VNeID thêm chức năng tố giác tội phạm: Người dân cần biết gì để dùng đúng?

Bộ Công an cho biết người dân có thể gửi tố giác, tin báo về tội phạm qua ứng dụng VNeID. Khi công dân gửi phiếu tin báo trên ứng dụng, thông tin được chuyển trực tiếp đến phần mềm tiếp nhận tố giác, tin báo về tội phạm của Công an cấp xã, đồng thời dữ liệu của người tố giác được bảo mật trong quá trình giải quyết. Theo hướng dẫn chính thức, người dùng chỉ cần đăng nhập VNeID, vào mục “Dịch vụ khác”, chọn “kiến nghị, phản ánh về an ninh trật tự”, tạo mới yêu cầu, điền thông tin và gửi hồ sơ.

Cùng với việc mở rộng tính năng, quy mô sử dụng VNeID hiện đã rất lớn. Tại họp báo Bộ Công an ngày 8/1/2025, người phát ngôn Bộ Công an cho biết đã có hơn 83,5 triệu trường hợp đăng ký tài khoản VNeID, trong đó gần 60,6 triệu tài khoản đã được kích hoạt. Quy mô này cho thấy VNeID không còn là ứng dụng thử nghiệm, mà đã trở thành hạ tầng số có độ phủ lớn, gắn với nhiều giao dịch và giấy tờ điện tử của người dân.

Ngày nay, các cuộc tấn công mạng ngày càng gia tăng và phức tạp khi hacker sử dụng phần mềm độc hại kết hợp tinh vi với kỹ nghệ xã hội. Vì thế, với người dùng phổ thông, một nguyên tắc cần nhớ là VNeID thật không cần cài lại theo đường link do người lạ gửi, không yêu cầu đọc mã OTP qua điện thoại và không có chuyện cán bộ gọi riêng yêu cầu chuyển tiền hay xác thực sinh trắc học để “hoàn tất hồ sơ”.

Đi cùng sự thuận tiện là một rủi ro rất thực tế: VNeID đang bị kẻ gian lợi dụng như một “mồi nhử” trong các kịch bản lừa đảo công nghệ cao. Bộ Công an cảnh báo tới người dân tình trạng các đối tượng giả danh cán bộ xã, phường, cảnh sát khu vực hoặc cơ quan nhà nước, gọi điện cho người dân với lý do thay đổi địa giới hành chính, sáp nhập đơn vị, cập nhật dữ liệu cư trú hoặc đồng bộ hồ sơ định danh. Sau khi tạo được niềm tin, chúng yêu cầu nạn nhân truy cập đường link lạ hoặc cài ứng dụng VNeID giả mạo chứa mã độc.

Kịch bản lừa đảo thường không dừng ở việc đánh cắp thông tin cá nhân. Theo cảnh báo của Bộ Công an, sau khi người dân cài ứng dụng giả hoặc bấm vào liên kết độc hại, đối tượng có thể chiếm quyền điều khiển thiết bị, tiếp tục dẫn dụ nạn nhân cung cấp mã OTP ngân hàng hoặc thực hiện các thao tác để lấy dữ liệu sinh trắc học, từ đó rút tiền trong tài khoản. Đây là chi tiết đặc biệt đáng lưu ý bởi nó cho thấy rủi ro không nằm ở cái tên “VNeID”, mà nằm ở việc người dùng bị dẫn vào một ứng dụng giả mạo hoặc một quy trình xác thực giả mạo do kẻ gian dựng lên.

Vì thế, với người dùng phổ thông, một nguyên tắc cần nhớ là VNeID thật không cần cài lại theo đường link do người lạ gửi, không yêu cầu đọc mã OTP qua điện thoại và không có chuyện cán bộ gọi riêng yêu cầu chuyển tiền hay xác thực sinh trắc học để “hoàn tất hồ sơ”. Khi gặp cuộc gọi kiểu này, cách an toàn hơn là tự mở ứng dụng VNeID đã cài sẵn trên máy, kiểm tra thông báo từ nguồn chính thức hoặc liên hệ cơ quan công an tại địa phương thay vì làm theo hướng dẫn của người gọi.

Cảnh báo của Bộ Công an cũng nêu rõ các đối tượng thường dùng trước một số thông tin cá nhân đã thu thập được để tạo cảm giác tin cậy, khiến nhiều người lầm tưởng đang làm việc với cơ quan chức năng thật.

Ở chiều ngược lại, VNeID vẫn là một công cụ đáng chú ý trong phòng chống tội phạm nếu được dùng đúng cách. Bộ Công an hướng dẫn người tố giác, báo tin về tội phạm có quyền yêu cầu giữ bí mật danh tính, được bảo vệ khi bị đe dọa, được thông báo kết quả giải quyết và có quyền khiếu nại nếu việc xử lý không đúng quy định. Điều này giúp kênh tố giác trên VNeID không chỉ là một tiện ích số, mà là một đầu mối tiếp nhận thông tin có cơ sở pháp lý rõ ràng hơn cho người dân khi cần phản ánh vụ việc.

Tuy nhiên, sự thuận tiện này cũng đi kèm trách nhiệm pháp lý. Pháp lệnh số 02/2022/UBTVQH15 quy định người cố ý tố giác, báo tin về tội phạm sai sự thật có thể bị phạt từ 1 đến 5 triệu đồng; mức phạt tăng lên 5 đến 15 triệu đồng nếu hành vi làm ảnh hưởng đến uy tín cơ quan, người có thẩm quyền hoặc có yếu tố lôi kéo, đe dọa, ép buộc người khác cùng thực hiện; trường hợp luật sư vi phạm có thể bị phạt từ 15 đến 30 triệu đồng. Tang vật, phương tiện vi phạm cũng có thể bị tịch thu.