Doanh nghiệp Việt Nam cần làm gì để giữ vững vị thế trong chuỗi cung ứng toàn cầu?

Ông Lu Wei Chieh, Tổng Giám đốc Ngân hàng Cathay United Bank – Chi nhánh Thành phố Hồ Chí Minh. Ảnh: Cathay United Bank

Giữa bối cảnh căng thẳng thương mại toàn cầu leo thang và các chính sách thuế quan ngày càng phức tạp, ông đánh giá như thế nào về vai trò của các doanh nghiệp Việt Nam trong việc tái định hình chuỗi cung ứng toàn cầu?

Ông Lu Wei Chieh: Dựa trên những phân tích chuyên sâu tại Diễn đàn Thuế và Đầu tư vừa qua, tác động của chính sách thuế đối ứng từ Mỹ lên thị trường Việt Nam phức tạp hơn so với một sự dịch chuyển chuỗi cung ứng đơn thuần. Mặc dù ban đầu Việt Nam đã có lợi thế từ căng thẳng thương mại Mỹ-Trung, nhưng chính sách thuế đối ứng mới của Mỹ đang đặt ra những thách thức mới cho Việt Nam.

Trong quá khứ, khi căng thẳng thương mại Mỹ-Trung leo thang, nhiều tập đoàn đa quốc gia đã chuyển dây chuyền sản xuất từ Trung Quốc sang Đông Nam Á để tránh mức thuế cao. Việt Nam nhanh chóng trở thành lựa chọn hàng đầu nhờ môi trường chính trị ổn định, chi phí lao động tương đối thấp và việc tích cực tham gia các hiệp định thương mại tự do đa phương. Điều này đã giúp các doanh nghiệp Việt Nam từ vai trò nhà sản xuất theo hợp đồng trở thành một mắt xích quan trọng trong chuỗi cung ứng toàn cầu.

Tuy nhiên, vòng thuế đối ứng mới của Mỹ đã tạo ra những bất ổn mới. Mặc dù Việt Nam đã đàm phán được mức thuế tương đối thấp (20% -PV), nhưng con số này vẫn cao hơn đáng kể so với trước đây. Hơn nữa, vấn đề chuyển tải bất hợp pháp đã trở thành một thách thức lớn. Mỹ đang áp mức thuế lên tới 40% đối với các sản phẩm có nguồn gốc từ Trung Quốc được chuyển tải qua Việt Nam. Điều này buộc các công ty phải theo dõi nguồn gốc hàng hóa chặt chẽ hơn và đảm bảo hoạt động sản xuất tại Việt Nam có giá trị gia tăng đáng kể để tránh bị đánh thuế cao.

Trước những thay đổi này, các doanh nghiệp Việt Nam đang áp dụng hai chiến lược rõ rệt. Những doanh nghiệp ưu tiên thị trường Mỹ đang tăng cường nguồn cung nội địa để chứng minh xuất xứ "Made in Vietnam" thực sự. Trong khi đó, các doanh nghiệp khác lại tăng cường quan hệ thương mại với Trung Quốc hoặc mở rộng sang các thị trường mới như EU và các quốc gia châu Á khác. Sự đa dạng hóa này không chỉ phản ánh vai trò của Việt Nam trong chuỗi cung ứng toàn cầu mà còn trong cả thương mại nội Á.

Vai trò của các doanh nghiệp Việt Nam trong chuỗi cung ứng toàn cầu đang chuyển mình sang một bối cảnh phức tạp mới. Sự dịch chuyển này đòi hỏi quản lý chính xác hơn về quy tắc xuất xứ và xây dựng chuỗi giá trị nội địa sâu rộng hơn. Việt Nam cần nâng cao trình độ công nghệ công nghiệp và sự hoàn thiện của chuỗi cung ứng trong nước để duy trì lợi thế cạnh tranh trong môi trường thuế quan mới.

Theo quan điểm của ông, đâu là những thách thức lớn nhất mà các doanh nghiệp tại Việt Nam hiện nay đang phải đối mặt trong lĩnh vực thuế và đầu tư? Ngân hàng có những khuyến nghị hoặc giải pháp gì nhằm hỗ trợ doanh nghiệp thích ứng hiệu quả?

