Thứ năm 11/06/2026 16:21
Hotline: 024.355.63.010
Kinh doanh

Còn nhiều dư địa phi tài chính có thể huy động cho phục hồi kinh tế

06/11/2021 11:19
Bộ Kế hoạch & Đầu tư đang trình các cơ quan chức năng chương trình khôi phục kinh tế, trong đó có đề xuất về gói phục hồi kinh tế. Kinh nghiệm các nước khi thiết kế các gói phục hồi kinh tế là dựa chủ yếu vào chính sách tài khóa, tiền tệ để kích thíc

Ông Cấn Văn Lực, thành viên Hội đồng tư vấn tiền tệ quốc gia, cho rằng, vẫn có thể dùng được công cụ chính sách tài khoá để hỗ trợ doanh nghiệp.

Báo cáo Chính phủ trình Quốc hội cho thấy, quy mô nợ công năm 2021 ước khoảng 43,6% GDP, thấp hơn nhiều ngưỡng cảnh báo (55% GDP). Quy mô dự trữ ngoại hối đạt gần 100 tỷ USD. Trong khi đó, lãi suất cho vay trong nước và quốc tế đang ở mức thấp, nguồn vốn vay từ các tổ chức quốc tế khá dồi dào.

Việc huy động nguồn lực từ tài khoá có thể khiến thâm hụt ngân sách và nợ công tăng lên, nhưng theo ông Lực, vẫn trong tầm kiểm soát và thấp hơn các nước trong khu vực. Trong khi đó, Việt Nam có cơ hội tăng vay nợ trong nước thông qua phát hành trái phiếu Chính phủ, hoặc vay quốc tế với lãi suất thấp.

"Các tổ chức quốc tế như IMF, WB hay ADB sẵn sàng cho chúng ta vay với lãi suất thấp, dưới 1%. Trong bối cảnh tỷ giá ổn định, vay nợ nước ngoài thì khá khả thi", ông Lực cho biết.

Trước câu hỏi "nguồn lực của Việt Nam có đủ" cho gói chính sách, thậm chí với quy mô tới 800.000 tỷ, ông Nguyễn Đức Kiên trả lời rằng, "nói theo cách nào cũng có thể đủ". Nếu so với trần nợ công, nợ chính phủ, khả năng trả nợ của nền kinh tế, Việt Nam vẫn còn dư địa, nguồn lực để huy động. Nhưng nếu nói đến hiệu quả trả nợ như thế nào, phải quay về bài toán hiệu quả trả nợ từ trực tiếp của dự án công trình đầu tư và khả năng lan tỏa của chính sách.

Ông phân tích, bản chất là nhà nước đầu tư với tính chất không nhằm lợi nhuận, để hỗ trợ doanh nghiệp. Vì vậy, nên đặt vấn đề theo hướng, phần hoàn vốn phải lấy từ lợi ích mà các doanh nghiệp khác được hưởng lợi từ dự án Chính phủ.

Lấy ví dụ một dự án PPP một tuyến đường cao tốc, ông Kiên cho biết, nếu chỉ trông chờ hoàn vốn từ thu phí con đường, nhà nước sẽ phải mất 15-20 năm. Nhưng nếu đặt vấn đề đây là dự án hỗ trợ, nhà nước cùng đầu tư, khi giao thông thuận tiện, tiền thuế sẽ tăng lên nhờ sản xuất, kinh doanh của doanh nghiệp hưởng lợi. Nhà nước có thể trích một phần thuế từ đó bù vào vốn bỏ ra ban đầu.

"Như vậy sau khi hết chu kỳ đầu tư dự án PPP, chúng ta vừa có con đường, vừa giúp cho doanh nghiệp, vừa thu hồi được vốn để tái đầu tư chỗ khác", ông nói.

Trong một bản dự thảo cuối tháng 10 về chương trình phục hồi kinh tế, Bộ Kế hoạch & Đầu tư cũng thừa nhận, việc huy động tổng thể các nguồn lực (tài chính, phi tài chính...) có thể khiến nợ công tăng lên. Song bù lại, tăng trưởng kinh tế 5 năm tới dự báo đạt khoảng 6,4-6,8% một năm, cao hơn khoảng một điểm % so với kịch bản không thực hiện và đạt mục tiêu đề ra (6,5-7% một năm). GDP Việt Nam năm 2020, sau khi đánh giá lại, theo Tổng cục Thống kê, đạt khoảng 343 tỷ USD (khoảng hơn 7,8 triệu tỷ đồng).

