, miễn là không vượt quá mức vốn tổng thể đã được giao. Điều này giúp tăng cường sự linh hoạt và thúc đẩy tiến độ thi công, đồng thời giảm thiểu sự phụ thuộc vào cấp trên.

Bên cạnh đó, Phó Thủ tướng cũng nhấn mạnh sự cần thiết phải nâng cao trách nhiệm của các cơ quan, chủ đầu tư và các đơn vị liên quan trong việc giám sát, kiểm tra chất lượng công trình. Việc thực hiện các dự án đầu tư phải đi đôi với chất lượng, tránh tình trạng “làm nhanh, làm mạnh” mà không đảm bảo tiêu chuẩn, dẫn đến những hệ lụy lớn như sụt lún, hư hỏng công trình.

Phó Thủ tướng cũng lưu ý đặc biệt đến các dự án hạ tầng giao thông, đặc biệt là phát triển đường cao tốc. Trong bối cảnh thị trường bất động sản và các ngành kinh tế đang trong giai đoạn phục hồi, đầu tư vào hạ tầng giao thông sẽ là yếu tố quyết định đến sự phát triển kinh tế bền vững. Tuy nhiên, Phó Thủ tướng cảnh báo rằng, nếu quá chú trọng vào số lượng mà không đảm bảo chất lượng, các công trình hạ tầng sẽ dễ gặp phải những sự cố như nứt vỡ, hư hỏng, ảnh hưởng đến tiến độ và chất lượng phát triển.

Giải pháp khẩn trương và quyết liệt trong những tháng cuối năm

Với chỉ còn 45 ngày nữa của năm 2024, Phó Thủ tướng yêu cầu các bộ, ngành và địa phương cần nỗ lực tối đa để giải ngân trên 95% vốn đầu tư công. Các thủ tục cần được đẩy nhanh và đảm bảo chặt chẽ, không để xảy ra thất thoát vốn. Bộ Tài chính, Bộ KHĐT và các bộ ngành khác cần phối hợp chặt chẽ để xử lý nhanh chóng các khó khăn, vướng mắc liên quan đến từng dự án, từ khâu chuẩn bị đầu tư đến thi công và quyết toán.

Ngoài ra, Phó Thủ tướng yêu cầu các bộ, ngành tiếp tục nghiên cứu và giải đáp các vướng mắc liên quan đến các dự án ODA, giải phóng mặt bằng, giá vật liệu xây dựng, đảm bảo không xảy ra tình trạng thiếu nguồn cung trong các giai đoạn thi công. Đặc biệt, Bộ TNMT và Bộ Xây dựng cần có những hướng dẫn cụ thể giúp các địa phương tháo gỡ khó khăn về đất đai, vật liệu, và định mức chi phí.

Cuộc họp kết thúc với cam kết mạnh mẽ từ các bộ ngành và địa phương trong việc hoàn thành mục tiêu giải ngân vốn đầu tư công năm 2024. Phó Thủ tướng Hồ Đức Phớc nhấn mạnh, việc giải ngân vốn đúng tiến độ không chỉ giúp nâng cao hiệu quả đầu tư, mà còn đóng góp quan trọng vào phát triển kinh tế, xã hội và nâng cao đời sống nhân dân. Chính phủ cam kết tiếp tục theo sát và đưa ra các giải pháp tháo gỡ khó khăn, đảm bảo sự thành công trong việc hoàn thành các mục tiêu phát triển trong năm 2024 và các năm tiếp theo.