Tháng 3/2026 chứng kiến sự phục hồi rõ nét của hoạt động thương mại khi tổng kim ngạch xuất nhập khẩu đạt 93,55 tỷ USD, tăng 39,2% so với tháng trước. Trong đó, xuất khẩu đạt 46,44 tỷ USD, tăng 40,3%, còn nhập khẩu đạt 47,11 tỷ USD, tăng 38,2%.
Lũy kế quý I/2026, tổng kim ngạch xuất nhập khẩu đạt 249,5 tỷ USD, tăng 23% so với cùng kỳ năm 2025. Đáng chú ý, nhập khẩu tăng mạnh hơn xuất khẩu (27% so với 19,1%), cho thấy nhu cầu nguyên vật liệu, máy móc phục vụ sản xuất tiếp tục mở rộng – một tín hiệu tích cực cho triển vọng tăng trưởng kinh tế trong các quý tiếp theo.
 |
| Xuất nhập khẩu tăng tốc, thu ngân sách khởi sắc, buôn lậu vẫn diễn biến phức tạp trong quý I/2026 |
Cùng với đà tăng trưởng thương mại, số thu ngân sách nhà nước từ hoạt động xuất nhập khẩu trong tháng 3 đạt 43.921 tỷ đồng, tăng 38,1% so với tháng trước.
Tính chung 3 tháng đầu năm, số thu đạt 117.105 tỷ đồng, bằng 26% dự toán và 22,7% chỉ tiêu phấn đấu, tăng 14,4% so với cùng kỳ năm trước (tương ứng tăng 14.715 tỷ đồng). Kết quả này phản ánh hiệu quả trong công tác quản lý thu, đồng thời cho thấy sự phục hồi và mở rộng của hoạt động sản xuất – kinh doanh trong nền kinh tế.
Bên cạnh những điểm sáng, công tác kiểm soát buôn lậu, gian lận thương mại (GLTM) tiếp tục đối mặt nhiều thách thức. Trong quý I/2026, các hành vi vi phạm diễn biến phức tạp trên cả ba tuyến đường biển, đường bộ và hàng không.
Tuyến đường biển chiếm tỷ trọng lớn nhất với 54,1% số vụ vi phạm (2.638/4.877 vụ), tăng 29% so với cùng kỳ. Các vi phạm tập trung tại các cảng lớn như Cát Lái, Hải Phòng, Cái Mép, Đà Nẵng, nổi lên là hành vi xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ, khai sai thông tin pháp lý và vận chuyển trái phép nhiên liệu.
Tuyến đường bộ ghi nhận 1.384 vụ, chiếm 28,4%, chủ yếu tại các khu vực biên giới Việt – Trung, Việt – Lào, Việt – Campuchia. Các đối tượng lợi dụng chính sách ưu đãi cư dân biên giới để vận chuyển trái phép pháo nổ, đường, thuốc bảo vệ thực vật.
Trên tuyến hàng không, lực lượng hải quan phát hiện 249 vụ (chiếm 5,1%), tăng 28%, với trị giá vi phạm ước tính 241,5 tỷ đồng. Đáng chú ý là các đường dây vận chuyển ma túy qua các chuyến bay quá cảnh từ Qatar, Thái Lan đi New Zealand, Úc; cùng với đó là tình trạng vận chuyển trái phép vàng do chênh lệch giá trong nước và thế giới.
Tuyến chuyển phát nhanh và bưu điện cũng ghi nhận 418 vụ vi phạm, chiếm 8,57%, với trị giá hàng hóa vi phạm khoảng 288,1 tỷ đồng.
Trước diễn biến phức tạp, Cục Hải quan đã triển khai đồng bộ nhiều giải pháp, bao gồm ban hành 3 kế hoạch lớn và 12 văn bản cảnh báo đối với các mặt hàng rủi ro cao như vàng, thuốc lá, thuốc lá điện tử, mỹ phẩm, vật liệu nổ…
Đồng thời, cơ quan này đã tham mưu Bộ Tài chính kiện toàn Ban Chỉ đạo chống buôn lậu, gian lận thương mại và hàng giả; xây dựng các đề án nâng cao năng lực kiểm soát và hoàn thiện cơ chế báo cáo trong toàn ngành.
Trong giai đoạn từ 15/12/2025 đến 14/3/2026, toàn ngành Hải quan đã phát hiện, bắt giữ và xử lý 4.877 vụ vi phạm (tăng 25,8%), với trị giá hàng hóa khoảng 4.766 tỷ đồng. Cơ quan Hải quan đã khởi tố 4 vụ và chuyển khởi tố 28 vụ, thu nộp ngân sách hơn 201,3 tỷ đồng.
Đối với công tác phòng, chống ma túy, lực lượng Hải quan đã chủ trì, phối hợp phát hiện 46 vụ với 58 đối tượng, thu giữ tổng cộng 244 kg ma túy các loại, trong đó ma túy tổng hợp chiếm tỷ trọng lớn.
Kết quả quý I/2026 cho thấy ngành Hải quan đang nỗ lực duy trì cân bằng giữa hai mục tiêu: tạo thuận lợi cho hoạt động thương mại và kiểm soát chặt chẽ rủi ro. Trong bối cảnh hội nhập sâu rộng và lưu lượng hàng hóa gia tăng nhanh, yêu cầu hiện đại hóa quản lý, ứng dụng công nghệ và tăng cường phối hợp liên ngành sẽ là yếu tố then chốt để nâng cao hiệu quả quản lý trong thời gian tới.
