Thứ năm 02/07/2026 18:41
Hotline: 024.355.63.010
Kinh doanh

Còn nhiều dư địa phi tài chính có thể huy động cho phục hồi kinh tế

06/11/2021 11:19
Bộ Kế hoạch & Đầu tư đang trình các cơ quan chức năng chương trình khôi phục kinh tế, trong đó có đề xuất về gói phục hồi kinh tế. Kinh nghiệm các nước khi thiết kế các gói phục hồi kinh tế là dựa chủ yếu vào chính sách tài khóa, tiền tệ để kích thíc

Ông Cấn Văn Lực, thành viên Hội đồng tư vấn tiền tệ quốc gia, cho rằng, vẫn có thể dùng được công cụ chính sách tài khoá để hỗ trợ doanh nghiệp.

Báo cáo Chính phủ trình Quốc hội cho thấy, quy mô nợ công năm 2021 ước khoảng 43,6% GDP, thấp hơn nhiều ngưỡng cảnh báo (55% GDP). Quy mô dự trữ ngoại hối đạt gần 100 tỷ USD. Trong khi đó, lãi suất cho vay trong nước và quốc tế đang ở mức thấp, nguồn vốn vay từ các tổ chức quốc tế khá dồi dào.

Việc huy động nguồn lực từ tài khoá có thể khiến thâm hụt ngân sách và nợ công tăng lên, nhưng theo ông Lực, vẫn trong tầm kiểm soát và thấp hơn các nước trong khu vực. Trong khi đó, Việt Nam có cơ hội tăng vay nợ trong nước thông qua phát hành trái phiếu Chính phủ, hoặc vay quốc tế với lãi suất thấp.

"Các tổ chức quốc tế như IMF, WB hay ADB sẵn sàng cho chúng ta vay với lãi suất thấp, dưới 1%. Trong bối cảnh tỷ giá ổn định, vay nợ nước ngoài thì khá khả thi", ông Lực cho biết.

Trước câu hỏi "nguồn lực của Việt Nam có đủ" cho gói chính sách, thậm chí với quy mô tới 800.000 tỷ, ông Nguyễn Đức Kiên trả lời rằng, "nói theo cách nào cũng có thể đủ". Nếu so với trần nợ công, nợ chính phủ, khả năng trả nợ của nền kinh tế, Việt Nam vẫn còn dư địa, nguồn lực để huy động. Nhưng nếu nói đến hiệu quả trả nợ như thế nào, phải quay về bài toán hiệu quả trả nợ từ trực tiếp của dự án công trình đầu tư và khả năng lan tỏa của chính sách.

Ông phân tích, bản chất là nhà nước đầu tư với tính chất không nhằm lợi nhuận, để hỗ trợ doanh nghiệp. Vì vậy, nên đặt vấn đề theo hướng, phần hoàn vốn phải lấy từ lợi ích mà các doanh nghiệp khác được hưởng lợi từ dự án Chính phủ.

Lấy ví dụ một dự án PPP một tuyến đường cao tốc, ông Kiên cho biết, nếu chỉ trông chờ hoàn vốn từ thu phí con đường, nhà nước sẽ phải mất 15-20 năm. Nhưng nếu đặt vấn đề đây là dự án hỗ trợ, nhà nước cùng đầu tư, khi giao thông thuận tiện, tiền thuế sẽ tăng lên nhờ sản xuất, kinh doanh của doanh nghiệp hưởng lợi. Nhà nước có thể trích một phần thuế từ đó bù vào vốn bỏ ra ban đầu.

"Như vậy sau khi hết chu kỳ đầu tư dự án PPP, chúng ta vừa có con đường, vừa giúp cho doanh nghiệp, vừa thu hồi được vốn để tái đầu tư chỗ khác", ông nói.

Trong một bản dự thảo cuối tháng 10 về chương trình phục hồi kinh tế, Bộ Kế hoạch & Đầu tư cũng thừa nhận, việc huy động tổng thể các nguồn lực (tài chính, phi tài chính...) có thể khiến nợ công tăng lên. Song bù lại, tăng trưởng kinh tế 5 năm tới dự báo đạt khoảng 6,4-6,8% một năm, cao hơn khoảng một điểm % so với kịch bản không thực hiện và đạt mục tiêu đề ra (6,5-7% một năm). GDP Việt Nam năm 2020, sau khi đánh giá lại, theo Tổng cục Thống kê, đạt khoảng 343 tỷ USD (khoảng hơn 7,8 triệu tỷ đồng).