Với chính sách tiền tệ dư địa còn lại không nhiều, dù mặt bằng lãi suất thấp vẫn có thể giúp các nhà hoạch định chính sách nới lỏng tiền tệ để hỗ trợ nền kinh tế. Dù vậy vẫn có thể thiết kế gói hỗ trợ lãi suất từ chính tài khoá.

Bộ trưởng Tài chính Hồ Đức Phớc tuần trước cho biết, cơ quan này tham mưu với Thủ tướng gói hỗ trợ cấp bù lãi suất để cho doanh nghiệp, dự án đầu tư hạ tầng trọng điểm vay lãi suất 2-3% một năm. Việc này theo ông sẽ kích cầu nền kinh tế rất nhanh, gỡ khó cho doanh nghiệp.

Năm 2009 cũng từng có một gói cấp bù lãi suất để kích cầu kinh tế với quy mô khoảng 17.000 tỷ đồng, cho vay các dự án, công trình đầu tư với lãi suất 4% một năm. Ở thời điểm đó, do cách làm phức tạp, phát sinh chi phí, trùng lặp đối tượng... nên để lại một số hệ luỵ như tín dụng tăng nhanh, lạm phát cao và khâu quyết toán kéo dài.

Tăng trưởng kinh tế bị ảnh hưởng nặng sau 2 năm Covid-19
Tăng trưởng kinh tế bị ảnh hưởng nặng sau 2 năm Covid-19.

Bình luận về gói hỗ trợ lãi suất lần này, ông Cấn Văn Lực lưu ý 5 điều kiện để không "đi vào vết xe đổ" của gói năm 2009.

Trước tiên, là cần có cơ chế cho phép cho vay với cả doanh nghiệp không thể chứng minh khả năng tài chính (có thể do bị thua lỗ) nhưng có triển vọng phục hồi và có thể thiếu tài sản đảm bảo. Bên cạnh đó, tiền hỗ trợ từ ngân sách phải xác định rõ lấy từ nguồn nào. Thời hạn hỗ trợ nên tối đa là một năm vì ngân sách cũng có hạn.

Chuyên gia cũng đề nghị lần này hỗ trợ lãi suất phải có trọng tâm, trọng điểm và hướng tới một số đối tượng, địa bàn chịu tác động tiêu cực bởi Covid-19. Ngoài ra, điều kiện "chốt" là việc kiểm toán sau khi kết thúc gói hỗ trợ cần chấp nhận mức độ sai sót nhất định và chỉ nên kiểm toán đại diện mẫu thay vì yêu cầu kiểm toán tất cả các khoản vay như năm 2009.

Nguồn tiền khác từng được Chủ tịch Quốc hội Vương Đình Huệ và Bộ trưởng Tài chính Hồ Đức Phớc đề cập là huy động tiền nhàn rỗi trong dân thông qua phát hành công trái ngoại tệ. Trường hợp cần thiết, Bộ trưởng Tài chính cho biết sẽ phát hành thêm trái phiếu Chính phủ ngắn hạn, để thúc đẩy quá trình tăng trưởng, sau đó quay vòng vốn đảm bảo cho kinh tế phát triển.

"Gói kích cầu năm 2022-2023 có thể làm tăng bội chi, nhưng đến năm 2024 thì giảm bội chi. Mức bội chi 5 năm vẫn đạt chỉ tiêu được giao", Bộ trưởng Phớc giải thích khi thảo luận ở tổ cùng các đại biểu Quốc hội ngày 29/10.

Tuy nhiên, ông Cấn Văn Lực cho rằng cần rất cân nhắc việc phát hành công trái ngoại tệ. Ông phân tích, công trái nếu lãi suất thấp và thời gian dài sẽ khó thu hút người dân, khi các kênh đầu tư hấp dẫn khác như bất động sản, chứng khoán... tăng tốt. Chưa kể, phát hành công trái ngoại tệ có thể gây áp lực lên tỷ giá, vĩ mô. Nguồn lực đồng ngoại tệ (USD) trong dân hiện phần nhiều đã được chuyển hoá vào kinh doanh, các kênh đầu tư chứng khoán, bất động sản, chứ không còn găm giữ nhiều như hồi năm 2013-2014.

