16 công trình trọng điểm mở không gian phát triển mới cho TPHCM

Theo Thạc sĩ Mã Xuân Tuấn, Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu Tư vấn Đầu tư Bất động sản TP.HCM (trực thuộc UBND TP.HCM), đây là những công trình mang ý nghĩa chiến lược đối với quá trình phát triển dài hạn của thành phố.

Thạc sĩ Mã Xuân Tuấn, Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu Tư vấn Đầu tư Bất động sản TP.HCM, trực thuộc UBND TP.HCM.

Tạo cú hích cho tăng trưởng

Nhân kỷ niệm 81 năm Cách mạng tháng Tám thành công và Quốc khánh 2/9, TP.HCM đồng loạt khởi công, khánh thành 16 công trình, dự án trọng điểm với tổng mức đầu tư hơn 249.422 tỷ đồng.

Theo ông Mã Xuân Tuấn, quy mô nguồn vốn và tính đa dạng của danh mục dự án cho thấy đây không đơn thuần là hoạt động chào mừng ngày lễ lớn, mà còn thể hiện quyết tâm chính trị của thành phố trong việc đẩy nhanh phát triển hạ tầng, tạo động lực mới cho tăng trưởng kinh tế và nâng cao chất lượng sống của người dân.

“Trong bối cảnh TP.HCM đang hướng tới mục tiêu tăng trưởng kinh tế hai con số trong năm 2026, việc thúc đẩy giải ngân nguồn vốn đầu tư công quy mô lớn có thể tạo ra cú hích đáng kể cho nền kinh tế”, ông Tuấn nhận định.

Theo ông, tác động của các dự án không chỉ nằm ở giá trị đầu tư trực tiếp. Khi các công trình được triển khai, hàng loạt ngành nghề liên quan như xây dựng, vật liệu, logistics, dịch vụ, tài chính và bất động sản cũng được hưởng lợi. Quá trình này đồng thời tạo thêm việc làm, kích thích nhu cầu tiêu dùng và góp phần tạo hiệu ứng lan tỏa trong toàn nền kinh tế.

Hạ tầng giao thông mở đường cho các cực phát triển mới

Điểm đáng chú ý trong danh mục 16 công trình là sự tập trung lớn vào hạ tầng giao thông. Theo ông Mã Xuân Tuấn, nhóm dự án giao thông với tổng vốn hơn 158.776 tỷ đồng cho thấy thành phố đang tập trung xử lý một trong những điểm nghẽn lớn nhất đối với quá trình phát triển đô thị.

Phối cảnh tuyến metro Thủ Thiêm - Long Thành. Ảnh:Thaco

Đáng chú ý là tuyến đường sắt Thủ Thiêm - Long Thành với quy mô vốn khoảng 134.000 tỷ đồng. Theo ông Tuấn, nếu được triển khai đồng bộ, tuyến đường này sẽ tạo trục kết nối quan trọng giữa khu vực trung tâm, trung tâm tài chính quốc tế và sân bay quốc tế Long Thành, qua đó góp phần định hình không gian phát triển mới của khu vực phía Đông TP.HCM.

Bên cạnh đó, các dự án Vành đai 4, Quốc lộ 1, Quốc lộ 13 cũng có ý nghĩa quan trọng trong việc tăng cường khả năng kết nối giữa TP.HCM với các địa phương trong vùng Đông Nam Bộ.

“Đây không chỉ là những dự án giải quyết bài toán ùn tắc giao thông. Xa hơn, các tuyến đường này sẽ mở rộng không gian đô thị, hình thành những cực tăng trưởng mới và giảm áp lực lên khu vực trung tâm”, ông Tuấn phân tích.

Từ góc độ phát triển đô thị, ông cho rằng hệ thống giao thông mới sẽ tạo điều kiện để các khu vực vùng ven và các địa bàn kết nối với TP.HCM phát triển mạnh hơn. Khi thời gian di chuyển được rút ngắn, khả năng tiếp cận việc làm, dịch vụ, giáo dục và nhà ở cũng được cải thiện.

Nhà ở xã hội trở thành một cấu phần quan trọng

Một điểm đáng chú ý khác trong danh mục lần này là nhóm dự án nhà ở xã hội và chỉnh trang đô thị.

Theo ông Mã Xuân Tuấn, việc đưa nhiều dự án nhà ở xã hội vào nhóm công trình trọng điểm cho thấy TP.HCM đang tiếp cận phát triển đô thị theo hướng cân bằng hơn giữa tăng trưởng kinh tế và bảo đảm an sinh xã hội.

Trong đó, Khu đô thị Bà Điểm có quy mô lớn, với tổng vốn khoảng 64.053 tỷ đồng trên diện tích 191 ha, là một trong những dự án đáng chú ý.

Bên cạnh phát triển các dự án nhà ở xã hội, việc chỉnh trang những khu dân cư cũ như khu vực Mả Lạng - Chợ Gà - Gạo cũng đặt ra yêu cầu tái cấu trúc không gian đô thị theo hướng hiện đại, đồng bộ hơn.

