Quảng Trị đang đứng trước cơ hội hình thành một sản phẩm du lịch mới giàu bản sắc khi xu hướng du lịch trải nghiệm bằng đường sắt ngày càng được du khách ưa chuộng. Từ lợi thế kết nối liên vùng và hệ thống di sản phong phú của miền Trung, địa phương này được kỳ vọng sẽ trở thành mắt xích quan trọng trên hành trình “con đường di sản miền Trung” bằng tàu hỏa.
Trong nhiều năm qua, đường sắt không còn chỉ được nhìn nhận như một loại hình vận tải đơn thuần. Khi nhu cầu du lịch chuyển dần từ “đi nhanh” sang “đi để trải nghiệm”, bản thân hành trình cũng trở thành một phần giá trị của chuyến đi. Đây là xu hướng đang phát triển mạnh tại nhiều quốc gia và từng bước mở ra không gian mới cho ngành đường sắt Việt Nam.
 |
| Du khách đến du lịch Quảng Trị bằng đường sắt. |
Thực tế cho thấy, mô hình tàu du lịch chuyên đề hoàn toàn có khả năng trở thành một sản phẩm du lịch độc lập nếu được đầu tư bài bản. Điển hình là tuyến tàu di sản Huế - Đà Nẵng đưa vào khai thác từ tháng 3/2024. Không chỉ thực hiện chức năng vận chuyển hành khách, tuyến tàu này còn tạo dấu ấn bằng trải nghiệm ngắm cảnh đèo Hải Vân, vịnh Lăng Cô kết hợp các hoạt động văn hóa và ẩm thực đặc trưng ngay trên tàu. Theo thống kê của ngành đường sắt, năm 2025, lượng khách trên tuyến đạt hơn 221 nghìn lượt, tăng trên 26% so với năm trước.
Từ thành công đó, dư địa phát triển du lịch đường sắt tại Quảng Trị đang dần hiện rõ. Địa phương sở hữu hệ thống tài nguyên du lịch đa dạng, trải dài từ Di sản thiên nhiên thế giới Phong Nha - Kẻ Bàng, biển Nhật Lệ, suối nước nóng Bang đến chuỗi di tích lịch sử nổi tiếng như Thành Cổ Quảng Trị, cầu Hiền Lương, địa đạo Vịnh Mốc. Đồng thời, Quảng Trị cũng nằm trên trục giao thông Bắc - Nam kết nối trực tiếp với Huế, Đà Nẵng và các trung tâm du lịch lớn của miền Trung.
Mới đây, UBND tỉnh Quảng Trị và Tổng Công ty Đường sắt Việt Nam đã ký kết biên bản ghi nhớ hợp tác phát triển du lịch đường sắt giai đoạn 2026 - 2030. Theo định hướng hợp tác, hai bên sẽ phối hợp khai thác hiệu quả các chuyến tàu charter Hà Nội - Đồng Hới, nghiên cứu mở rộng mô hình tàu di sản trên tuyến Đồng Hới - Huế - Đà Nẵng và xây dựng thêm các sản phẩm du lịch gắn với đường sắt.
Điểm đáng chú ý là tuyến hành lang này kết nối liên hoàn nhiều giá trị nổi bật của miền Trung, từ di sản thiên nhiên, văn hóa đến lịch sử cách mạng. Chỉ trên cùng một trục đường ray, du khách có thể tiếp cận Phong Nha - Kẻ Bàng, hệ thống di tích lịch sử của Quảng Trị, Quần thể Di tích Cố đô Huế, các điểm đến nổi tiếng của Đà Nẵng, Hội An và Mỹ Sơn.