Một nguồn lực khác ngoài tài khoá, tiền tệ là dư địa từ nguồn lực phi tài chính mà theo các chuyên gia, nếu huy động tốt sẽ đóng góp không nhỏ. Cách để huy động nguồn lực này là cải cách mạnh mẽ thể chế, cắt giảm thủ tục hành chính, cải thiện môi trường kinh doanh, nhất là tháo gỡ vướng mắc để các dự án đầu tư đang bị chậm tiến độ được giải toả.

Ông Lực ví dụ, hơn 2.000 dự án bất động sản đang chậm triển khai, nếu tháo gỡ được nút thắt để số này tiếp tục thực hiện, Nhà nước sẽ thu được nguồn lực từ cho thuê đất, còn doanh nghiệp có việc làm cho lao động, người dân có thu nhập...

Cùng quan điểm, Giám đốc điều hành Economica Việt Nam Lê Duy Bình cho rằng ngoài việc vay thêm nợ, vẫn còn nhiều nguồn lực có thể tính toán. Ông Bình nhắc tới vốn đầu tư công hiện giải ngân rất chậm, và nếu giải ngân hết sẽ là nguồn vốn mồi cho đầu tư xã hội, kích thích tăng trưởng, tạo sự lan toả kích cầu sản xuất, tiêu dùng.

Trong các động lực tăng trưởng giai đoạn tới là kinh tế ổn định, dịch chuyển chuỗi cung ứng, lãi suất thấp, đầu tư công..., ông lưu ý "sự phụ thuộc cực lớn" vào chính sách kích cầu, đầu tư công vào hạ tầng của Chính phủ. Cùng đó là sự hỗ trợ để khối doanh nghiệp tư nhân phát triển bứt tốc nhanh, mạnh và bền vững.

"Tận dụng hết những dư địa đang có thì mới tính tới khơi thông nguồn lực khác hoặc đi vay để phục hồi kinh tế. Một đồng tiền chi ra từ ngân sách Nhà nước để kích cầu phải được sử dụng hiệu quả, nếu không sẽ để lại gánh nặng lớn về nợ sau này", ông Bình nói.

Ngoài ra, để hỗ trợ doanh nghiệp hồi sức sau dịch, nhà chức trách có thể tận dụng nguồn tiền từ khoản tiết kiệm chi thường xuyên, hay khoản tăng thu, tiết kiệm chi từ ngân sách trung ương (nếu có) và tính toán sử dụng một phần các quỹ đầu tư ngoài ngân sách, như quỹ bảo trì đường bộ, quỹ bảo vệ môi trường...

"Thể chế, thủ tục hành chính còn rất nhiều dư địa cải cách. Khơi thông, sử dụng những nguồn lực này sẽ tránh được lãng phí, người dân được lợi, nhà nước có khả năng thu được thuế", ông Cấn Văn Lực bình luận.

PV

Bài liên quan
Tin bài khác
Doanh nghiệp cần làm gì để giữ chân nhân tài trong thời đại AI và cạnh tranh nhân lực

Doanh nghiệp cần làm gì để giữ chân nhân tài trong thời đại AI và cạnh tranh nhân lực

Trong bối cảnh cạnh tranh ngày càng khốc liệt, nguồn nhân lực chất lượng cao đang trở thành lợi thế chiến lược quyết định sức bật và khả năng phát triển bền vững của doanh nghiệp. Tại GBA Monthly Business Meeting 2026 với chủ đề “Xây dựng nguồn nhân lực cho tương lai”, các chuyên gia và lãnh đạo doanh nghiệp đã cùng chia sẻ những góc nhìn, giải pháp nhằm thu hút, phát triển và giữ chân nhân tài trong kỷ nguyên tăng trưởng mới của nền kinh tế Việt Nam.
Tăng tốc phủ sóng trạm sạc điện cao tốc Bắc - Nam phục vụ xe điện

