Vườn ươm – “bệ phóng” giúp startup dữ liệu giảm rủi ro và tăng cơ hội thành công

Bà Nguyễn Thị Ngọc Dung - Chánh Văn phòng Hiệp hội Dữ liệu quốc gia

Trong kỷ nguyên số, khi dữ liệu trở thành tài nguyên chiến lược quan trọng không kém tài nguyên thiên nhiên, ngành công nghiệp dữ liệu nổi lên như một lĩnh vực giàu tiềm năng phát triển và bùng nổ. Tuy nhiên, cùng với cơ hội lớn, các startup trong lĩnh vực này cũng phải đối mặt với nhiều thách thức: từ xây dựng sản phẩm phù hợp, tiếp cận người dùng, xử lý dữ liệu lớn (big data), đảm bảo an toàn thông tin đến việc tuân thủ các quy định pháp lý ngày càng khắt khe.

Chính vì vậy, mô hình vườn ươm khởi nghiệp (startup incubator) đang được xem là "bệ phóng" vững chắc, giúp các startup dữ liệu vượt qua giai đoạn đầu nhiều rủi ro, rút ngắn lộ trình phát triển và tăng khả năng thành công. Khác với nhiều lĩnh vực truyền thống, khởi nghiệp dữ liệu đòi hỏi không chỉ ý tưởng sáng tạo mà còn cần nền tảng kỹ thuật vững chắc, tư duy kinh doanh linh hoạt và khả năng thích ứng nhanh với sự thay đổi của thị trường công nghệ.

Vườn ươm mang đến hệ sinh thái hỗ trợ toàn diện, từ đào tạo chuyên sâu, cố vấn chiến lược, kết nối nhà đầu tư đến thử nghiệm sản phẩm trên thị trường thực tế. Theo số liệu từ Hiệp hội Dữ liệu quốc gia Việt Nam, các startup từng trải qua chương trình ươm tạo có tỷ lệ thất bại giảm đến 75% so với các startup tự phát. Họ được trang bị kiến thức quản trị, kỹ năng gọi vốn, định hình mô hình kinh doanh, đồng thời mở rộng cơ hội hợp tác với các tổ chức, doanh nghiệp lớn.

Không chỉ dừng lại ở hỗ trợ kỹ thuật, nhiều vườn ươm hiện nay còn triển khai các chương trình tăng tốc (accelerator), giúp startup tăng trưởng nhanh chóng trong thời gian ngắn, tiếp cận thị trường toàn cầu. Những chương trình này cung cấp vốn mồi, hỗ trợ hoàn thiện sản phẩm, kết nối với nhà đầu tư mạo hiểm, từ đó thúc đẩy thương mại hóa nhanh hơn.

Đặc biệt trong ngành dữ liệu, việc tiếp cận nguồn dữ liệu lớn từ các cơ quan nhà nước, tổ chức, tập đoàn lớn là vô cùng quan trọng – nhưng không dễ dàng. Vườn ươm chính là cầu nối đáng tin cậy giúp startup vượt qua rào cản này, nhất là trong bối cảnh Chính phủ đang đẩy mạnh chuyển đổi số và phát triển kinh tế số.

Chia sẻ tại Diễn đàn Khoa học công nghệ, Đổi mới sáng tạo và Chuyển đổi số tỉnh Hưng Yên năm 2025, bà Nguyễn Thị Ngọc Dung – Chánh Văn phòng Hiệp hội Dữ liệu quốc gia – nhấn mạnh vai trò then chốt của các mô hình vườn ươm trong việc hỗ trợ startup dữ liệu. Bà cho biết: “Qua nghiên cứu, các startup tham gia chương trình ươm tạo có thể giảm tới 75% nguy cơ thất bại. Những chương trình này mang đến cơ hội tiếp cận chuyên gia cố vấn, đào tạo kỹ năng gọi vốn và phát triển sản phẩm sẵn sàng ra thị trường”.

Theo bà Dung, vườn ươm không chỉ là nơi ươm mầm ý tưởng mà còn là hệ sinh thái hỗ trợ toàn diện, với mạng lưới cố vấn toàn cầu, chương trình tăng tốc và các giải pháp thương mại hóa sản phẩm. Đây chính là cách hiệu quả để giảm thiểu rủi ro và thúc đẩy tăng trưởng bền vững cho startup dữ liệu.

Minh chứng rõ nét cho hiệu quả của mô hình này là trường hợp Ấn Độ – quốc gia có nhiều điểm tương đồng với Việt Nam. Trong hơn một thập kỷ qua, chính phủ Ấn Độ đã định hướng startup giải quyết các bài toán chiến lược quốc gia thông qua các chương trình đào tạo và ươm tạo mạnh mẽ. Kết quả, nước này đã sản sinh ra tính đến tháng 6/2025, có hơn 100 công ty startup đạt định giá > 1 tỷ USD (kỳ lân) – cụ thể khoảng 118 công ty vào thời điểm đó (theo bài viết trên Inc42). Một con số ấn tượng cho thấy tầm quan trọng của chính sách đúng và hệ sinh thái hỗ trợ bài bản.

“Unicorn – kỳ lân – không được tạo ra từ những cuộc trò chuyện đầy tham vọng, mà từ các chương trình ươm tạo được thiết kế đúng, giải đúng bài toán thực tiễn của đất nước”, bà Dung khẳng định.

Trong bối cảnh Việt Nam đang từng bước xây dựng hệ sinh thái dữ liệu và thực hiện chiến lược chuyển đổi số quốc gia, việc đầu tư đúng mức vào các mô hình vườn ươm khởi nghiệp sẽ là chìa khóa để nâng cao năng lực cạnh tranh của startup Việt, đồng thời thúc đẩy sự hình thành những doanh nghiệp dữ liệu đột phá mang tầm vóc khu vực và toàn cầu.