Dịch Chikungunya là bệnh truyền nhiễm do virus cùng tên gây ra, lây truyền chủ yếu qua muỗi Aedes – loại muỗi vằn hiện đang lưu hành rộng rãi tại Việt Nam và cũng là tác nhân gây bệnh sốt xuất huyết. Mặc dù bệnh không lây truyền trực tiếp từ người sang người, song có khả năng lây lan nhanh chóng thông qua vết đốt của muỗi truyền bệnh.
Bệnh Chikungunya từng được ghi nhận lần đầu vào năm 1952 tại Tanzania (châu Phi), với triệu chứng điển hình là sốt cao, đau khớp, phát ban. Phần lớn người bệnh có thể hồi phục sau 2–7 ngày, tuy nhiên, một số trường hợp có thể kéo dài dai dẳng, ảnh hưởng đến sức khỏe và chất lượng cuộc sống.
Gần đây, Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) đã lên tiếng cảnh báo về sự lan rộng đáng lo ngại của dịch bệnh này tại nhiều khu vực. Các đợt bùng phát lớn đã xuất hiện tại các đảo ở Ấn Độ Dương như La Réunion, Mayotte, và lan sang nhiều quốc gia thuộc châu Phi, Nam Á và châu Âu.
 |
| Chủ động siết chặt kiểm dịch cửa khẩu, ngăn dịch Chikungunya xâm nhập Việt Nam |
Tại Trung Quốc, tình hình dịch Chikungunya đang diễn tiến nghiêm trọng. Trung tâm Kiểm soát bệnh tật tỉnh Quảng Đông cho biết đã ghi nhận hơn 4.800 ca mắc chỉ trong nửa đầu năm 2025 – đợt bùng phát lớn nhất từ trước tới nay tại địa phương này, dù chưa có trường hợp tử vong hoặc diễn tiến nặng.
Singapore cũng báo cáo 17 ca mắc tính đến đầu tháng 8, tăng gấp đôi so với cùng kỳ năm ngoái, trong đó nhiều trường hợp từng đi qua các vùng có dịch.
Dù đến nay Việt Nam chưa ghi nhận trường hợp mắc Chikungunya nào trong cộng đồng, song nguy cơ lây nhiễm vẫn luôn thường trực. Trước tình hình đó, Bộ Y tế đã ban hành Công văn số 5270/BYT-PB yêu cầu các địa phương và đơn vị chuyên ngành y tế chủ động tăng cường giám sát, phòng, chống dịch bệnh.
Theo chỉ đạo của Bộ, công tác kiểm dịch y tế tại cửa khẩu cần được triển khai nghiêm túc, có trọng tâm, trọng điểm, đặc biệt đối với hành khách đến từ vùng đang có dịch. Song song đó, hệ thống y tế cơ sở cũng phải chủ động giám sát, phát hiện sớm các ca bệnh nghi ngờ, tổ chức điều tra và xử lý kịp thời, không để dịch lan rộng.
Bộ Y tế cũng yêu cầu tăng cường theo dõi, giám sát mật độ muỗi và các véc tơ truyền bệnh tại các khu vực có nguy cơ cao, đồng thời, tổ chức tốt việc thu dung, điều trị bệnh nhân. Các cơ sở y tế cần khai thác kỹ yếu tố dịch tễ, chẩn đoán sớm và điều trị phù hợp; đồng thời, xây dựng phương án phân tuyến điều trị, tránh tình trạng quá tải cục bộ nếu dịch bùng phát.
Một điểm đáng lưu ý là virus Chikungunya và virus Dengue – tác nhân gây bệnh sốt xuất huyết – đều được truyền qua muỗi Aedes, do đó, việc kết hợp phòng, chống hai loại bệnh này không chỉ hợp lý về chuyên môn mà còn giúp tiết kiệm nguồn lực. Bộ Y tế đề nghị các địa phương triển khai đồng bộ các chiến dịch diệt lăng quăng/bọ gậy tại cộng đồng, đặc biệt tại các khu vực có nguy cơ cao, đảm bảo mọi hộ gia đình đều được kiểm tra, giám sát các vật dụng chứa nước, các điểm có thể phát sinh muỗi.
Cùng với các biện pháp chuyên môn, công tác truyền thông, giáo dục sức khỏe cần được chú trọng. Các địa phương được yêu cầu tăng cường phổ biến kiến thức phòng chống dịch bệnh trên các phương tiện thông tin đại chúng, nâng cao nhận thức và trách nhiệm của cộng đồng trong việc giữ gìn vệ sinh môi trường, ngăn ngừa muỗi sinh sôi.
Đồng thời, ngành y tế các cấp cần rà soát, chuẩn bị đầy đủ vật tư, trang thiết bị, nhân lực và cơ số thuốc men, sẵn sàng ứng phó nếu tình huống dịch bệnh xảy ra.