Tăng tốc phủ sóng trạm sạc điện cao tốc Bắc - Nam phục vụ xe điện

Nhu cầu xe điện tăng nhanh kéo theo áp lực phát triển hạ tầng trạm sạc trên cao tốc Bắc - Nam, nơi các doanh nghiệp đang đẩy mạnh đầu tư nhưng vẫn cần tiêu chuẩn đồng bộ.
Đà Nẵng ban hành kế hoạch đẩy mạnh Cuộc vận động “Người Việt Nam ưu tiên dùng hàng Việt Nam”

Đà Nẵng ban hành kế hoạch đẩy mạnh Cuộc vận động “Người Việt Nam ưu tiên dùng hàng Việt Nam”

UBND TP Đà Nẵng vừa ban hành Kế hoạch số 283/KH-UBND triển khai Nghị quyết số 88/NQ-CP của Chính phủ về việc thúc đẩy phát triển thị trường trong nước, kích cầu tiêu dùng, đẩy mạnh Cuộc vận động “Người Việt Nam ưu tiên dùng hàng Việt Nam” trên địa bàn TP.
Chứng khoán bứt phá, VN-Index tăng hơn 10 điểm nhờ lực kéo từ nhóm bất động sản

Chứng khoán bứt phá, VN-Index tăng hơn 10 điểm nhờ lực kéo từ nhóm bất động sản

VN-Index tăng 10,6 điểm lên 1.303,71 điểm nhờ dòng tiền cải thiện và sự dẫn dắt của nhóm bất động sản. Khối ngoại tiếp tục bán ròng hơn 542 tỷ đồng trên HOSE.
Cổ phiếu ngân hàng phân hóa mạnh, rủi ro nợ xấu bất động sản cần được giám sát

Cổ phiếu ngân hàng phân hóa mạnh, rủi ro nợ xấu bất động sản cần được giám sát

Sau kết quả kinh doanh quý I/2026 tích cực hơn kỳ vọng, nhóm cổ phiếu ngân hàng bước vào nửa cuối năm với triển vọng tăng trưởng vẫn còn, nhưng áp lực rủi ro cũng ngày càng rõ nét. Các yếu tố như thanh khoản, biên lãi ròng thu hẹp và chất lượng tài sản suy yếu đang trở thành những biến số quan trọng đối với diễn biến lợi nhuận cũng như định giá cổ phiếu ngân hàng trong thời gian tới.
Hải Phát muốn thâu tóm 99% vốn doanh nghiệp bất động sản mới lập

Hải Phát muốn thâu tóm 99% vốn doanh nghiệp bất động sản mới lập

Đầu tư Hải Phát (HPX) vừa thông qua chủ trương nhận chuyển nhượng 99% vốn tại Công ty TNHH Đầu tư HP An Phát, doanh nghiệp bất động sản mới thành lập. Thương vụ diễn ra trong bối cảnh lợi nhuận quý I giảm mạnh và kế hoạch năm còn nhiều áp lực.
Rau quả Việt tăng tốc chinh phục mục tiêu xuất khẩu 10 tỷ USD

Rau quả Việt tăng tốc chinh phục mục tiêu xuất khẩu 10 tỷ USD

Xuất khẩu rau quả duy trì đà tăng trưởng tích cực, nhưng mục tiêu 10 tỷ USD sẽ phụ thuộc lớn vào khả năng đáp ứng các tiêu chuẩn ngày càng khắt khe từ thị trường nhập khẩu.
Từ kỹ sư cơ khí đến người làm trầm hương xứ Quảng: Hành trình của Ngô Tấn Quyền

Từ kỹ sư cơ khí đến người làm trầm hương xứ Quảng: Hành trình của Ngô Tấn Quyền

Từ bỏ nghề kỹ sư cơ khí, Ngô Tấn Quyền trở về Quảng Nam khởi nghiệp với trầm hương, theo đuổi đam mê và gìn giữ giá trị nghề truyền thống.
VN-Index mất gần 50 điểm: Nhóm bất động sản trở thành tâm điểm điều chỉnh