Với chính sách tiền tệ dư địa còn lại không nhiều, dù mặt bằng lãi suất thấp vẫn có thể giúp các nhà hoạch định chính sách nới lỏng tiền tệ để hỗ trợ nền kinh tế. Dù vậy vẫn có thể thiết kế gói hỗ trợ lãi suất từ chính tài khoá.

Bộ trưởng Tài chính Hồ Đức Phớc tuần trước cho biết, cơ quan này tham mưu với Thủ tướng gói hỗ trợ cấp bù lãi suất để cho doanh nghiệp, dự án đầu tư hạ tầng trọng điểm vay lãi suất 2-3% một năm. Việc này theo ông sẽ kích cầu nền kinh tế rất nhanh, gỡ khó cho doanh nghiệp.

Năm 2009 cũng từng có một gói cấp bù lãi suất để kích cầu kinh tế với quy mô khoảng 17.000 tỷ đồng, cho vay các dự án, công trình đầu tư với lãi suất 4% một năm. Ở thời điểm đó, do cách làm phức tạp, phát sinh chi phí, trùng lặp đối tượng... nên để lại một số hệ luỵ như tín dụng tăng nhanh, lạm phát cao và khâu quyết toán kéo dài.

Tăng trưởng kinh tế bị ảnh hưởng nặng sau 2 năm Covid-19
Tăng trưởng kinh tế bị ảnh hưởng nặng sau 2 năm Covid-19.

Bình luận về gói hỗ trợ lãi suất lần này, ông Cấn Văn Lực lưu ý 5 điều kiện để không "đi vào vết xe đổ" của gói năm 2009.

Trước tiên, là cần có cơ chế cho phép cho vay với cả doanh nghiệp không thể chứng minh khả năng tài chính (có thể do bị thua lỗ) nhưng có triển vọng phục hồi và có thể thiếu tài sản đảm bảo. Bên cạnh đó, tiền hỗ trợ từ ngân sách phải xác định rõ lấy từ nguồn nào. Thời hạn hỗ trợ nên tối đa là một năm vì ngân sách cũng có hạn.

Chuyên gia cũng đề nghị lần này hỗ trợ lãi suất phải có trọng tâm, trọng điểm và hướng tới một số đối tượng, địa bàn chịu tác động tiêu cực bởi Covid-19. Ngoài ra, điều kiện "chốt" là việc kiểm toán sau khi kết thúc gói hỗ trợ cần chấp nhận mức độ sai sót nhất định và chỉ nên kiểm toán đại diện mẫu thay vì yêu cầu kiểm toán tất cả các khoản vay như năm 2009.

Nguồn tiền khác từng được Chủ tịch Quốc hội Vương Đình Huệ và Bộ trưởng Tài chính Hồ Đức Phớc đề cập là huy động tiền nhàn rỗi trong dân thông qua phát hành công trái ngoại tệ. Trường hợp cần thiết, Bộ trưởng Tài chính cho biết sẽ phát hành thêm trái phiếu Chính phủ ngắn hạn, để thúc đẩy quá trình tăng trưởng, sau đó quay vòng vốn đảm bảo cho kinh tế phát triển.

"Gói kích cầu năm 2022-2023 có thể làm tăng bội chi, nhưng đến năm 2024 thì giảm bội chi. Mức bội chi 5 năm vẫn đạt chỉ tiêu được giao", Bộ trưởng Phớc giải thích khi thảo luận ở tổ cùng các đại biểu Quốc hội ngày 29/10.

Tuy nhiên, ông Cấn Văn Lực cho rằng cần rất cân nhắc việc phát hành công trái ngoại tệ. Ông phân tích, công trái nếu lãi suất thấp và thời gian dài sẽ khó thu hút người dân, khi các kênh đầu tư hấp dẫn khác như bất động sản, chứng khoán... tăng tốt. Chưa kể, phát hành công trái ngoại tệ có thể gây áp lực lên tỷ giá, vĩ mô. Nguồn lực đồng ngoại tệ (USD) trong dân hiện phần nhiều đã được chuyển hoá vào kinh doanh, các kênh đầu tư chứng khoán, bất động sản, chứ không còn găm giữ nhiều như hồi năm 2013-2014.

