 |
| Không còn chỉ xây đê, chống ngập hay ứng phó sau thiên tai, Đà Nẵng đang chuyển từ tư duy “chống chịu thiên tai” sang “thích ứng chủ động với biến đổi khí hậu” |
Ngày 16/5, tại Đà Nẵng, Hội Kiến trúc sư Việt Nam phối hợp UBND thành phố tổ chức hội thảo khoa học cấp quốc gia với chủ đề “Kiến trúc thích ứng biến đổi khí hậu và phòng chống thiên tai: Giải pháp từ quy hoạch đến thiết kế công trình”. Hơn 300 chuyên gia, kiến trúc sư, nhà khoa học và nhà quản lý trong và ngoài nước cùng bàn thảo những giải pháp giúp đô thị Đà Nẵng tăng sức chống chịu trước các hình thái thiên tai ngày càng cực đoan.
Giữ danh xưng “thành phố đáng sống” trong thời biến đổi khí hậu
Phát biểu khai mạc, ông Lê Quang Nam UBND thành phố Đà Nẵng cho biết; Việt Nam đang chứng kiến thiên tai diễn biến ngày càng khốc liệt, khó lường, kéo theo nhiều hệ lụy về kinh tế, an sinh và an ninh lương thực.
 |
| Ông Lê Quang Nam UBND thành phố Đà Nẵng phát biểu khai mạc |
Tuy nhiên, từ chủ trương đến triển khai thực tế trong quy hoạch đô thị, kiến trúc và quản lý xây dựng vẫn còn khoảng cách lớn. Hội thảo lần này được kỳ vọng góp phần thu hẹp khoảng cách ấy bằng các giải pháp cụ thể, khả thi hơn.
Ông Nam nhấn mạnh: “Người Đà Nẵng luôn tự hào với danh xưng ‘thành phố đáng sống’. Nhưng để giữ vững danh hiệu ấy trong bối cảnh khí hậu ngày càng cực đoan, chúng tôi cần sự đồng hành lâu dài của giới chuyên môn và cộng đồng kiến trúc sư cả nước”,
Theo ông Nam, đáng lo ngại là nhiều mô hình, nguyên lý phòng chống thiên tai từng hiệu quả trước đây đang bộc lộ hạn chế khi đối diện với các kịch bản khí hậu mới.
“Những trận lũ lịch sử liên tiếp trong thời gian ngắn cho thấy các kịch bản từng được xem là ‘trăm năm có một’ nay hoàn toàn có thể quay trở lại chỉ sau vài năm”, ông Nam nhấn mạnh.
 |
| Theo ông Nam, đáng lo ngại là nhiều mô hình, nguyên lý phòng chống thiên tai từng hiệu quả trước đây đang bộc lộ hạn chế khi đối diện với các kịch bản khí hậu mới |
Từ thực tế đó, Đà Nẵng đã ban hành Đề án xây dựng thành phố an toàn trong thiên tai giai đoạn 2022–2030, tầm nhìn đến năm 2045. Theo lãnh đạo thành phố, đây là bước chuyển quan trọng từ tư duy phòng thủ thụ động sang thích ứng chủ động với biến đổi khí hậu.
Kiến trúc không chỉ để xây đẹp mà phải chống chịu rủi ro
Một trong những nội dung xuyên suốt tại hội thảo là xem kiến trúc và quy hoạch như một “hệ thống phòng thủ mềm” của đô thị.
 |
| Những trận lũ lịch sử liên tiếp trong thời gian ngắn cho thấy Đà Nẵng nên phát triển dựa trên nền tảng thiên nhiên, “thuận thiên” thay vì tìm cách chống lại điều kiện tự nhiên |
Theo các chuyên gia, khả năng chống chịu của thành phố không thể chỉ phụ thuộc vào hệ thống thoát nước hay công trình chống ngập, mà cần được tính toán ngay từ khâu tổ chức không gian đô thị, cao độ nền, phân vùng phát triển và thiết kế công trình.
