Đồng Nai trước cơ hội trở thành mắt xích logistics mới của cực tăng trưởng phía Nam

Có những dự án hạ tầng khi hoàn thành không chỉ làm thay đổi một địa phương, mà còn làm thay đổi cách hàng hóa di chuyển trong cả một vùng kinh tế.

Cảng hàng không quốc tế Long Thành đang đứng trước thời điểm như vậy.

Theo kế hoạch, sân bay sẽ vận hành thử trong các tháng 9-11/2026 và khai thác chính thức từ ngày 1/12/2026. Giai đoạn 1 có công suất 25 triệu hành khách và 1,2 triệu tấn hàng hóa mỗi năm.

Với Đồng Nai, đây không đơn thuần là thêm một công trình giao thông lớn. Đây là cơ hội để địa phương nâng vai trò từ một trung tâm công nghiệp thành một mắt xích logistics có sức kết nối toàn vùng.

Sân bay chỉ là điểm bắt đầu

Một sân bay lớn không tự tạo ra trung tâm logistics.

Giá trị thực sự chỉ xuất hiện khi hàng hóa từ nhà máy có thể đi nhanh đến sân bay, từ sân bay kết nối thuận lợi với cảng biển, kho vận và các thị trường tiêu thụ; đồng thời dòng nguyên liệu, linh kiện và sản phẩm xuất nhập khẩu có thể di chuyển thông suốt.

Tập đoàn JEIL E&C Group đã khởi công giai đoạn 1 Trung tâm Logistics phức hợp tại Khu công nghệ cao Long Thành, Đồng Nai. Đây là dự án logistics mới đáng chú ý tại khu vực Long Thành, trong bối cảnh Đồng Nai đang được định hướng trở thành một trong những đầu mối logistics quan trọng của vùng Đông Nam Bộ. Trong ảnh: Phối cảnh Trung tâm JEIL Logistics.

Đây chính là lý do Chính phủ yêu cầu Đồng Nai và TP. Hồ Chí Minh phối hợp cùng các Bộ, ngành đẩy nhanh các tuyến đường kết nối với Long Thành, trong đó có cao tốc Biên Hòa - Vũng Tàu, Bến Lức - Long Thành, TP. Hồ Chí Minh - Long Thành - Dầu Giây và các tuyến vành đai. Mục tiêu là đưa hệ thống kết nối vào khai thác đồng bộ với sân bay.

Một mắt xích bị chậm sẽ tác động tiêu cực, làm giảm giá trị của cả mạng lưới.

Vì vậy, bài toán của Đồng Nai lúc này không chỉ là hoàn thành sân bay, mà là tổ chức được không gian phía sau sân bay.

Từ nhà máy đến cửa khẩu hàng không

Đồng Nai vốn đã có một nền tảng công nghiệp lớn. Chính phủ xác định địa phương cần tiếp tục củng cố vị thế trung tâm công nghiệp hiện đại của vùng kinh tế trọng điểm phía Nam, ưu tiên không gian cho công nghệ cao và công nghiệp hỗ trợ.

Khi Sân bay Long Thành đi vào khai thác, khoảng cách giữa các nhà máy và một đầu mối hàng không quy mô lớn được rút ngắn về mặt logistics.

Điều này đặc biệt có ý nghĩa với những nhóm hàng yêu cầu tốc độ giao nhận cao, hàng công nghệ, điện tử, linh kiện, sản phẩm có giá trị lớn hoặc cần kiểm soát chặt thời gian vận chuyển.

Nhưng cơ hội không chỉ nằm ở hàng không.

Một trung tâm logistics đúng nghĩa cần kết nối nhiều phương thức vận tải. Hàng hóa có thể đi bằng đường bộ, đường biển và đường hàng không tùy theo giá trị, thời gian và yêu cầu của từng đơn hàng.

Khi các phương thức ấy gặp nhau tại một không gian đủ lớn, doanh nghiệp có thêm khả năng tối ưu chi phí và thời gian giao hàng.

Cuộc chơi mới cho doanh nghiệp logistics

Sự xuất hiện và năng lực vận hành của Sân bay Long Thành cũng có thể kéo theo nhu cầu lớn về kho bãi, vận tải, giao nhận, phân phối, bảo quản hàng hóa, dịch vụ hải quan, chuỗi lạnh và các dịch vụ hỗ trợ thương mại quốc tế.

