Doanh nghiệp góp ý sửa Luật Hải quan: Hướng tới nền hải quan số, giảm chi phí tuân thủ

Hội thảo lấy ý kiến về dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Hải quan

Ngày 11/6 tại Hà Nội, Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) phối hợp với Cục Hải quan tổ chức hội thảo lấy ý kiến cộng đồng doanh nghiệp đối với dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Hải quan.

Phát biểu tại hội thảo, ông Nguyễn Thành Hưng, Phó Cục trưởng Cục Hải quan cho biết, sau gần 12 năm thực thi, Luật Hải quan năm 2014 đã góp phần quan trọng vào quá trình hiện đại hóa ngành Hải quan. Tuy nhiên, sự phát triển nhanh của thương mại điện tử xuyên biên giới, kinh tế số, trí tuệ nhân tạo cùng yêu cầu đổi mới thể chế đang đặt ra nhu cầu cấp thiết phải hoàn thiện khung pháp lý phù hợp với bối cảnh mới.

Đại diện cộng đồng doanh nghiệp, ông Đậu Anh Tuấn, Phó Tổng Thư ký VCCI đánh giá ngành Hải quan đã đạt nhiều kết quả nổi bật trong cải cách thủ tục hành chính và chuyển đổi số thời gian qua.

Ông Đậu Anh Tuấn, Phó Tổng Thư ký VCCI

Theo ông Đậu Anh Tuấn, từ mô hình xử lý hồ sơ giấy với nhiều công đoạn thủ công trước đây, hiện nay phần lớn thủ tục hải quan đã được thực hiện trên môi trường điện tử. Thời gian thông quan đối với luồng xanh chỉ còn tính bằng giây, trong khi tỷ lệ kiểm tra thực tế hàng hóa giảm mạnh từ gần 10% xuống khoảng 2,65%, dù số lượng tờ khai tăng liên tục qua các năm.

Các nền tảng như Cơ chế một cửa quốc gia, hệ thống thông quan tự động, nộp thuế điện tử 24/7 hay giám sát hàng hóa bằng seal định vị điện tử đã trở thành những công cụ quen thuộc, hỗ trợ hiệu quả cho hoạt động xuất nhập khẩu của doanh nghiệp.

Theo kết quả khảo sát của VCCI, Hải quan luôn nằm trong nhóm cơ quan quản lý nhà nước được doanh nghiệp đánh giá cao về cải cách thủ tục hành chính và ứng dụng công nghệ số.

Theo lãnh đạo Cục Hải quan, dự thảo Luật lần này dự kiến sửa đổi, bổ sung hoặc bãi bỏ 42 điều và bổ sung mới 4 điều. Nội dung trọng tâm tập trung thể chế hóa các chủ trương lớn của Đảng về phát triển kinh tế tư nhân, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và hoàn thiện hệ thống pháp luật.

Đáng chú ý, dự thảo hướng tới xây dựng nền tảng pháp lý cho mô hình hải quan số, trong đó nhiều thủ tục sẽ được thực hiện hoàn toàn trên môi trường điện tử, từng bước thay thế hồ sơ giấy bằng dữ liệu số.

Đánh giá về định hướng này, ông Đậu Anh Tuấn cho rằng dự thảo Luật đã thể hiện rõ tinh thần của các nghị quyết quan trọng của Bộ Chính trị, đặc biệt là Nghị quyết số 57-NQ/TW về phát triển khoa học, công nghệ và chuyển đổi số quốc gia; Nghị quyết số 66-NQ/TW về đổi mới công tác xây dựng và thi hành pháp luật; cùng Nghị quyết số 68-NQ/TW về phát triển kinh tế tư nhân.

"Thông điệp xuyên suốt của dự thảo là chuyển từ tư duy quản lý sang tư duy phục vụ, lấy doanh nghiệp làm trung tâm của quá trình cải cách", ông Đậu Anh Tuấn nhấn mạnh.

Tại hội thảo, các doanh nghiệp logistics, vận tải và xuất nhập khẩu cũng bày tỏ kỳ vọng Luật Hải quan sửa đổi sẽ tạo bước đột phá trong cải cách môi trường kinh doanh, góp phần hiện thực hóa mục tiêu giảm tối thiểu 30% thời gian xử lý thủ tục hành chính, giảm 30% chi phí tuân thủ và cắt giảm 30% điều kiện kinh doanh không cần thiết theo tinh thần Nghị quyết 68-NQ/TW.

Nhiều ý kiến đề xuất mở rộng áp dụng quản lý rủi ro, tăng cường hậu kiểm thay cho tiền kiểm, thúc đẩy cơ chế doanh nghiệp tự nguyện tuân thủ và ứng dụng mạnh mẽ công nghệ trong hoạt động giám sát hải quan. Đây được xem là những giải pháp quan trọng nhằm giảm chi phí, nâng cao năng lực cạnh tranh và khả năng tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng toàn cầu của doanh nghiệp Việt Nam.

Bên cạnh đó, cộng đồng doanh nghiệp cũng kiến nghị cơ quan soạn thảo làm rõ hơn các tiêu chí đánh giá mức độ tuân thủ, cơ chế ưu tiên đối với doanh nghiệp chấp hành tốt pháp luật, qua đó tạo động lực cho hoạt động sản xuất, kinh doanh và xuất nhập khẩu.

Tiếp thu các ý kiến tại hội thảo, ông Nguyễn Thành Hưng cho biết cơ quan soạn thảo sẽ tiếp tục nghiên cứu, hoàn thiện dự thảo Luật và các văn bản hướng dẫn thi hành theo hướng hài hòa giữa yêu cầu quản lý nhà nước và mục tiêu tạo thuận lợi thương mại, góp phần xây dựng môi trường kinh doanh minh bạch, hiện đại và cạnh tranh hơn cho cộng đồng doanh nghiệp.