VN-Index mất gần 50 điểm: Nhóm bất động sản trở thành tâm điểm điều chỉnh

Ngày 8/6, áp lực bán lan rộng trong phiên giao dịch khiến VN-Index đánh mất mốc 1.800 điểm, lùi về 1.790,53 điểm. Trong bức tranh giảm sâu của thị trường, nhóm bất động sản nổi lên như tâm điểm điều chỉnh khi nhiều cổ phiếu vốn hóa lớn đồng loạt suy yếu, tạo sức ép mạnh lên chỉ số chung và tâm lý nhà đầu tư.
Hack CX in Banking Together 2026: "Vườn ươm" giải pháp AI cho tài chính số

Hack CX in Banking Together 2026: "Vườn ươm" giải pháp AI cho tài chính số

Không dừng lại ở một sân chơi công nghệ thuần túy, cuộc thi Hack CX in Banking Together 2026 vừa bế mạc tại Đại học Bách khoa Hà Nội đã cho thấy tầm vóc mới: Nơi các tài năng trẻ hiến kế bằng giải pháp AI cụ thể, trực diện tháo gỡ những "điểm nghẽn" về công nghệ tài chính, phục vụ mục tiêu tăng trưởng của nền kinh tế số Việt Nam.
Khả năng vừa giữ tiền, vừa sinh lời dài hạn của Mini Orchard

Khả năng vừa giữ tiền, vừa sinh lời dài hạn của Mini Orchard

Giữa bối cảnh các kênh đầu tư tài chính biến động không ngừng, giới đầu tư tinh anh đang ráo riết dịch chuyển dòng vốn về những tài sản thực. Tại tâm điểm Thanh Hóa, tổ hợp Mini Orchard (Vinhomes Star City) đang là lựa chọn đáng chú ý mang đến lời giải cho bài toán kép: vừa khai thác dòng tiền kinh doanh không ngủ, vừa bảo chứng đà tăng giá bền vững.
An Giang thúc đẩy Trung tâm Đổi mới sáng tạo, mở không gian phát triển mới cho doanh nghiệp

An Giang thúc đẩy Trung tâm Đổi mới sáng tạo, mở không gian phát triển mới cho doanh nghiệp

Đề xuất đầu tư Trung tâm Đổi mới sáng tạo An Giang theo hình thức xã hội hóa được kỳ vọng trở thành hạt nhân kết nối công nghệ, hỗ trợ doanh nghiệp chuyển đổi số và nâng cao năng lực cạnh tranh trong giai đoạn phát triển mới.
Kinh tế trải nghiệm tại Việt Nam: Khoảng trống tỷ USD và cơ hội bứt phá mới

Kinh tế trải nghiệm tại Việt Nam: Khoảng trống tỷ USD và cơ hội bứt phá mới

Kinh tế trải nghiệm đang trở thành động lực tăng trưởng mới tại Việt Nam khi nhu cầu tiêu dùng cảm xúc tăng mạnh, song hệ sinh thái kết nối còn rời rạc, để lại khoảng trống giá trị lớn cần được khai thác hiệu quả.
Cổ phiếu ngân hàng còn dư địa tăng trưởng, định giá hấp dẫn cho đầu tư dài hạn

Cổ phiếu ngân hàng còn dư địa tăng trưởng, định giá hấp dẫn cho đầu tư dài hạn

Cổ phiếu ngân hàng duy trì sức hút khi lợi nhuận tăng trưởng ổn định, định giá ở mức hợp lý, mở ra cơ hội đầu tư trung dài hạn trong bối cảnh tín dụng còn dư địa mở rộng.
Hoàn thiện khung pháp lý để hình thành mạng lưới quỹ đầu tư mạo hiểm công - tư

Hoàn thiện khung pháp lý để hình thành mạng lưới quỹ đầu tư mạo hiểm công - tư

Việc ban hành Nghị định số 264/2025/NĐ-CP về quỹ đầu tư mạo hiểm quốc gia và địa phương đang thúc đẩy tiến trình hình thành các dòng vốn mồi từ ngân sách nhà nước. Với sự vào cuộc bước đầu của các trung tâm kinh tế lớn như Hà Nội, Hải Phòng, mô hình hợp tác công - tư này được kỳ vọng sẽ giải quyết bài toán thiếu hụt nguồn vốn giai đoạn sớm cho khối doanh nghiệp công nghệ cao và khoa học - công nghệ.