Sự chuyển đổi toàn cầu sang năng lượng sạch sẽ đòi hỏi một lực lượng lao động khổng lồ với các kỹ năng mới, khiến việc đầu tư vào đào tạo và vốn nhân lực trở nên cần thiết để đảm bảo một "sự chuyển đổi công bằng" trong đó không có người lao động nào bị bỏ lại phía sau.
Bên lề Cop28 ở Dubai, các chuyên gia nói với The National rằng khoảng 25 triệu việc làm dự kiến sẽ được tạo ra từ quá trình chuyển đổi năng lượng vào năm 2030, nhưng 7 triệu việc làm sẽ bị mất.
Olga Strietska-Ilina, người đứng đầu khu vực của Tổ chức Lao động Quốc tế về chiến lược kỹ năng cho tương lai, cho biết: “Việc chuyển đổi sang năng lượng tái tạo có khả năng mang lại nhiều cơ hội việc làm hơn, nhưng chúng tôi cần đào tạo lại và nâng cao kỹ năng cho mọi người và điều này không tự động xảy ra”.
Tại hội nghị thượng đỉnh về khí hậu, hơn 100 quốc gia đã ký Cam kết Hiệu quả Năng lượng và Năng lượng Tái tạo Toàn cầu. Các nước sẽ cam kết hợp tác cùng nhau để tăng gấp ba lần công suất sản xuất năng lượng tái tạo hiện nay của thế giới lên ít nhất 11.000 gigawatt vào năm 2030.
Bà Strietska-Ilina cho biết, các chính phủ và các ngành nên hợp tác để phát triển chương trình giảng dạy, chương trình đào tạo kỹ thuật và dạy nghề cho người lao động nhằm giúp chuyển đổi các ngành công nghiệp.
Điều quan trọng nữa là các biện pháp bảo trợ xã hội như lương tối thiểu và các chính sách toàn diện nhằm đảm bảo phụ nữ không bị bỏ lại phía sau trong quá trình chuyển đổi năng lượng.
Bà nói: “Bạn cần các thể chế thị trường lao động hiệu quả để người đó có thể đến và nhận được hướng dẫn nghề nghiệp về nơi đào tạo lại, những công việc cần đào tạo lại và người đó thực sự được bảo trợ xã hội.
Nếu hôm nay bạn mất việc và muốn đào tạo lại để làm công việc khác, bạn cần đảm bảo rằng mình có một số thu nhập tối thiểu. Đây là lý do tại sao chúng ta nói về một quá trình chuyển đổi công bằng."
Bà nói rằng một quá trình chuyển đổi công bằng cho người lao động sẽ bao gồm một gói chính sách toàn diện. Điều đó bao gồm phát triển kỹ năng, chính sách kinh tế vĩ mô hỗ trợ việc làm, các quy định về an toàn và nghề nghiệp, quyền tại nơi làm việc và các chính sách công nghiệp như triển khai năng lượng tái tạo.
“Tất nhiên, bạn cần đối thoại xã hội vì bạn cần hiểu những lợi ích mà doanh nghiệp, công đoàn và người lao động phải gánh chịu cũng như làm thế nào để đảm bảo rằng không ai bị bỏ lại phía sau trong quá trình chuyển đổi này”, bà Strietska-Ilina nhận định.
Mất cân bằng giới tính
Số liệu của ILO cho thấy rằng tác động lớn nhất của quá trình chuyển đổi sẽ là đối với những nghề nghiệp có kỹ năng trung bình, do nam giới thống trị và khoảng cách giới nghề nghiệp hiện nay có thể sẽ còn tồn tại.
Phụ nữ sẽ chỉ nhận được một phần nhỏ số việc làm được tạo ra trừ khi có các biện pháp thích hợp để đào tạo họ những kỹ năng phù hợp để họ có thể hưởng lợi từ việc làm mới.
ILO ủng hộ bình đẳng giới là trọng tâm trong nỗ lực của các quốc gia trong việc phát triển các chiến lược kỹ năng toàn diện và hướng tới tương lai cho quá trình chuyển đổi năng lượng.