Một nguồn lực khác ngoài tài khoá, tiền tệ là dư địa từ nguồn lực phi tài chính mà theo các chuyên gia, nếu huy động tốt sẽ đóng góp không nhỏ. Cách để huy động nguồn lực này là cải cách mạnh mẽ thể chế, cắt giảm thủ tục hành chính, cải thiện môi trường kinh doanh, nhất là tháo gỡ vướng mắc để các dự án đầu tư đang bị chậm tiến độ được giải toả.

Ông Lực ví dụ, hơn 2.000 dự án bất động sản đang chậm triển khai, nếu tháo gỡ được nút thắt để số này tiếp tục thực hiện, Nhà nước sẽ thu được nguồn lực từ cho thuê đất, còn doanh nghiệp có việc làm cho lao động, người dân có thu nhập...

Cùng quan điểm, Giám đốc điều hành Economica Việt Nam Lê Duy Bình cho rằng ngoài việc vay thêm nợ, vẫn còn nhiều nguồn lực có thể tính toán. Ông Bình nhắc tới vốn đầu tư công hiện giải ngân rất chậm, và nếu giải ngân hết sẽ là nguồn vốn mồi cho đầu tư xã hội, kích thích tăng trưởng, tạo sự lan toả kích cầu sản xuất, tiêu dùng.

Trong các động lực tăng trưởng giai đoạn tới là kinh tế ổn định, dịch chuyển chuỗi cung ứng, lãi suất thấp, đầu tư công..., ông lưu ý "sự phụ thuộc cực lớn" vào chính sách kích cầu, đầu tư công vào hạ tầng của Chính phủ. Cùng đó là sự hỗ trợ để khối doanh nghiệp tư nhân phát triển bứt tốc nhanh, mạnh và bền vững.

"Tận dụng hết những dư địa đang có thì mới tính tới khơi thông nguồn lực khác hoặc đi vay để phục hồi kinh tế. Một đồng tiền chi ra từ ngân sách Nhà nước để kích cầu phải được sử dụng hiệu quả, nếu không sẽ để lại gánh nặng lớn về nợ sau này", ông Bình nói.

Ngoài ra, để hỗ trợ doanh nghiệp hồi sức sau dịch, nhà chức trách có thể tận dụng nguồn tiền từ khoản tiết kiệm chi thường xuyên, hay khoản tăng thu, tiết kiệm chi từ ngân sách trung ương (nếu có) và tính toán sử dụng một phần các quỹ đầu tư ngoài ngân sách, như quỹ bảo trì đường bộ, quỹ bảo vệ môi trường...

"Thể chế, thủ tục hành chính còn rất nhiều dư địa cải cách. Khơi thông, sử dụng những nguồn lực này sẽ tránh được lãng phí, người dân được lợi, nhà nước có khả năng thu được thuế", ông Cấn Văn Lực bình luận.

PV

Bài liên quan
Tin bài khác
American Express 176 năm: Niềm tin khách hàng là tài sản không thể sao chép

American Express 176 năm: Niềm tin khách hàng là tài sản không thể sao chép

Năm 1850, tại Buffalo (New York, Mỹ), Henry Wells, William Fargo và John Butterfield thành lập American Express với nhiệm vụ ban đầu là vận chuyển hàng hóa và tiền mặt an toàn trên những tuyến đường đang mở rộng về phía Tây nước Mỹ. Ít ai có thể hình dung doanh nghiệp vận tải nhỏ ngày ấy sẽ phát triển thành một trong những thương hiệu dịch vụ tài chính giá trị nhất thế giới. Điều làm nên sức bền của American Express không chỉ là quy mô hay công nghệ, mà còn là khả năng xây dựng niềm tin với khách hàng qua nhiều thế hệ.
Xuất khẩu nông lâm thủy sản 6 tháng đạt gần 35,9 tỷ USD, xuất siêu 9,2 tỷ USD

Xuất khẩu nông lâm thủy sản 6 tháng đạt gần 35,9 tỷ USD, xuất siêu 9,2 tỷ USD

Kim ngạch xuất khẩu nông lâm thủy sản của Việt Nam trong 6 tháng đầu năm 2026 ước đạt 35,88 tỷ USD, tăng 6% so với cùng kỳ năm trước. Toàn ngành tiếp tục duy trì xuất siêu khoảng 9,2 tỷ USD, dù mức thặng dư giảm 7,7%.
Chứng khoán ngày 30/6: Cổ phiếu bất động sản khởi sắc

