Trong phiên giao dịch đầu tuần, giá dầu thô đã tăng hơn 2% sau khi Mỹ bất ngờ tiến hành các cuộc tấn công trực tiếp vào ba cơ sở hạt nhân của Iran tại Fordo, Natanz và Isfahan, dấu hiệu cho thấy Washington đã chính thức can dự vào căng thẳng Iran-Israel. Diễn biến này ngay lập tức phủ bóng lo ngại lên thị trường năng lượng toàn cầu; đặc biệt là khả năng gián đoạn nguồn cung từ Trung Đông, nơi chiếm tỷ trọng lớn trong thương mại dầu mỏ của thế giới.
 |
| Giá dầu tăng vọt sau khi Mỹ tham gia xung đột tại Trung Đông |
Giá dầu thô WTI của Mỹ vào tối Chủ nhật (22/6) đã tăng 1,76 USD (tương đương 2,38%) lên 75,60 USD/thùng. Trong khi đó, dầu Brent tăng 1,80 USD (2,34%) lên mức 78,81 USD/thùng, sau khi có thời điểm vọt lên 81 USD trước khi hạ nhiệt.
Hiện, giới đầu tư đang theo dõi sát phản ứng từ phía Iran. Ngoại trưởng nước này tuyên bố “bảo lưu mọi lựa chọn để bảo vệ chủ quyền”, khiến nhiều chuyên gia cảnh báo giá dầu có thể tăng thêm nếu Tehran có hành động trả đũa rõ ràng. Tuy nhiên, theo S&P Global Platts, đợt tăng giá ban đầu có thể hạ nhiệt nếu Iran giữ thái độ kiềm chế.
 |
| Giá dầu Brent ngày 23/6 đã tăng 1,80 USD (2,34%) lên mức 78,81 USD/thùng, sau khi có thời điểm vọt lên 81 USD trước khi hạ nhiệt .Ảnh: Trading Economics |
Theo Cơ quan Thông tin Năng lượng Mỹ (EIA), mỗi ngày có khoảng 20 triệu thùng dầu, tương đương 20% tổng tiêu thụ toàn cầu, được vận chuyển qua eo biển Hormuz. Đây là tuyến hàng hải hẹp giữa Iran và Oman, có vai trò tối quan trọng với dòng chảy dầu mỏ toàn cầu. Mọi động thái phong tỏa tuyến đường này sẽ tạo ra cú sốc lớn trên thị trường năng lượng.
Truyền thông nhà nước Iran dẫn lời một nghị sĩ cấp cao cho biết, Quốc hội nước này đã ủng hộ việc đóng cửa eo biển này. Tuy nhiên, quyết định cuối cùng sẽ do Hội đồng An ninh Quốc gia đưa ra. Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio lập tức cảnh báo rằng hành động đó sẽ là “tự sát kinh tế” đối với Iran, vì phần lớn dầu xuất khẩu của nước này đều đi qua Hormuz. Ông cũng nhấn mạnh Washington “có phương án đối phó” nếu Iran phong tỏa tuyến đường này.
Với việc phần lớn dầu xuất khẩu của Iran được bán cho Trung Quốc, quốc gia tiêu thụ dầu hàng đầu thế giới, vai trò của Bắc Kinh trong việc ngăn chặn căng thẳng leo thang trở nên nổi bật. Khoảng một nửa lượng dầu nhập khẩu qua đường biển của Trung Quốc đến từ vùng Vịnh, theo dữ liệu từ Kpler.
Ngoại trưởng Mỹ Rubio kêu gọi Trung Quốc “hãy gọi cho Tehran” để can thiệp, vì lợi ích năng lượng của Bắc Kinh gắn chặt với sự thông suốt của Hormuz. Sự tham gia của Trung Quốc có thể là yếu tố then chốt giúp giảm căng thẳng và ổn định giá dầu trong ngắn hạn.
Không chỉ Iran, tình hình tại Iraq, nhà sản xuất dầu lớn thứ hai OPEC, cũng đang phức tạp khi các nhóm dân quân thân Tehran từng cảnh báo sẽ đáp trả nếu Mỹ nhắm tới lãnh tụ tối cao Iran Ayatollah Khamenei. Đáng chú ý, Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo (IRGC) hôm Chủ nhật (22/6) tuyên bố các căn cứ quân sự Mỹ trong khu vực “không phải là thế mạnh mà là điểm yếu dễ bị tổn thương nhất”.
Ở chiều ngược lại, Ả Rập Xê Út, nước xuất khẩu dầu lớn nhất thế giới, đã tuyên bố theo dõi “với sự quan ngại sâu sắc” trước động thái của Mỹ. Dù Riyadh vẫn giữ khoảng cách với xung đột Iran-Israel, vai trò điều tiết nguồn cung từ nước này đang tiếp tục là yếu tố quan trọng.
Trở lại năm 2019, các cơ sở lọc dầu lớn của Ả Rập Xê Út tại Abqaiq và Khurais từng bị tấn công, sự kiện khiến giá dầu tăng sốc trong ngắn hạn. Hiện Riyadh vẫn duy trì liên lạc ngoại giao với Tehran sau khi nối lại quan hệ hồi năm ngoái, có thể giúp giảm thiểu nguy cơ khủng hoảng nguồn cung toàn khu vực.
 “Cơn sốt” giá gạo tại Nhật đẩy lạm phát lên cao nhất kể từ 2023 |
 Chi phí bảo hiểm hàng hải tăng vọt do căng thẳng Iran – Israel |
 Thụy Sĩ bước vào kỷ nguyên lãi suất 0% do lo ngại giảm phát |