Hơn 20 tham luận tập trung vào nhiều vấn đề cấp thiết của Đà Nẵng như ngập lụt đô thị, sạt lở vùng bán sơn địa, bảo tồn “túi nước” tự nhiên, nhà tránh lũ cộng đồng, hạ tầng xanh và các giải pháp quy hoạch thích ứng cho thành phố sau hợp nhất.
 |
| Những giải pháp từ quy hoạch, kiến trúc đến hạ tầng xanh đang được đặt lên bàn nghị sự như một chiến lược phát triển lâu dài cho thành phố đáng sống |
Đáng chú ý, nhiều mô hình mới được giới thiệu như “làng bọt biển” gắn với phát triển du lịch nông thôn, tái cấu trúc cảnh quan thích ứng ngập lụt cho sông Cu Đê hay tích hợp hệ thống thoát nước với hạ tầng xanh nhằm tăng khả năng chống chịu cho đô thị.
Thay vì tìm cách chống lại điều kiện tự nhiên chúng ta nên “Thuận thiên”
Mở đầu phần tham luận quốc tế, KTS Michael Powell từ Công ty SOM cho rằng một thành phố có khả năng phục hồi trước biến đổi khí hậu cần bắt đầu từ cam kết chính trị, nền tảng nghiên cứu và tầm nhìn dài hạn trong thiết kế đô thị.
 |
| Khi lũ “trăm năm” không còn hiếm: Đà Nẵng chuyển tư duy đầu tư cho khả năng chống chịu không nên được xem là chi phí mà là khoản đầu tư cho tăng trưởng bền vững. |
Theo ông, đầu tư cho khả năng chống chịu không nên được xem là chi phí mà là khoản đầu tư cho tăng trưởng bền vững.
Lấy dẫn chứng từ các mô hình thích ứng thành công ở Chicago, Thượng Hải hay Singapore, KTS Michael Powell đề xuất ba nhóm giải pháp cho Đà Nẵng.
Thứ nhất là phát triển dựa trên nền tảng thiên nhiên, “thuận thiên” thay vì tìm cách chống lại điều kiện tự nhiên. Thứ hai là xây dựng hạ tầng đa mục tiêu, vừa phục vụ phát triển đô thị vừa hỗ trợ chống ngập thông qua công viên sinh thái, rừng ngập mặn hay không gian xanh hấp thụ nước. Thứ ba là thúc đẩy khả năng phục hồi hệ sinh thái bằng việc tái thiết các dòng chảy tự nhiên, kênh rạch và không gian công cộng gắn với mặt nước.
 |
| Hơn 300 chuyên gia, kiến trúc sư, nhà khoa học và nhà quản lý trong và ngoài nước cùng bàn thảo những giải pháp giúp đô thị Đà Nẵng tăng sức chống chịu trước các hình thái thiên tai ngày càng cực đoan hôm ngày 16/5. |
Theo chuyên gia này, nếu được vận dụng phù hợp, những giải pháp thích ứng quy mô lớn có thể giúp Đà Nẵng giảm áp lực suy thoái môi trường, đồng thời mở ra dư địa cho phát triển du lịch sinh thái và kinh tế xanh.
Từ “thành phố đáng sống” đến “thành phố đáng sống an toàn”
Điều dễ nhận thấy từ hội thảo lần này là Đà Nẵng không còn đặt mục tiêu chỉ “chống chịu” thiên tai theo cách truyền thống, mà đang hướng tới khả năng thích ứng linh hoạt với những bất định của khí hậu.
Trong bối cảnh mưa cực đoan, ngập lụt và sạt lở ngày càng khó dự báo, thách thức đặt ra không chỉ là bảo vệ hạ tầng mà còn là giữ được chất lượng sống của người dân.
Muốn vậy, bài toán không còn nằm ở những giải pháp ngắn hạn mà cần một chiến lược dài hơi: quy hoạch thuận thiên, đô thị xanh hơn, công trình linh hoạt hơn và cộng đồng có khả năng tự thích ứng cao hơn trước thiên tai.