Ông Lu Wei Chieh: Để thu hút đầu tư nước ngoài, Chính phủ Việt Nam tiếp tục điều chỉnh các chính sách thuế, như áp dụng Thuế tối thiểu toàn cầu (Pillar Two). Điều này đặt ra thách thức lớn về việc tuân thủ cho các doanh nghiệp, đặc biệt là các doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài chưa quen thuộc với quy định địa phương. Các công ty cần đầu tư nguồn lực đáng kể để theo dõi và nắm bắt những thay đổi này nhằm tránh rủi ro về thuế.

Mặc dù vai trò của Việt Nam trong chuỗi cung ứng toàn cầu đang phát triển, sự hoàn thiện của chuỗi cung ứng nội địa vẫn còn tương đối thấp. Nhiều doanh nghiệp, đặc biệt trong lĩnh vực sản xuất công nghệ cao, vẫn phụ thuộc vào nguyên liệu và linh kiện nhập khẩu. Điều này không chỉ làm tăng chi phí mà còn khiến các công ty dễ bị ảnh hưởng trước những biến động thương mại toàn cầu.

Tốc độ tăng trưởng kinh tế nhanh chóng đã tạo áp lực lên cơ sở hạ tầng của Việt Nam, bao gồm hệ thống điện và giao thông. Đồng thời, sự thiếu hụt nhân tài quản lý và kỹ thuật trình độ cao đã trở thành nút thắt cho các công ty muốn mở rộng hoạt động.

Đặc biệt đối với các nhà sản xuất định hướng xuất khẩu, các thách thức còn phức tạp hơn bởi các yếu tố bên ngoài như nhu cầu toàn cầu suy giảm, sự cạnh tranh gia tăng từ các trung tâm sản xuất thay thế như Mexico, và tầm quan trọng ngày càng lớn của việc tuân thủ các quy tắc liên quan đến ESG (Môi trường, Xã hội, Quản trị) và carbon trong thương mại quốc tế. Những xu hướng này đang thúc đẩy các công ty phải tái đánh giá lại cơ cấu chi phí, chiến lược thị trường và các hoạt động bền vững của mình.

Để giúp các doanh nghiệp vượt qua những thách thức này, Ngân hàng Cathay United Bank (CUB) cung cấp:

Cung cấp các dịch vụ tài chính chuyên biệt: Vượt ra ngoài các khoản vay truyền thống, CUB cung cấp dịch vụ tài chính dự án tùy chỉnh, đáp ứng nhu cầu đầu tư của doanh nghiệp như mở rộng nhà máy hoặc mua sắm thiết bị. Đối với các doanh nghiệp muốn nội địa hóa chuỗi cung ứng, ngân hàng cũng cung cấp các giải pháp tài chính liên quan để giúp họ thiết lập quan hệ đối tác với các nhà cung cấp địa phương.

Tổ chức các diễn đàn và hội thảo chuyên nghiệp: Ngân hàng thường xuyên hợp tác với các công ty kế toán chuyên nghiệp như KPMG để đồng tổ chức các diễn đàn về xu hướng thuế và đầu tư. Các sự kiện này không chỉ cung cấp cho doanh nghiệp thông tin trực tiếp về những thay đổi trong quy định mà còn sử dụng phân tích của chuyên gia để giúp họ hiểu rõ tác động thực tiễn của các chính sách mới và lập kế hoạch chiến lược từ sớm.

Tận dụng sức mạnh tổng hợp của tập đoàn để hỗ trợ toàn diện: Chi nhánh Ngân hàng Cathay United Bank tại TP. HCM (CUBHCM) tận dụng nguồn lực từ công ty mẹ, Tập đoàn Cathay Financial Holdings (Cathay FHC), để cung cấp một loạt các dịch vụ đa dạng bao gồm tài chính, bảo hiểm và quản lý tài sản. Đối với các công ty đầu tư tại Việt Nam, điều này có nghĩa là họ có thể nhận được các giải pháp tài chính một cửa, bao gồm chuyển khoản quốc tế, các công cụ phòng ngừa rủi ro và tư vấn chuyên nghiệp về quản lý rủi ro, giúp giảm thiểu sự bất ổn trong hoạt động.

