Lào Cai đặt mục tiêu thêm 145 hợp tác xã: Tăng số lượng phải đi cùng hiệu quả

Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân (UBND) tỉnh Lào Cai Giàng Quốc Hưng vừa ký ban hành Kế hoạch số 419/KH-UBND về phát triển kinh tế tập thể, hợp tác xã năm 2027.

Theo kế hoạch, tỉnh Lào Cai phấn đấu thành lập mới 145 hợp tác xã (HTX) và 485 tổ hợp tác (THT). Toàn bộ HTX thành lập mới phải được tổ chức, hoạt động theo Luật Hợp tác xã; cán bộ quản lý tại các tổ chức kinh tế tập thể mới thành lập được tập huấn kiến thức quản lý và nghiệp vụ chuyên môn.

Đây là mục tiêu tăng trưởng tương đối lớn, đặt ra đồng thời hai yêu cầu: mở rộng khu vực kinh tế tập thể và bảo đảm các HTX mới có khả năng hoạt động thực chất, đáp ứng nhu cầu của thành viên.

Lào Cai đặt mục tiêu thêm 145 hợp tác xã: Tăng số lượng phải đi cùng hiệu quả

Ước đến hết năm 2026, Lào Cai có 1.571 HTX, trong đó 1.259 đơn vị đang hoạt động. Doanh thu bình quân đạt khoảng 1,969 tỷ đồng/HTX/năm; lợi nhuận bình quân đạt 396 triệu đồng/HTX/năm.

Toàn tỉnh Lào Cai có khoảng 44.103 thành viên và 23.475 lao động làm việc thường xuyên trong các HTX. Thu nhập bình quân của người lao động đạt 63,2 triệu đồng/người/năm, tương đương khoảng 5,27 triệu đồng mỗi tháng.

Lào Cai cũng có khoảng 6.278 THT, với doanh thu bình quân 373 triệu đồng/THT/năm và lợi nhuận bình quân 82 triệu đồng/THT/năm. Các HTX, THT tập trung chủ yếu trong nông, lâm, ngư nghiệp, công nghiệp – xây dựng, thương mại, dịch vụ và tín dụng.

Một số mô hình đã chủ động liên kết với doanh nghiệp, tổ chức sản xuất gắn với chế biến và tiêu thụ theo chuỗi giá trị. Các sản phẩm được lựa chọn phần lớn dựa trên thế mạnh bản địa như quế, măng Bát Độ, dược liệu, chè, gạo đặc sản, chăn nuôi, thủy sản và nông nghiệp công nghệ cao. Du lịch cộng đồng gắn với văn hóa, nông sản và sản phẩm địa phương cũng đang tạo thêm hướng phát triển cho khu vực kinh tế tập thể.

Những mô hình này cho thấy HTX có thể đảm nhiệm vai trò tổ chức sản xuất, tập hợp các hộ riêng lẻ, hình thành vùng nguyên liệu và tạo đầu mối kết nối với doanh nghiệp. Đây là mắt xích quan trọng khi sản phẩm muốn tiến vào hệ thống bán lẻ, tham gia chương trình OCOP hoặc tiếp cận thị trường ngoài tỉnh.

Các con số năm 2026 cũng cho thấy khoảng cách giữa số HTX hiện có và số đơn vị thực sự hoạt động. Trong tổng số 1.571 HTX, hơn 300 đơn vị không nằm trong nhóm đang hoạt động. Việc xử lý những HTX ngừng hoạt động, chờ giải thể vẫn gặp khó khăn.

Bên cạnh đó, phần lớn HTX có quy mô nhỏ, năng lực tài chính và khả năng huy động vốn hạn chế. Trình độ quản trị, mức độ ứng dụng công nghệ số và khả năng mở rộng thị trường của một bộ phận HTX chưa đáp ứng yêu cầu sản xuất, kinh doanh mới.

Vì vậy, nếu chỉ tăng số lượng pháp nhân mà không hình thành được sản phẩm, thị trường và dòng tiền ổn định, các HTX mới có thể sớm rơi vào tình trạng hoạt động cầm chừng. Chất lượng của 145 HTX dự kiến thành lập trong năm 2027 sẽ phụ thuộc nhiều vào việc xác định rõ nhu cầu của thành viên, lựa chọn ngành hàng phù hợp và xây dựng phương án kinh doanh ngay từ đầu.

Kế hoạch của tỉnh Lào Cai đặt mục tiêu 62% số HTX đang hoạt động được xếp loại khá trở lên. Ít nhất 25% thành viên làm công tác quản lý HTX có trình độ cao đẳng, đại học; các mô hình chuyển đổi số hoạt động hiệu quả sẽ được lựa chọn để hỗ trợ hoàn thiện và nhân rộng.

Đây là những chỉ tiêu hướng vào năng lực bên trong, thay vì chỉ tính số HTX được thành lập. Trong mô hình kinh tế tập thể, cán bộ quản lý không chỉ thực hiện thủ tục hành chính mà còn phải hiểu thị trường, xây dựng kế hoạch tài chính, tổ chức sản xuất, kiểm soát chất lượng và đàm phán với đối tác.

Năm 2027, Lào Cai phấn đấu đưa thu nhập bình quân của thành viên và người lao động trong HTX lên từ 68 triệu đồng/người/năm, tương đương khoảng 5,67 triệu đồng mỗi tháng. Đối với THT, mục tiêu thu nhập đạt từ 55 triệu đồng/người/năm trở lên. Khu vực HTX dự kiến tạo việc làm thường xuyên cho trên 25.500 lao động.

So với mức ước thực hiện năm 2026, mục tiêu thu nhập của khu vực HTX tăng thêm 4,8 triệu đồng/người/năm. Mức tăng không quá lớn, nhưng phản ánh hướng tiếp cận thực tế hơn: hiệu quả của HTX cuối cùng phải được đo bằng việc làm, thu nhập và lợi ích mà thành viên nhận được.

Để thực hiện kế hoạch, tỉnh Lào Cai xác định hỗ trợ các HTX nâng cao năng lực quản trị, ứng dụng khoa học công nghệ, chuyển đổi số và phát triển sản xuất theo chuỗi giá trị. Hoạt động xúc tiến thương mại sẽ tập trung kết nối HTX với doanh nghiệp, hệ thống bán lẻ, hội chợ và triển lãm; đồng thời hỗ trợ phát triển sản phẩm OCOP, xây dựng thương hiệu và bảo hộ tài sản trí tuệ.

Tỉnh cũng dự kiến lựa chọn tối thiểu ba HTX hoạt động hiệu quả để hỗ trợ nhân rộng theo hướng hiện đại, gắn sản xuất với thị trường, liên kết theo chuỗi giá trị và thích ứng với biến đổi khí hậu.

Mục tiêu thành lập mới 145 HTX tạo thêm không gian tổ chức sản xuất và liên kết người dân. Nhưng giá trị thật của kế hoạch sẽ được nhìn thấy ở số đơn vị duy trì hoạt động, sản phẩm tìm được thị trường và mức thu nhập của thành viên. Tăng số lượng vì thế mới là bước đầu; sức sống của mỗi HTX mới là thước đo lâu dài.