Đề xuất bỏ thuế khoán - định hình lại quản lý thuế hộ kinh doanh

Chính phủ đã trình Quốc hội báo cáo nghiên cứu sửa đổi toàn diện Luật Quản lý thuế, trong đó đáng chú ý là việc đề xuất sửa đổi 114/152 điều và xóa bỏ Điều 51 – điều khoản quy định về phương pháp khoán thuế đối với hộ, cá nhân kinh doanh.

Theo đánh giá, thuế khoán tuy đơn giản về thủ tục nhưng đã bộc lộ nhiều hạn chế, đặc biệt là trong việc đảm bảo công bằng giữa các loại hình kinh doanh. Nhiều hộ có doanh thu lớn nhưng vẫn nộp thuế rất thấp so với quy mô thực tế, dẫn đến thất thu ngân sách và tạo ra kẽ hở cho hành vi "núp bóng" hộ kinh doanh để hợp thức hóa chi phí doanh nghiệp.

Đề xuất bỏ thuế khoán - định hình lại quản lý thuế hộ kinh doanh

Với định hướng mới, tất cả hộ kinh doanh sẽ phải tuân thủ nguyên tắc kế toán và kê khai thuế giống doanh nghiệp, tùy theo mức doanh thu:

Từ 1 tỷ đồng/năm trở lên: Áp dụng phương pháp kê khai và chế độ kế toán đơn giản theo Thông tư 88/2021/TT-BTC, bắt buộc sử dụng máy tính tiền kết nối với cơ quan thuế từ ngày 1/6/2025.

Từ 200 triệu đến dưới 1 tỷ đồng/năm: Sẽ ghi chép sổ sách tài chính ở mức đơn giản, vẫn đảm bảo thông tin cần thiết để cơ quan thuế quản lý. Lộ trình áp dụng máy tính tiền được chia thành hai giai đoạn:

Từ 1/1/2027: Áp dụng với hộ có doanh thu từ 800 triệu đồng trở lên.

Từ 1/1/2028: Mở rộng áp dụng với hộ thuộc diện chịu thuế GTGT đến ngưỡng doanh thu 800 triệu đồng/năm.

Chính phủ cho biết cách làm này nhằm giảm chi phí hành chính cho cơ quan thuế, đồng thời không đặt gánh nặng quá mức lên các hộ siêu nhỏ.

Mức doanh thu 200 triệu đồng/năm – vốn là mốc xác định ngưỡng miễn thuế GTGT và thu nhập cá nhân – đang được xem xét điều chỉnh. Dự báo của IMF cho thấy đến năm 2028, quy mô GDP Việt Nam có thể đạt 628 tỷ USD, điều này kéo theo chi phí sinh hoạt và sản xuất đều tăng lên. Nhiều ý kiến đề xuất nâng gấp đôi ngưỡng này để phù hợp với mức sống và chi phí gia tăng, cũng như đảm bảo thống nhất với chính sách tăng giảm trừ gia cảnh sắp được sửa đổi.

Việc xóa bỏ thuế khoán không chỉ là điều chỉnh kỹ thuật mà còn là bước đi thể hiện quyết tâm của Chính phủ trong xây dựng môi trường kinh doanh minh bạch, bình đẳng giữa hộ kinh doanh và doanh nghiệp nhỏ. Theo kế hoạch, các hộ kinh doanh sẽ được quản lý như doanh nghiệp siêu nhỏ, với các hành vi vi phạm nghĩa vụ thuế bị xử lý theo đúng quy định pháp luật, kể cả ấn định thuế khi cần thiết.

Sự phát triển của các mô hình kinh doanh mới như thương mại điện tử, nền tảng số xuyên biên giới đang đặt ra yêu cầu phải nâng cấp công cụ và cơ chế quản lý thuế hiện đại, minh bạch và linh hoạt hơn. Đề xuất lần này cho thấy một tư duy quản lý thuế mới – chuyển từ khoán sang khai báo, từ thủ công sang số hóa, từ cảm tính sang dữ liệu – phù hợp với bối cảnh chuyển đổi số và hội nhập quốc tế sâu rộng.

Việc bãi bỏ thuế khoán, xét trên nhiều phương diện, không đơn thuần là thay đổi cách thu thuế. Đó là sự chuyển hướng chiến lược trong quản lý kinh tế, thể hiện rõ định hướng xây dựng một hệ thống thuế hiện đại, công bằng và hiệu quả hơn trong kỷ nguyên số hóa. Đây sẽ là tiền đề quan trọng để hộ kinh doanh dần chuyên nghiệp hóa, hội nhập sâu vào chuỗi giá trị của nền kinh tế thị trường hiện đại.