Ngân hàng Cathay United Bank – Chi nhánh Thành phố Hồ Chí Minh (CUBHCM) tổ chức "Diễn đàn Thuế và Đầu tư 2025: Cơ hội và Thách thức cho Doanh nghiệp tại Việt Nam" . Ảnh: Cathay United Bank

Tại Diễn đàn Thuế và Đầu tư tổ chức mới đây, Ngân hàng Cathay United chi nhánh TP. Hồ Chí Minh đã nhấn mạnh tầm quan trọng của sự hợp tác liên ngành. Ông có thể chia sẻ rõ hơn về các sáng kiến hiện tại hoặc các mối quan hệ hợp tác chiến lược mà ngân hàng đang triển khai nhằm hỗ trợ doanh nghiệp vượt qua môi trường kinh tế đầy biến động hiện nay không?

Ông Lu Wei Chieh: Trong bối cảnh môi trường kinh tế toàn cầu liên tục biến động, chúng tôi tin rằng không một doanh nghiệp nào có thể đơn độc vượt qua thách thức. Chính vì vậy, tại Cathay United Bank, chúng tôi không chỉ cung cấp các giải pháp tài chính, mà còn chủ động thúc đẩy sự hợp tác liên ngành – xem đó là chìa khóa để tạo ra giá trị bền vững. Hiện tại, chúng tôi đang triển khai ba sáng kiến trọng tâm nhằm hỗ trợ doanh nghiệp một cách toàn diện:

Thứ nhất, Ngân hàng CUB chủ động thúc đẩy tài chính Xanh để hỗ trợ chuyển đổi bền vững

Trước xu hướng toàn cầu ngày càng chú trọng vào phát triển bền vững, chuyển đổi xanh đã trở thành một xu hướng tất yếu đối với các doanh nghiệp Việt Nam. CUB có thể cung cấp các gói cho vay thương mại xanh để hỗ trợ tài chính cho các doanh nghiệp mua thiết bị tiết kiệm năng lượng, phát triển năng lượng tái tạo hoặc cải tiến quy trình sản xuất. Điều này không chỉ giúp các công ty đáp ứng tiêu chuẩn quốc tế mà còn nâng cao khả năng cạnh tranh trong chuỗi cung ứng toàn cầu.

Thứ hai, tổ chức các hội thảo liên ngành để cung cấp kiến thức chuyên sâu

Vượt ra ngoài các dịch vụ tài chính truyền thống, CUBHCM định vị mình là một đối tác chiến lược cho các doanh nghiệp. Ngân hàng thường xuyên tổ chức các hội thảo quy tụ chuyên gia từ nhiều lĩnh vực khác nhau để mang đến cho khách hàng các giải pháp toàn diện. Ví dụ, trong "Diễn đàn Thuế và Đầu tư" gần đây, chúng tôi đã mời các chuyên gia từ KPMG để thảo luận về cải cách thuế và tác động của chính sách thuế quan Mỹ đối với các doanh nghiệp Đài Loan tại Việt Nam. Những sự kiện này không chỉ là nơi các doanh nghiệp có thể trao đổi với các chuyên gia mà còn nhận được định hướng chiến lược vượt xa các lời khuyên tài chính thông thường.

Thứ ba, tận dụng nguồn lực của Tập đoàn để cung cấp dịch vụ toàn diện

Là một công ty con chủ chốt của Cathay CFH, CUBHCM tận dụng mạng lưới và nguồn lực rộng lớn của tập đoàn để cung cấp nhiều dịch vụ hơn cho khách hàng. Điều này bao gồm các giải pháp tài chính xuyên biên giới và những phân tích chuyên sâu về đầu tư chiến lược, giúp các doanh nghiệp không chỉ phát triển vững chắc tại thị trường Việt Nam mà còn mở rộng ra quốc tế. Bằng cách kết hợp chuyên môn và nguồn lực nội bộ của tập đoàn, CUBHCM có thể cung cấp các dịch vụ hỗ trợ toàn diện và chuyên biệt hơn để giúp các doanh nghiệp vượt qua những thách thức thương mại ngày càng phức tạp.