Chứng khoán ngày 30/6: Cổ phiếu bất động sản khởi sắc

Dòng tiền quay trở lại nhóm bất động sản và chứng khoán giúp thị trường có nhiều thời điểm hồi phục trong phiên 30/6. Tuy nhiên, áp lực bán ròng mạnh từ khối ngoại cùng diễn biến phân hóa ở nhóm vốn hóa lớn khiến VN-Index vẫn giảm hơn 5 điểm, lùi xuống dưới mốc 1.865 điểm.
Đồng sáng lập Gojek trước phán quyết trong vụ án tham nhũng tại Indonesia

Đồng sáng lập Gojek trước phán quyết trong vụ án tham nhũng tại Indonesia

Vụ án tham nhũng liên quan đến ông Nadiem Makarim, đồng sáng lập Gojek và cựu Bộ trưởng Giáo dục Indonesia, đang thu hút sự chú ý của giới đầu tư khu vực khi đặt ra nhiều tranh luận về rủi ro pháp lý và môi trường kinh doanh tại nền kinh tế lớn nhất Đông Nam Á.
Từ 1/7, nhiều quy định mới về kinh doanh đa cấp chính thức có hiệu lực

Từ 1/7, nhiều quy định mới về kinh doanh đa cấp chính thức có hiệu lực

Từ ngày 1/7/2026, Nghị định 137/2026/NĐ-CP về quản lý hoạt động kinh doanh theo phương thức đa cấp chính thức có hiệu lực, với nhiều quy định mới nhằm đơn giản hóa thủ tục hành chính, tăng phân cấp quản lý và nâng cao hiệu quả giám sát hoạt động bán hàng đa cấp.
Tây Ninh hướng đến "điểm đến xanh" của dòng vốn đầu tư chất lượng cao

Tây Ninh hướng đến "điểm đến xanh" của dòng vốn đầu tư chất lượng cao

“Tây Ninh xác định chuyển mạnh tư duy thu hút đầu tư từ chiều rộng sang chiều sâu, lấy chất lượng, hiệu quả, hàm lượng công nghệ, giá trị gia tăng và phát triển bền vững làm tiêu chí lựa chọn nhà đầu tư và dự án.” - Phó Chủ tịch UBND tỉnh Tây Ninh Huỳnh Văn Sơn nhấn mạnh.
Schneider Electric gần 190 năm: Công thức tồn tại ở tâm điểm mọi cuộc cách mạng công nghiệp toàn cầu

Schneider Electric gần 190 năm: Công thức tồn tại ở tâm điểm mọi cuộc cách mạng công nghiệp toàn cầu

Năm 1836, tại một xưởng luyện kim nhỏ ở Le Creusot, nước Pháp, anh em nhà Schneider không hề biết rằng họ vừa đặt viên gạch đầu tiên cho một doanh nghiệp sẽ tồn tại gần hai thế kỷ, đi qua đúng bốn cuộc cách mạng công nghiệp mà không một lần đứng ngoài cuộc. Từ thép, họ chuyển sang điện. Từ điện, họ chuyển sang tự động hóa. Và hôm nay, khi cả thế giới đang chạy đua với AI và chuyển đổi xanh, Schneider Electric một lần nữa đứng ở chính giao điểm mà nhân loại đang hướng tới. Đó không phải may mắn. Đó là một công thức được lặp lại có chủ đích suốt 190 năm.
BIS cảnh báo rủi ro "bong bóng AI": Cú sốc đầu tư có thể lan rộng ra toàn bộ nền kinh tế

BIS cảnh báo rủi ro "bong bóng AI": Cú sốc đầu tư có thể lan rộng ra toàn bộ nền kinh tế

BIS cảnh báo làn sóng đầu tư quy mô lớn vào trí tuệ nhân tạo (AI) có thể trở thành rủi ro đối với thị trường tài chính và kinh tế toàn cầu nếu không tạo ra lợi nhuận như kỳ vọng. Theo định chế này, một đợt điều chỉnh mạnh của các khoản đầu tư AI có thể kích hoạt cú sốc suy giảm đầu tư và làm gia tăng bất ổn kinh tế.
Hermès gần 190 năm: Thương hiệu chậm chắc lại càng đắt giá