Phối cảnh nút giao đường T1 với quốc lộ 51. Ngày 14/7, Tổng công ty Cảng hàng không Việt Nam (ACV) đã khởi công xây dựng 2 tuyến đường số 1 và số 2 kết nối vào sân bay Long Thành (Ảnh: ACV).

Chính phủ đã đặt vấn đề nghiên cứu quy hoạch trung tâm trung chuyển hành khách và logistics liên vùng tại khu vực sân bay trong năm 2026, hướng tới hình thành hệ sinh thái gồm logistics, khu phi thuế quan, dịch vụ tài chính và các dịch vụ hỗ trợ khác.

Nếu được tổ chức tốt, đây sẽ là một thị trường mới cho doanh nghiệp.

Không chỉ những tập đoàn logistics lớn có cơ hội. Các doanh nghiệp vừa và nhỏ có thể tham gia từng mắt xích: kho chuyên dụng, vận tải chặng ngắn, giao nhận, công nghệ quản lý hàng hóa, đóng gói, kiểm định, bảo quản nhiệt độ, dịch vụ thương mại điện tử xuyên biên giới...

Điểm quan trọng là mô hình kinh doanh sẽ phải thay đổi theo dòng hàng.

Doanh nghiệp logistics không thể chỉ cạnh tranh bằng số lượng xe hay diện tích kho. Khả năng quản trị dữ liệu, kết nối khách hàng, theo dõi hàng hóa và tối ưu hành trình sẽ ngày càng quyết định hiệu quả.

Không gian công nghiệp " về hợp phố" không gian logistics

Đây có lẽ là lợi thế lớn nhất của Đồng Nai.

Một bên là nền công nghiệp với nhu cầu nhập nguyên liệu, linh kiện và xuất sản phẩm. Một bên là sân bay quốc tế quy mô lớn. Bao quanh là hệ thống cao tốc, cảng biển và các trung tâm kinh tế lớn của phía Nam đang tiếp tục được đầu tư.

Nếu các hạ tầng được kết nối đúng tiến độ, Đồng Nai có thể hình thành một vòng liên kết khá đặc biệt: nhà máy - kho vận - sân bay - cảng biển - thị trường.

Khi đó, logistics không còn là dịch vụ đứng bên ngoài sản xuất. Nó trở thành một phần của năng lực cạnh tranh công nghiệp.

Doanh nghiệp có thể lựa chọn phương thức vận chuyển theo từng loại hàng; rút ngắn thời gian đưa sản phẩm ra thị trường; giảm tồn kho và tăng khả năng đáp ứng những đơn hàng có yêu cầu cao.

Đây cũng là nền tảng để Đồng Nai thu hút thêm những dự án công nghệ cao, công nghiệp hỗ trợ và các ngành có giá trị gia tăng lớn.

Giá trị của Long Thành nằm ở phần “sau sân bay”

Dự án Sân bay Long Thành đang bước vào giai đoạn nước rút. Chính phủ yêu cầu các dự án kết nối phải được đẩy nhanh để khai thác đồng bộ với sân bay; đồng thời ACV phải tăng cường nguồn lực cho những gói thầu còn khối lượng lớn, trong đó có nhà ga hành khách và nhà ga hàng hóa.

Nhưng khi công trình hoàn thành, cuộc chơi thực sự mới bắt đầu.

Một sân bay lớn có thể tạo ra hàng triệu lượt hành khách và hàng triệu tấn hàng hóa, nhưng để biến lưu lượng đó thành tăng trưởng kinh tế cần cả một hệ sinh thái phía sau.

Đồng Nai đang có cơ hội xây dựng hệ sinh thái ấy.

Nếu kết nối giao thông được hoàn thiện, không gian công nghiệp được tổ chức hợp lý, dịch vụ logistics phát triển cùng công nghệ và các doanh nghiệp biết nắm bắt dòng hàng mới, Long Thành sẽ không chỉ là một sân bay.

Nó có thể trở thành điểm xoay của một mạng lưới logistics mới, đưa Đồng Nai tiến gần hơn vai trò đầu mối kết nối hàng hóa của toàn phía Nam.