Theo Liên đoàn Lao động tỉnh Bắc Ninh, toàn tỉnh hiện có hơn 396,7 nghìn đoàn viên nữ, chiếm 62,5% tổng số đoàn viên. Phần lớn nữ công nhân đang trong độ tuổi sinh đẻ, nuôi con nhỏ, đồng thời phải cân bằng giữa công việc tại doanh nghiệp và trách nhiệm gia đình.
Bởi vậy, mối quan tâm của lao động nữ không chỉ là tiền lương mà còn có thời gian nghỉ ngơi, chăm sóc sức khỏe, chế độ thai sản, chi phí gửi trẻ và điều kiện làm việc phù hợp. Đây cũng là những yếu tố ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng gắn bó lâu dài của nữ công nhân với doanh nghiệp Bắc Ninh.
 |
| Nữ công nhân Công ty trách nhiệm hữu hạn Wonjin Vina (Khu công nghiệp Vân Trung) tham gia hoạt động thể thao do công đoàn tổ chức. (Ảnh: Tường Vi) |
Từ thực tế đó, nhiều công đoàn cơ sở tại Bắc Ninh đã chủ động khảo sát nhu cầu, lựa chọn các vấn đề thiết thực để đối thoại, thương lượng với người sử dụng lao động. Hơn 70% thỏa ước lao động tập thể tại doanh nghiệp trên địa bàn tỉnh hiện có nội dung có lợi hơn cho lao động nữ so với quy định của pháp luật.
Các điều khoản khá đa dạng, từ hỗ trợ tiền xăng xe, tiền gửi trẻ, khám sức khỏe chuyên đề, cải thiện bữa ăn ca cho phụ nữ mang thai đến thưởng tháng lương thứ 13, thưởng Tết và khen thưởng con đoàn viên có thành tích cao trong học tập.
Kết quả trên cho thấy thương lượng tập thể tại Bắc Ninh đang chuyển từ bảo đảm quyền lợi tối thiểu sang tạo thêm giá trị phúc lợi. Thỏa ước lao động tập thể vì thế không chỉ là văn bản mang tính thủ tục mà từng bước trở thành công cụ chia sẻ áp lực đời sống với người lao động.
Tuy nhiên, chất lượng chăm lo chưa đồng đều giữa các doanh nghiệp. Không ít cán bộ công đoàn cơ sở hoạt động kiêm nhiệm, hạn chế về thời gian và kỹ năng thương lượng. Đặc thù sản xuất theo dây chuyền, ca kíp cũng khiến việc tổ chức hoạt động nữ công gặp khó khăn, nhất là với đoàn viên đang mang thai hoặc nuôi con nhỏ.
Tại Công ty TNHH Samsung Display Việt Nam, Khu công nghiệp Yên Phong, tỉnh Bắc Ninh, Công đoàn xác định muốn thỏa ước tạo ra giá trị thực phải hiểu nhu cầu người lao động và khả năng thực hiện của doanh nghiệp.
Công ty có hơn 26 nghìn lao động, trong đó nữ giới chiếm từ 40–50%. Thỏa ước đang áp dụng có nhiều nội dung cao hơn quy định pháp luật như trợ cấp gửi trẻ cho người lao động có con dưới 6 tuổi; cho phép lao động nữ mang thai đăng ký nghỉ dưỡng thai, được hỗ trợ 50% tiền lương và tiếp tục tham gia đầy đủ các chế độ bảo hiểm.
Ông Hoàng Anh Tuấn, Chủ tịch Công đoàn công ty cho biết, sau thương lượng, công tác giám sát được chú trọng nhằm tăng trách nhiệm của doanh nghiệp trong thực hiện các điều khoản đã cam kết. Điều này cho thấy một thỏa ước chỉ thực sự có giá trị khi quyền lợi trên văn bản được chuyển thành phúc lợi mà người lao động được thụ hưởng.
Tại Công ty TNHH Hosiden Việt Nam, Khu công nghiệp Quang Châu, nữ đoàn viên và người lao động chiếm hơn 70%. Chương trình “Cha mẹ chuyên cần, con học giỏi” được duy trì với kinh phí từ 300–700 triệu đồng mỗi năm. Giai đoạn 2020–2025, gần 4,3 nghìn học sinh được khen thưởng, tổng kinh phí hơn 2,2 tỷ đồng.
Doanh nghiệp còn bố trí hội trường 200 chỗ ngồi để tổ chức các hoạt động văn hóa, thể thao, tư vấn sức khỏe sinh sản và kiến thức nuôi dạy con, tạo thêm không gian chia sẻ cho nữ công nhân Bắc Ninh.
Còn tại Công ty TNHH Sphere Vina, xã Bố Hạ, phúc lợi được cụ thể hóa bằng những khoản hỗ trợ trực tiếp. Công nhân được thưởng chuyên cần 1,4 triệu đồng/tháng, hỗ trợ xăng xe 200 nghìn đồng/tháng. Doanh nghiệp cũng hỗ trợ 50% học phí cho con công nhân gửi tại điểm trường mầm non gần nhà máy, hỗ trợ bữa ăn và có chế độ riêng đối với lao động nữ mang thai.
Theo bà Nguyễn Thị Minh Ngọc, Phó Chủ tịch Liên đoàn Lao động tỉnh Bắc Ninh, đơn vị xác định tiếp tục nâng cao chất lượng thương lượng tập thể; trang bị kiến thức pháp luật, kỹ năng đối thoại cho cán bộ công đoàn và củng cố hoạt động của ban nữ công quần chúng.
Khi lao động nữ chiếm tỷ lệ lớn trong lực lượng sản xuất, gia tăng phúc lợi cho họ cũng là đầu tư cho sự ổn định của doanh nghiệp Bắc Ninh. Một thỏa ước được xây dựng từ nhu cầu thực tế, có khả năng thực hiện và được giám sát đầy đủ sẽ tạo lợi ích hai chiều: người lao động yên tâm gắn bó, doanh nghiệp duy trì được nguồn nhân lực lâu dài.