“Thành phố phát triển không thể chỉ dựa trên những công trình giao thông lớn hay các khu đô thị mới. Một thành phố bền vững phải đồng thời giải quyết được bài toán nhà ở, hạ tầng xã hội và chất lượng môi trường sống cho người dân”, ông Tuấn nói.

Theo ông, việc kết hợp đầu tư hạ tầng giao thông với phát triển nhà ở và các công trình dịch vụ công sẽ giúp tạo ra những khu vực đô thị có đầy đủ chức năng, thay vì tiếp tục kéo dài mô hình phát triển dân cư theo hướng tập trung quá mức vào khu vực trung tâm.

Từ đô thị đơn tâm sang đô thị đa cực

Một trong những thay đổi quan trọng mà ông Mã Xuân Tuấn nhìn nhận từ danh mục dự án lần này là xu hướng chuyển dịch từ mô hình đô thị đơn tâm sang đô thị đa cực.

Trong mô hình này, hạ tầng giao thông đóng vai trò “xương sống”, kết nối các khu vực phát triển mới với trung tâm hiện hữu. Các tuyến vành đai, đường sắt đô thị và các trục giao thông cửa ngõ sẽ tạo điều kiện để hình thành những cực phát triển mới.

Theo ông Tuấn, nếu được triển khai đồng bộ, các dự án sẽ không chỉ giải quyết tình trạng quá tải giao thông mà còn tác động mạnh đến thị trường bất động sản, thương mại, dịch vụ và công nghiệp tại những khu vực được kết nối.

Tuy nhiên, ông lưu ý việc gia tăng giá trị đất đai quanh các tuyến hạ tầng cần được quản lý phù hợp để bảo đảm lợi ích từ đầu tư công được phân bổ hài hòa, đồng thời hạn chế tình trạng đầu cơ và phát triển đô thị thiếu kiểm soát.

Tháo gỡ điểm nghẽn để công trình không chỉ “khởi công đúng dịp”

Bên cạnh những tín hiệu tích cực, ông Mã Xuân Tuấn cho rằng việc khởi công chỉ là bước đầu. Điều quan trọng hơn là các dự án phải được triển khai đúng tiến độ, bảo đảm chất lượng và phát huy hiệu quả sau khi hoàn thành.

Theo ông, thách thức lớn đầu tiên vẫn là công tác bồi thường, giải phóng mặt bằng. Đây là vấn đề có thể ảnh hưởng trực tiếp đến tiến độ của các dự án quy mô lớn.

Do đó, cần có cơ chế chính sách linh hoạt, minh bạch, bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của người dân, đồng thời giải quyết dứt điểm những trường hợp kéo dài gây ảnh hưởng đến tiến độ chung.

Thách thức thứ hai là kiểm soát chất lượng và tiến độ thi công. Các công trình có vốn đầu tư rất lớn càng đòi hỏi cơ chế giám sát chặt chẽ, công khai và minh bạch nhằm hạn chế thất thoát, lãng phí và bảo đảm công trình đạt tiêu chuẩn về chất lượng, an toàn và tuổi thọ.

Đặc biệt, với những dự án có tính liên vùng, ông Tuấn cho rằng cần tăng cường cơ chế phối hợp giữa TP.HCM và các địa phương liên quan. Những dự án như tuyến đường sắt Thủ Thiêm - Long Thành hay Vành đai 4 chỉ có thể phát huy tối đa hiệu quả khi được triển khai đồng bộ trên toàn tuyến.

Theo ông Mã Xuân Tuấn, ý nghĩa lớn nhất của 16 công trình, dự án trọng điểm không nằm ở số lượng công trình hay tổng mức đầu tư, mà ở khả năng tạo ra một cấu trúc phát triển mới cho TP.HCM.

“Khi hoàn thành, những công trình này sẽ không chỉ thay đổi diện mạo đô thị mà còn mở rộng không gian phát triển, giải tỏa các điểm nghẽn giao thông, tạo thêm quỹ nhà ở và nâng cao khả năng kết nối của TP.HCM với toàn vùng”, ông nhận định.

Ông cho rằng trong quá trình triển khai, thành phố cũng cần đặc biệt quan tâm đến yêu cầu phát triển xanh, tiết kiệm năng lượng và thích ứng với biến đổi khí hậu. Đây là điều kiện quan trọng để các công trình lớn không chỉ đáp ứng nhu cầu trước mắt mà còn có khả năng vận hành hiệu quả trong nhiều thập kỷ.

“16 dự án này không chỉ là những công trình bê tông, đường sá hay nhà ở. Nếu được triển khai đúng định hướng, đây sẽ là những cấu phần quan trọng trong quá trình hình thành một TP.HCM hiện đại, đa cực, kết nối và phát triển bền vững”, ông Tuấn nhấn mạnh.

Theo ông, với quyết tâm của chính quyền, sự tham gia của cộng đồng doanh nghiệp và sự đồng thuận của người dân, các công trình trọng điểm sẽ tạo thêm động lực để TP.HCM tiếp tục giữ vai trò đầu tàu kinh tế, đồng thời nâng cao chất lượng sống và mở rộng không gian phát triển cho nhiều thế hệ.