CUB ứng dụng giải pháp điện toán đám mây cùng cơ sở dữ liệu lớn, sự am hiểu thị trường Việt Nam để cung cấp sản phẩm tài chính số. Ảnh: Cathay United Bank

Từ góc nhìn của ngân hàng, đâu là những cơ hội tiềm năng mà các doanh nghiệp Việt Nam có thể tận dụng trong những tháng còn lại của năm 2025 và bước sang năm 2026?

Ông Lu Wei Chieh: Giữa những biến động địa chính trị và căng thẳng thương mại đang diễn ra, chiến lược sản xuất mới đã trở thành một thực tế vững chắc đối với các tập đoàn đa quốc gia. Với môi trường chính trị ổn định, chi phí lao động cạnh tranh và việc tích cực tham gia các Hiệp định thương mại tự do (FTA) thế hệ mới như CPTPP (Hiệp định Đối tác Toàn diện và Tiến bộ xuyên Thái Bình Dương) và EVFTA (Hiệp định Thương mại Tự do Việt Nam và Liên minh châu Âu (EU)), Việt Nam đang đóng một vai trò ngày càng quan trọng trong chuỗi cung ứng toàn cầu.

Có một số cơ hội tiềm năng cho các doanh nghiệp Việt Nam như:

Thu hút các đơn hàng có giá trị gia tăng cao: Các công ty Việt Nam có khả năng nhận được nhiều đơn hàng hơn cho các sản phẩm có giá trị gia tăng cao - đặc biệt trong các lĩnh vực điện tử, dệt may và nội thất - từ thị trường châu Âu và Mỹ, qua đó hội nhập sâu hơn vào chuỗi cung ứng quốc tế.

Thúc đẩy chuyển đổi công nghiệp: Các doanh nghiệp trong nước có thể hợp tác với các nhà đầu tư nước ngoài để áp dụng công nghệ và kinh nghiệm quản lý mới, chuyển đổi từ mô hình sản xuất gia công đơn giản sang các mô hình sản xuất công nghệ cao, giá trị gia tăng cao nhằm nâng cao năng lực cạnh tranh.

Tập trung vào nhu cầu nội địa: Các công ty Việt Nam có thể tập trung phát triển các sản phẩm và dịch vụ phù hợp với người tiêu dùng trong nước, đặc biệt trong các lĩnh vực như bán lẻ, thương mại điện tử và fintech.

Mở rộng đầu tư và quy mô: Với việc chính phủ tiếp tục thúc đẩy đầu tư công và cải thiện cơ sở hạ tầng, các doanh nghiệp có cơ hội lớn để mở rộng quy mô sản xuất và nâng cấp thiết bị, nhằm đáp ứng nhu cầu của cả thị trường trong nước và quốc tế trong tương lai.

Ngoài ra, các sáng kiến gần đây của Chính phủ, như ra mắt Trung tâm Tài chính Quốc tế (IFC), các ưu đãi nhắm vào lĩnh vực điện tử và hỗ trợ tăng cường phát triển cho tài chính xanh cũng như SME, được kỳ vọng sẽ tạo ra một môi trường thuận lợi hơn cho cả nhà đầu tư trong và ngoài nước. Những chính sách này có thể giúp khơi thông nguồn vốn mới, thúc đẩy đổi mới và củng cố vị thế của Việt Nam trong giai đoạn hội nhập kinh tế khu vực tiếp theo.

Các doanh nghiệp Việt Nam trong năm 2025 và 2026 có thể tập trung vào những lĩnh vực trọng tâm này. Bằng cách triển khai các kế hoạch chiến lược và sử dụng hiệu quả các công cụ tài chính, họ có thể biến thách thức thành động lực để phát triển.

Xin cảm ơn ông về những chia sẻ!