Bà Strietska-Ilina cho biết: “Hơn một nửa cơ hội việc làm xanh là do nam giới nắm giữ và trong tương lai, phần lớn nhu cầu sẽ dành cho các công việc có trình độ kỹ năng trung bình và tỷ lệ giữa nam và nữ là không thể so sánh được”.
Bà cho biết, tỷ lệ việc làm trong lĩnh vực năng lượng tái tạo của nam so với nữ là 19 trên 6.
Một đại biểu của Cop28 từ Tổ chức Người sử dụng lao động Quốc tế nói rằng việc ban hành các chính sách nhằm đào tạo lại kỹ năng cho nhân viên trong lĩnh vực năng lượng tái tạo sẽ phụ thuộc vào hoàn cảnh lao động ở cấp quốc gia.
Robert Marinkovic cho biết: “Mọi người thường thích nói về khu vực tư nhân, nhưng có hàng nghìn, hàng triệu công ty ngoài kia, từ lớn đến nhỏ đến siêu nhỏ. Một số quốc gia đang làm nhiều hơn những quốc gia khác. Một số công ty có nhiều năng lực và nguồn lực hơn để làm nhiều hơn những quốc gia khác. Nhưng những gì chúng tôi đang thấy chắc chắn là chưa đủ”.
Tổ chức có trụ sở tại Geneva là mạng lưới khu vực tư nhân lớn nhất trên thế giới và đại diện cho lợi ích của người sử dụng lao động trong các vấn đề xã hội và lao động ở cấp độ quốc tế.
Ông Marinkovic cho biết các khoản đóng góp do quốc gia tự quyết định (NDC), đại diện cho các mục tiêu giảm nhẹ khí hậu của một quốc gia, thường bỏ qua các tài liệu tham khảo về kỹ năng xanh và giáo dục kỹ thuật.
Ông nói: “Khi nói đến kỹ năng xanh, chúng tôi không thấy đủ khuôn khổ chuyên dụng và phân tích về nhu cầu kỹ năng. Chúng tôi thường nghe thấy những lo lắng về tình trạng thiếu kỹ năng và thiếu năng lực phù hợp để thực hiện quá trình chuyển đổi.”
Trong khi đó, các nền kinh tế đang phát triển đang phải vật lộn với các nguồn tài chính cần thiết để nâng cao kỹ năng cho lực lượng lao động của họ.
Đối với Barbados, một quốc đảo ở phía đông nam vùng biển Caribe, việc thiếu nguồn tài nguyên phù hợp là một vấn đề thực sự.
Sheena Mayers-Granville, giám đốc điều hành của Liên đoàn Chủ lao động Barbados cho biết: “Bạn đang xem xét các kỹ năng, bạn đang xem xét đào tạo tiêu chuẩn nghề nghiệp…nhưng bạn vẫn cần có nguồn lực để thực hiện và đào tạo con người” Đối với các quốc đảo nhỏ đang phát triển như của tôi, câu chuyện của chúng tôi dường như rất giống nhau”.
Thanh niên và việc làm xanh
Các công việc khai thác mỏ, đặc biệt là những công việc liên quan đến than đá, sẽ phải đối mặt với những thách thức đáng kể trong quá trình chuyển đổi năng lượng.
Theo bà Strietska-Ilina, việc đột ngột đóng cửa các mỏ than sẽ khiến hàng triệu việc làm trực tiếp và gián tiếp bị đe dọa, ảnh hưởng lớn đến nền kinh tế quốc gia.
Mặc dù công nhân khai thác than không thể được đào tạo trong một sớm một chiều nhưng họ có thể được đào tạo lại để đảm nhận các công việc khai thác các khoáng chất quan trọng dùng cho tấm pin mặt trời và pin lithium.
Việc chuyển đổi sang việc làm xanh cũng sẽ thu hút nhiều người trẻ quan tâm đến các nỗ lực giảm thiểu biến đổi khí hậu và các công ty có ý thức về môi trường.
Theo Deloitte, hơn một nửa thế hệ Gen Z (55%) và thế hệ millennials (54%) cho biết họ nghiên cứu các chính sách và tác động môi trường của công ty trước khi nhận việc từ họ.
Hải Anh t/h