Hermès gần 190 năm: Thương hiệu chậm chắc lại càng đắt giá

Trong một thế giới chạy đua với tốc độ, tự động hóa và trí tuệ nhân tạo (AI), Hermès vẫn kiên định với một con đường hoàn toàn khác. Thương hiệu gần 190 năm tuổi này không bán sự hào nhoáng hay địa vị theo cách thông thường. Điều Hermès mang đến là giá trị của thời gian, tay nghề thủ công và sự tỉ mỉ, những yếu tố rất khó sao chép bằng công nghệ hay thuật toán.
Tỷ phú Jeremy Grantham dự báo Bitcoin vô giá trị, sẽ lụi tàn trong lặng lẽ

Tỷ phú Jeremy Grantham dự báo Bitcoin vô giá trị, sẽ lụi tàn trong lặng lẽ

Bất chấp quy mô giao dịch khổng lồ, đồng tiền mã hóa lớn nhất thế giới tiếp tục hứng chịu gáo nước lạnh từ Phố Wall. Huyền thoại đầu tư Jeremy Grantham khẳng định Bitcoin không có giá trị nội tại và đang bốc hơi một nửa giá trị mà không có lý do rõ ràng.
Hitachi: Hơn 115 năm xây dựng hạ tầng công nghệ cho thế giới

Hitachi: Hơn 115 năm xây dựng hạ tầng công nghệ cho thế giới

Có những thương hiệu được biết đến nhờ một sản phẩm đình đám. Có những thương hiệu trở thành biểu tượng nhờ một phát minh thay đổi thời đại. Nhưng Hitachi lại chọn một con đường hoàn toàn khác, đps là âm thầm xây dựng những "xương sống" vô hình của nền kinh tế hiện đại.
Tăng năng lực cảnh báo sớm, giúp doanh nghiệp chủ động ứng phó phòng vệ thương mại

Tăng năng lực cảnh báo sớm, giúp doanh nghiệp chủ động ứng phó phòng vệ thương mại

Trong bối cảnh các biện pháp phòng vệ thương mại ngày càng gia tăng tại nhiều thị trường xuất khẩu lớn, việc xây dựng cơ chế cảnh báo sớm được xem là giải pháp quan trọng giúp doanh nghiệp Việt Nam chủ động nhận diện rủi ro, nâng cao năng lực ứng phó và bảo vệ hoạt động xuất khẩu.
Chứng khoán Shinhan: 28 nhà đầu tư được vinh danh tại Lễ trao giải Chứng Trường Huyền Thoại 2026

Chứng khoán Shinhan: 28 nhà đầu tư được vinh danh tại Lễ trao giải Chứng Trường Huyền Thoại 2026

Lễ trao giải Chứng Trường Huyền Thoại 2026 đã diễn ra tại TP.HCM, ghi dấu bằng nhiều khoảnh khắc vinh danh đáng nhớ cùng các giải thưởng giá trị dành cho những nhà đầu tư xuất sắc nhất mùa giải.
Thủng mốc 60.000 USD, Bitcoin rơi sâu nhất 20 tháng do khối ngoại ồ ạt rút ròng

Thủng mốc 60.000 USD, Bitcoin rơi sâu nhất 20 tháng do khối ngoại ồ ạt rút ròng

Thị trường tiền mã hóa vừa trải qua phiên giao dịch đầy sóng gió khi đồng Bitcoin đánh mất ngưỡng hỗ trợ tâm lý quan trọng. Dòng vốn toàn cầu đang có xu hướng tháo chạy khỏi tài sản số để chuyển dịch sang các kênh đầu tư chứng khoán và trí tuệ nhân tạo.
Xuất khẩu Việt Nam tăng gần 20%, hướng tới mục tiêu tăng trưởng hai con số

Xuất khẩu Việt Nam tăng gần 20%, hướng tới mục tiêu tăng trưởng hai con số

Bộ Công Thương tổ chức hội nghị thúc đẩy xuất khẩu nhằm tháo gỡ khó khăn cho doanh nghiệp, mở rộng thị trường và nâng cao năng lực cạnh tranh hàng hóa Việt Nam trong bối cảnh thương mại toàn cầu nhiều biến động.