Xã hội hóa mạng lưới trạm sạc xe điện: Lời giải cho "cơn khát" hạ tầng xanh toàn quốc

Hiện trạng "lệch pha" và áp lực từ lộ trình hạn chế xe xăng

Dù thị trường xe điện Việt Nam đang tăng tốc mạnh mẽ, hạ tầng trạm sạc hiện vẫn chưa phân bổ đồng đều và phụ thuộc lớn vào một vài doanh nghiệp dẫn dắt. Đáng lo ngại hơn, tại các đô thị lớn như Hà Nội và TP. HCM, trạm sạc tại các khu chung cư hiện hữu đang thiếu hụt trầm trọng do vướng mắc về thủ tục cấp phép và quy chuẩn an toàn cháy nổ.

Bộ Xây dựng yêu cầu đề xuất quan điểm, mục tiêu, nguyên tắc, mô hình đầu tư, quản lý, vận hành mạng lưới trạm sạc theo hướng xã hội hóa, huy động tối đa nguồn lực từ doanh nghiệp và các hình thức hợp tác công - tư và các hình thức phù hợp khác (Ảnh minh họa).

Áp lực càng đè nặng khi Hà Nội dự kiến hạn chế xe máy xăng tại khu vực Vành đai 1 từ ngày 1/7/2026. Theo tính toán của các chuyên gia, để đáp ứng lộ trình này, tối thiểu 10% chỗ đỗ xe hiện hữu phải có trụ sạc vào cuối năm 2026.

Nếu không khẩn trương thiết lập mạng lưới trạm sạc công cộng rộng khắp, mục tiêu "xanh hóa" giao thông đô thị sẽ đứng trước nguy cơ lỗi nhịp.

Xã hội hóa: Đòn bẩy huy động nguồn lực FDI tỷ USD

Nhận diện hạ tầng sạc là "mạch máu" của kinh tế xanh, Bộ Xây dựng yêu cầu Đề án mới phải làm rõ mô hình đầu tư theo hướng xã hội hóa. Việc chuyển từ mô hình độc quyền sang hợp tác công - tư (PPP) và huy động vốn doanh nghiệp sẽ giúp giải quyết bài toán quỹ đất và áp lực lên hệ thống điện quốc gia. Hạ tầng sạc đang được đánh giá là phân khúc hấp dẫn có thể thu hút hàng tỷ USD vốn FDI trong những năm tới.

Bộ Xây dựng chỉ đạo Đề án phải rà soát toàn diện các quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về nhà chung cư, hướng dẫn cụ thể về vị trí lắp đặt và an toàn PCCC. Mục tiêu là tạo ra hành lang pháp lý thông thoáng để các nhà đầu tư tư nhân có thể triển khai ngay trạm sạc tại các tòa nhà, bãi đỗ xe và khu dân cư giá trị cao. Điều này không chỉ phục vụ nhu cầu người dân mà còn tạo ra một hệ sinh thái dịch vụ mới gắn liền với trạm sạc như nghỉ ngơi, mua sắm và giải trí.

Tầm nhìn chiến lược cho Net Zero 2050

Đề án trạm sạc không chỉ là giải pháp ngắn hạn mà là một phần của chiến lược chuyển đổi năng lượng bền vững. Dự kiến trong quý III/2026, Bộ Xây dựng sẽ trình Thủ tướng Chính phủ dự thảo sửa đổi Quyết định 876/2022 để chính thức định hình mạng lưới trạm sạc quốc gia.

Các đơn vị như Học viện Chiến lược và Vụ Khoa học công nghệ được giao trọng trách phối hợp với các Bộ, ngành để đảm bảo tính khả thi cao nhất.

Việc thiết lập mạng lưới trạm sạc trên quy mô toàn quốc sẽ là "cú hích" để Việt Nam tiết kiệm hàng tỷ USD nhập khẩu dầu mỏ và tạo ra hàng triệu công ăn việc làm mới. Khi xanh đi đôi với an toàn" và thuận tiện, xe điện sẽ thực sự trở thành lựa chọn phổ biến, đưa Việt Nam tiến gần hơn đến mục tiêu phát thải ròng bằng 0 vào năm 2050.