Khi đền tháp ngân vang tiếng trống Chăm

Katê, mùa đoàn tụ của cộng đồng người Chăm

Lễ hội Katê được Bộ Văn Hóa Thể Thao và Du Lịch đưa vào Danh mục di sản văn hóa phi vật thể Quốc gia. Lễ hội lớn nhất, mang ý nghĩa sự cố kết cộng đồng, tình cảm gia đình, sum họp gia đình. Sau phần lễ trang nghiêm tại các đền tháp, lễ hội Katê tiếp diễn tại các làng bản - Katê làng và từng gia đình - Katê nhà. Đây là dịp để những người đi xa trở về, con cháu quây quần bên ông bà, cha mẹ, cùng nhau chia sẻ những buồn vui trong cuộc sống.

Lễ hội là dịp thắt chặt tình làng nghĩa xóm, trong những ngày này, các gia đình đều mở cửa đón tiếp khách khứa, bạn bè, không phân biệt người Chăm hay các dân tộc khác, tạo nên bầu không khí đoàn kết, chan hòa và thân thiện.

Lễ hội Katê như một "bảo tàng sống" trình diễn các loại hình nghệ thuật truyền thống độc đáo của người Chăm, không gian bảo tồn di sản văn hóa nghệ thuật dân gian. Âm nhạc truyền thống rộn ràng, hòa trong tiếng trống Baranưng trầm hùng, tiếng trống Ghinăng rộn rã, tiếng kèn Saranai réo rắt vang vọng khắp không gian lễ hội, tạo nên giai điệu tâm linh đặc trưng, độc đáo.

Lễ rước Y trang.

Trình diễn nghệ thuật Chăm. Ảnh: Ngọc Vân

Các thiếu nữ Chăm trong trang phục áo dài truyền thống, tay quạt, tay khăn uyển chuyển, quyến rũ. Các vũ công thể hiện múa cổ truyền như múa quạt, múa đội nước, trước tháp cổ là biểu tượng sống động cho vẻ đẹp văn hóa người Raglai (những người anh em được người Chăm tin tưởng giao phó giữ y trang) bàn giao cho người Chăm tại đền tháp thể hiện sâu sắc nghĩa tình thủy chung, keo sơn giữa hai dân tộc. Lễ hội là dịp để người Chăm diện những bộ trang phục rực rỡ nhất, tôn vinh nghề dệt thổ cẩm truyền thống Mỹ Nghiệp, tôn vinh làng nghề gốm Bàu Trúc.

“Bảo tàng sống” của văn hóa Chăm

Nhằm bảo tồn, phát huy các giá trị di sản văn hóa truyền thống của đồng bào Chăm, đồng thời quảng bá tiềm năng du lịch địa phương, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Khánh Hòa phối hợp với các sở, ngành, địa phương liên quan tổ chức các hoạt động chào mừng Lễ hội Katê năm 2026 với mong muốn tạo không khí vui tươi, đoàn kết dân tộc và mang đến cho du khách những trải nghiệm văn hóa di sản độc đáo.

Tháp Po Klong Garai. Ảnh: Ngọc Vân

Lễ hội Katê, là lễ hội truyền thống thiêng liêng và quan trọng nhất trong năm của đồng bào người Chăm theo đạo Balamôn, cầu cho mưa thuận gió hòa, mùa màng bội thu. Đây không chỉ là dịp để người Chăm tưởng nhớ các vị thần linh, các vị vua có công lớn với dân tộc như Po Klong Garai, Po Rome, mà còn là nơi phản ánh sâu sắc những giá trị văn hóa truyền thống tốt đẹp được lưu giữ qua nhiều thế hệ. Lễ hội tôn vinh tổ tiên là nhịp cầu tâm linh gắn kết con người với đấng tối cao và các vị tiền nhân. Người Chăm tổ chức tế lễ tại các đền tháp cổ kính với thái độ tôn kính, cầu mong quốc thái dân an,

Lễ hội Katê Từ ngày 09 – 11 10/2026, bao gồm hai phần Phần lễ và Phần Hội.

Phần lễ gồm các nghi thức mang tính chất tâm linh, dâng cúng lễ vật, thỉnh cầu thần linh tại các đền tháp và nơi thờ tự ở làng và các gia đình người Chăm với mong muốn được phù hộ, độ trì cho cuộc sống ấm no, hạnh phúc. Phần lễ gồm các hoạt động nghi lễ diễn ra tại các đền tháp. Hoạt động đầu tiên của phần Lễ diễn ra vào buổi chiều của ngày cuối tháng 6 Chăm lịch với nghi thức rước y trang của Pô Inư Nưgar từ đồng bào Raglai ở xã Phước Hà về đền thờ Pô Inư Nưgar -đền trong ở thôn Hữu Đức, xã Phước Hữu, tỉnh Khánh Hòa.