So với đường bộ, đường sắt có lợi thế lớn về độ an toàn, không gian thư giãn và khả năng tổ chức các hoạt động trải nghiệm trong suốt hành trình. Đây cũng là yếu tố khiến nhiều doanh nghiệp lữ hành lựa chọn tàu hỏa như một phần của sản phẩm du lịch thay vì chỉ là phương tiện trung chuyển.
 |
| Du khách trải nghiệm chuyến tàu di sản Huế-Đà Nẵng |
Những năm gần đây, Câu lạc bộ Lữ hành UNESCO Hà Nội thường xuyên tổ chức các đoàn khách đến Quảng Trị bằng tàu charter từ Hà Nội vào Đồng Hới trong mùa cao điểm du lịch. Theo anh Đoàn Ngọc Tùng, Phó Chủ tịch Câu lạc bộ, nhiều du khách, đặc biệt là khách gia đình, người cao tuổi và khách quốc tế đánh giá cao trải nghiệm tàu hỏa bởi sự thư thái, khả năng ngắm cảnh và nghỉ ngơi trong suốt hành trình. Ông cho rằng Quảng Trị sở hữu nguồn tài nguyên di sản giàu tiềm năng và nếu tối ưu tốt việc kết nối giữa ga tàu với các điểm đến, đồng thời tạo thêm các sản phẩm trải nghiệm mang bản sắc riêng, du lịch đường sắt hoàn toàn có thể trở thành sản phẩm đặc trưng của địa phương.
Không dừng lại ở việc tăng thêm chuyến tàu, định hướng của Quảng Trị là từng bước hình thành hệ sinh thái du lịch xoay quanh đường sắt. Theo đề xuất, các ga Đồng Hới và Đông Hà sẽ được phát triển theo hướng trở thành điểm đón tiếp du lịch với không gian quảng bá văn hóa địa phương, khu giới thiệu sản phẩm OCOP, đặc sản vùng miền và dịch vụ trung chuyển đến các khu, điểm du lịch trọng điểm.
Song song với đó là các chương trình kích cầu như tour trọn gói kết hợp vé tàu, lưu trú và trải nghiệm điểm đến; chính sách ưu đãi vé tham quan; liên kết giữa ngành du lịch với doanh nghiệp vận tải và lữ hành. Đây là mô hình đã được nhiều quốc gia triển khai hiệu quả nhằm gia tăng giá trị cho cả ngành du lịch lẫn vận tải đường sắt.
Dĩ nhiên, để hiện thực hóa mục tiêu này, vẫn còn nhiều vấn đề cần giải quyết như đầu tư hạ tầng, nâng cao chất lượng dịch vụ, xây dựng sản phẩm trải nghiệm chuyên nghiệp và thu hút doanh nghiệp tham gia. Tuy nhiên, trong bối cảnh du lịch xanh, du lịch bền vững và du lịch trải nghiệm đang trở thành xu hướng chủ đạo, đây cũng chính là cơ hội để Quảng Trị tạo dấu ấn riêng trên bản đồ du lịch miền Trung.
Tại hội nghị ký kết hợp tác với Tổng Công ty Đường sắt Việt Nam diễn ra vào trung tuần tháng 5 vừa qua, Phó Bí thư Tỉnh ủy, Chủ tịch UBND tỉnh Lê Hồng Vinh khẳng định, mục tiêu của tỉnh không chỉ là mở thêm một tuyến vận tải mà hướng đến việc biến hành trình đường sắt trở thành một sản phẩm du lịch đặc sắc.
Nếu được đầu tư đồng bộ và kết nối hiệu quả với hệ thống điểm đến, tuyến Đồng Hới - Huế - Đà Nẵng sẽ góp phần hoàn thiện trục du lịch “con đường di sản miền Trung”, hình thành chuỗi sản phẩm “một hành trình - đa điểm đến - đa trải nghiệm”, qua đó nâng cao năng lực cạnh tranh của du lịch Quảng Trị và toàn khu vực miền Trung trong giai đoạn mới.
Thị trường du lịch đang phát đi tín hiệu rõ ràng rằng du lịch đường sắt không còn là xu hướng của tương lai mà đã bước vào giai đoạn hình thành thực tế. Và trong hành trình ấy, Quảng Trị đang có cơ hội để biến những đoàn tàu xuyên miền Trung thành sản phẩm du lịch giàu cảm xúc, nơi du khách không chỉ nhớ về điểm đến mà còn lưu giữ ấn tượng sâu sắc về chính chặng đường đã đi qua.
