Từ camera AI ở Hà Nội đến cuộc đua xuất khẩu đô thị thông minh tỷ USD

Hà Nội đang phát đi một tín hiệu rất rõ về quy mô của thị trường đô thị thông minh. Theo Công an thành phố Hà Nội, trong năm 2026, lực lượng chức năng tiếp tục triển khai các dự án hệ thống camera AI phục vụ giám sát, phát hiện và xử lý vi phạm; dự kiến trong tháng 7/2026 sẽ đưa vào vận hành thêm 2.460 camera.

Trước đó, thành phố đã công bố mạng lưới 1.837 camera AI đang vận hành trên toàn địa bàn, bố trí tại gần 280 điểm giao thông và nút giao trọng điểm.

Hà Nội sắp vận hành thêm 2.460 camera AI từ tháng 7/2026, cho thấy đô thị thông minh không còn là ý tưởng xa mà đang mở ra một thị trường lớn cho doanh nghiệp công nghệ, hạ tầng và dịch vụ số Việt Nam (Ảnh minh họa).

Điều này đáng nói ở chỗ Hà Nội không còn dừng ở mức thí điểm tượng trưng. Sau hơn 3 tháng kể từ khi Trung tâm Điều khiển giao thông thông minh đi vào hoạt động từ ngày 13/12/2025, hệ thống đã phát hiện 19.304 trường hợp vi phạm giao thông; 100% trường hợp được rà soát, lập hồ sơ và gửi thông báo. Camera AI cũng ghi nhận hơn 1.000 lượt hình ảnh vi phạm trật tự đô thị, vệ sinh môi trường; đồng thời dữ liệu đã được cung cấp cho 58 đơn vị nghiệp vụ phục vụ điều tra, xác minh.

Hiệu quả vận hành cũng đã bắt đầu được đo đếm bằng con số. Theo thông tin từ Hà Nội, hệ thống 1.837 camera AI đang kết nối với đèn tín hiệu tại 195 nút giao trọng điểm; trung tâm đã thực hiện hàng trăm lượt điều chỉnh chu kỳ đèn, tích hợp bản đồ số với 266 vị trí phân luồng và 108 điểm có nguy cơ ngập úng. Kết quả được công bố cho thấy lưu lượng phương tiện qua các nút giao cải thiện từ 4% đến trên 18%, nhiều nút lớn duy trì mức cải thiện 6%-11%.

Nhìn từ góc độ doanh nghiệp, đây là điểm rất đáng chú ý: khi một hệ thống camera AI không chỉ “bắt lỗi” mà còn kéo theo xử phạt điện tử, bản đồ số, dữ liệu thời gian thực, điều hành đèn tín hiệu, truy xuất hình ảnh nghiệp vụ và tích hợp ứng dụng iHanoi, thì thứ được mua không còn là vài nghìn chiếc camera. Đó là một chuỗi giá trị hoàn chỉnh gồm thiết bị phần cứng, phần mềm nhận diện, nền tảng dữ liệu, trung tâm điều hành, lưu trữ, truyền dẫn, bảo mật, bảo trì và vận hành dịch vụ công số.

Việc Công an Hà Nội đã thí điểm xử lý vi phạm hành chính toàn trình trên môi trường điện tử qua iHanoi với 7.810 trường hợp sau hơn 2 tháng càng cho thấy thị trường này đang dịch chuyển sang mô hình số hóa trọn gói.

Đây cũng chính là cách Hàn Quốc đang kiếm cơ hội từ đô thị thông minh. Theo chương trình K-City Network, Seoul dùng kinh nghiệm smart city trong nước để cung cấp dịch vụ tùy biến cho các đô thị nước ngoài, vừa hỗ trợ giải bài toán đô thị, vừa hỗ trợ doanh nghiệp Hàn Quốc xuất khẩu và giành chỗ đứng công nghệ. Đợt mới nhất, MOLIT đã chọn 6 dự án tại 5 nước Đông Nam Á, trong đó có 2 dự án ở Việt Nam, để thử nghiệm các giải pháp giao thông, điều hành đô thị, quản lý nước, an toàn công trình và phát hiện tai nạn bằng AI.

Cách làm của Hàn Quốc đáng để doanh nghiệp Việt Nam nhìn kỹ. Họ không bán từng món lẻ, mà đi theo chuỗi: dùng hợp tác chính phủ mở cửa thị trường, dùng dự án thí điểm để chứng minh hiệu quả, rồi kéo doanh nghiệp công nghệ và hạ tầng đi theo để thương mại hóa. Hồ sơ K-City Network nêu rõ mục tiêu của nhánh trình diễn giải pháp là áp dụng và chứng minh công nghệ smart city Hàn Quốc ở nước ngoài để tạo nền tảng lan tỏa giải pháp và mở ra cơ hội hợp tác toàn cầu. OECD cũng dẫn dự báo thị trường IoT trong smart city toàn cầu tăng từ khoảng 300 tỷ USD năm 2021 lên hơn 650 tỷ USD vào năm 2026.

Từ đó, bài học cho cộng đồng doanh nghiệp Việt Nam là khá rõ. Hà Nội lắp thêm 2.460 camera AI không chỉ là chuyện quản lý giao thông hay phạt nguội. Nó là tín hiệu cho thấy các đô thị Việt Nam đang bắt đầu mua một “hệ sinh thái đô thị số” với quy mô ngày càng lớn. Cơ hội sẽ không chỉ thuộc về doanh nghiệp sản xuất camera, mà còn mở ra cho các công ty làm AI thị giác máy tính, tích hợp hệ thống, nền tảng dữ liệu, điện toán đám mây, an ninh mạng, bản đồ số, thiết bị biên, bảo trì vận hành và dịch vụ chính quyền số.

Nhưng cơ hội lớn chỉ đến nếu doanh nghiệp Việt không đứng ở vai trò gia công rời rạc. Thị trường này đòi hỏi năng lực tích hợp và làm chủ giải pháp theo bài toán đô thị thật: giao thông, ngập úng, an ninh trật tự, môi trường, xử phạt số, dữ liệu liên thông. Nếu chỉ bán phần cứng, doanh nghiệp dễ bị ép giá. Nếu đi được lên lớp giải pháp và vận hành, giá trị giữ lại sẽ lớn hơn nhiều. Hà Nội đang cho thấy nhu cầu nội địa đã hình thành; còn câu chuyện Hàn Quốc cho thấy nếu chuẩn hóa được mô hình trong nước, đô thị thông minh hoàn toàn có thể trở thành một ngành xuất khẩu có giá trị rất lớn.