Hệ thống sàn giao dịch khoa học - công nghệ (KH&CN) được kỳ vọng trở thành cầu nối quan trọng giữa các viện nghiên cứu, trường đại học với cộng đồng doanh nghiệp, góp phần đưa các kết quả nghiên cứu vào thực tiễn sản xuất và kinh doanh. Tuy nhiên, sau nhiều năm triển khai, bài toán liên thông dữ liệu và kết nối thị trường vẫn là thách thức lớn đối với hệ thống này.
Thông tin tại họp báo thường kỳ tháng 5/2026 của Bộ Khoa học và Công nghệ, ông Chu Thúc Đạt, Phó Cục trưởng Cục Đổi mới sáng tạo, cho biết hiện cả nước có 19 sàn giao dịch KH&CN được Bộ Khoa học và Công nghệ cùng các địa phương thành lập trước năm 2025, hoạt động trên cơ sở các quy định của Luật Khoa học và Công nghệ năm 2013.
 |
| Ông Chu Thúc Đạt, Phó Cục trưởng Cục Đổi mới sáng tạo |
Theo ông Chu Thúc Đạt, các sàn giao dịch được xây dựng với vai trò là thiết chế trung gian của thị trường KH&CN, tạo môi trường kết nối giữa chủ sở hữu các kết quả nghiên cứu, đề tài khoa học, sáng chế, tài sản trí tuệ với doanh nghiệp và các tổ chức có nhu cầu tiếp nhận, ứng dụng công nghệ.
Tuy nhiên, thực tế vận hành cho thấy hiệu quả kết nối chưa tương xứng với kỳ vọng. Một trong những nguyên nhân chính là việc phát triển các sàn giao dịch diễn ra theo hướng phân tán, trong khi chưa hình thành được hạ tầng số dùng chung ở quy mô quốc gia. Điều này khiến dữ liệu bị chia cắt giữa các nền tảng, làm giảm khả năng khai thác, chia sẻ và kết nối nguồn cung công nghệ với nhu cầu thị trường.
Theo đại diện Bộ Khoa học và Công nghệ, tình trạng dữ liệu phân mảnh không chỉ ảnh hưởng đến hiệu quả giao dịch mà còn làm hạn chế khả năng hình thành một hệ sinh thái dữ liệu lớn, đồng bộ và có giá trị phục vụ hoạt động nghiên cứu, đổi mới sáng tạo cũng như thương mại hóa công nghệ.
Hiện nay, toàn bộ 19 sàn giao dịch KH&CN đã sẵn sàng về mặt kỹ thuật để kết nối với sàn giao dịch KH&CN quốc gia do Cục Thông tin, Thống kê quản lý. Tuy nhiên, quá trình liên thông vẫn gặp nhiều vướng mắc. Trong đó, việc cập nhật dữ liệu chưa thường xuyên khiến yêu cầu về dữ liệu “đúng, đủ, sạch, sống” chưa được bảo đảm. Bên cạnh đó, hạ tầng mạng và năng lực kết nối giữa các hệ thống vẫn chưa đáp ứng yêu cầu vận hành liên tục, đồng bộ trên phạm vi toàn quốc.
Để tháo gỡ các điểm nghẽn này, Bộ Khoa học và Công nghệ đang định hướng xây dựng mô hình kết nối tập trung, trong đó sàn giao dịch KH&CN quốc gia đóng vai trò trung tâm, còn các sàn giao dịch địa phương hoạt động như những vệ tinh kết nối và chia sẻ dữ liệu.
Song song với việc nâng cấp hạ tầng kỹ thuật, Bộ cũng tăng cường các yêu cầu về quản lý và công khai dữ liệu khoa học. Theo đó, các kết quả nghiên cứu từ đề tài, nhiệm vụ khoa học sử dụng nguồn lực nhà nước sẽ phải được cập nhật lên cơ sở dữ liệu quốc gia nhằm bảo đảm nguồn dữ liệu đầu vào và đầu ra cho hệ thống giao dịch công nghệ.
Đáng chú ý, các nhiệm vụ khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo hiện được yêu cầu triển khai, quản lý trên nền tảng số, đồng thời kết nối liên thông với hệ thống quản lý của các địa phương. Đây được xem là bước đi quan trọng nhằm hình thành cơ sở dữ liệu tập trung, phục vụ hiệu quả hoạt động giao dịch, chuyển giao và thương mại hóa công nghệ.
Cùng với đó, công tác bảo hộ quyền sở hữu trí tuệ tiếp tục được chú trọng nhằm bảo đảm quyền lợi của các tổ chức, cá nhân sở hữu kết quả nghiên cứu, tạo động lực đưa các tài sản trí tuệ tham gia sâu hơn vào thị trường.
Theo Bộ Khoa học và Công nghệ, việc hoàn thiện hạ tầng số, chuẩn hóa dữ liệu và tăng cường liên thông giữa các sàn giao dịch sẽ là nền tảng quan trọng để hệ thống này phát huy đúng vai trò là cầu nối giữa nghiên cứu và sản xuất, góp phần thúc đẩy phát triển thị trường khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo theo hướng hiện đại, minh bạch và bền vững.