Lễ rước y trang của người Chăm

Vào buổi sáng của ngày đầu tháng 7 Chăm lịch, các nghi lễ được diễn ra đồng thời ở tháp Pô Klong Garai, dâng lên thần linh, bày tỏ lòng biết ơn và cầu mong những điều may mắn, tốt đẹp nhất sẽ đến trong năm tới.

Diễn ra tại các đền, tháp Chăm và các làng Chăm Bàlamôn thuộc các khu vực xã Phước Hữu, Phước Hậu, Ninh Phước, Thuận Nam, Ninh Hải; phường Bảo An và phường Đô Vinh.

Phần hội bao gồm các hoạt động trình diễn văn hóa văn nghệ, thể thao, trò chơi dân gian, hội thi tay nghề làm gốm, dệt thổ cẩm, hoạt động giao lưu, thăm hỏi lẫn nhau, tạo không khí vui tươi, tưng bừng, phấn khởi trong thời gian diễn ra lễ hội, thu hút đông đảo cộng đồng người Chăm trong tỉnh cũng như Nhân dân và du khách trải nghiệm và thưởng lãm.

Nghi lễ diễn ra ở các đền, tháp tháp Pô Rômê, đền Pô Inư Nưgar - đền ngoài, bao gồm các nghi thức: Lễ rước y trang; Lễ mở cửa đền tháp; Lễ tắm tượng thần; Lễ mặc y trang cho thần và Đại lễ.

Sau phần lễ ở các đền, tháp là phần nghi lễ được tổ chức ở các đền thờ thần làng ở các làng Chăm. Người dân tôn kính thần làng như vị thần bổn mệnh che chở và mang đến những điều may mắn cho dân làng. Đến ngày Lễ hội Katê, người dân mang lễ vật đến để dâng lễ, cầu mong những điều may mắn trong năm, tại đền tháp và ở làng; các gia đình, dòng tộc.

Lễ hội Katê phản ảnh sâu sắc những giá trị văn hóa truyền thống tốt đẹp của đồng bào người Chăm, thể hiện rõ nét đạo lý uống nước nhớ nguồn, tri ân các thần linh, các bậc tiền nhân đã tạo dựng, bảo vệ cộng đồng có cuộc sống bình an, ấm no, hạnh phúc; cầu mong mưa thuận, gió hòa, mùa màng bội thu. Thông qua lễ hội các giá trị văn hóa truyền thống được bảo tồn và phát huy, các tinh hoa về ẩm thực, trang phục, văn nghệ dân gian như múa, hát, trình diễn nhạc cụ, nghề thủ công truyền thống cũng được thực hành, góp phần bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa truyền thống của người Chăm tỉnh Khánh Hòa.

Nhân dân các thôn Hữu Đức, Tân Đức, Thành Đức xã Phước Hữu tổ chức lễ rước y trang Pô Inư Nưgar từ đồng bào người Raglai ở xã Phước Hà về đền thờ trong thôn Hữu Đức, xã Phước Hữu.

Chương trình Nghệ thuật chào mừng Lễ hội Katê năm 2026 diễn ra tại sân khấu Sân vận động thôn Hữu Đức, xã Phước Hữu. Nghi thức Lễ hội Katê truyền thống tại các di tích Tháp Pô Klong Garai, Tháp Pô Rômê và Đền Pô Inư Nưgar. Ngoài các nội dung chính trên trong phần hội, còn có các hoạt động hưởng ứng: Hội thi các trò chơi thể thao dân gian chào mừng Lễ hội Katê ngày 10/10/2026, tại khu vực Tháp Pô Klong Garai. Hội thi viết chữ Chăm với chủ đề “Sáng nét chữ - Giữ hồn Chăm” ngày 10/10/2026, tại khu vực Tháp Pô Klong Garai. Trưng bày hình ảnh, hiện vật, không gian văn hóa Chăm, tại Tháp Pô Klong Garai và Tháp Pô Rômê, Nhà trưng bày thôn Hữu Đức từ ngày 05 - 12/10/2026.

Hội thảo khoa học “Bảo tồn và phát huy giá trị Nghệ thuật làm gốm của người Chăm được UNESCO ghi danh là Di sản văn hóa phi vật thể cần bảo vệ khẩn cấp”; được tổ chức ngày 11 tháng 10 năm 2026 tại Hội trường Ủy ban nhân dân xã Ninh Phước.

Với những giá trị văn hóa đặc sắc mang tính toàn cầu và quốc gia, lễ hội Katê của người Chăm đã được UNESCO công nhận là Di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại, đồng thời được đưa vào danh mục Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia. Điều này khẳng định tầm quan trọng của lễ hội trong việc làm phong phú thêm kho tàng văn hóa của đại gia đình các dân tộc Việt Nam.